Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Καραγάτσης’

Η μέρα με τα τρία δεκάρια

Posted by sarant στο 10 Οκτωβρίου, 2010

Σήμερα έχουμε 10 Οκτωβρίου 2010, που το γράφουμε 10/10/2010 ή, αν έχουμε ξεπεράσει το φόβο του «σφάλματος της χιλιετίας» (το θυμάται κανείς αυτό; ), 10/10/10. Παναπεί, σήμερα είναι η μέρα με τα τρία δεκάρια, η μοναδική σε τούτον τον αιώνα, οπότε σκέφτηκα να γράψω ένα αρθράκι για να την τιμήσω. Οι ταχτικοί θαμώνες ίσως να θυμούνται ότι παρόμοιο άρθρο είχα γράψει και πριν από ένα χρόνο, ένα μήνα και μια μέρα, τότε όμως ήταν η μέρα με τα τρία εννιάρια.

Ο αριθμός δέκα λοιπόν είναι φυσικά πανταχού παρών, αφού έχουμε δέκα δάχτυλα και ακολουθούμε το δεκαδικό σύστημα. Η ίδια η λέξη προέρχεται από ινδοευρωπαϊκή ρίζα, και βρίσκουμε ομόριζά της στο λατινικό decem, απ’ όπου τα γαλλικά (dix), ιταλικά (dieci) κτλ., στα αρχαία γερμανικά (*tehun), απ’ όπου το γερμανικό zehn, το αγγλικό ten και άλλα, στο σανσκριτικό dasa, και αλλού. Το δέκα είναι ο πρώτος διψήφιος αριθμός, η βάση του δεκαδικού συστήματος, το άριστα στο δημοτικό σχολείο αλλά και στο πανεπιστήμιο -ενώ η βάση στο γυμνάσιο. Ωστόσο, το δέκα θεωρείται συνώνυμο του άριστα γενικότερα, και έξω από το σχολείο. Το «δέκα με τόνο» δεν νομίζω να υπάρχει πια στα σχολεία, αλλά έχει γίνει παροιμιώδες και μάλλον θα μείνει στη γλώσσα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριθμοί, Λογοτεχνία, Παροιμίες, Τραγούδια, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 162 Σχόλια »

Η λιτανεία των ευσεβών ψάλων διά τον Κοτζάμπασην Πτολεμαΐδος

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2009

Τάκης Ροδόπουλος

Τάκης Ροδόπουλος

Το κακό με πολλά παλιά κλασικά σκίτσα του Μποστ είναι πως όταν τα βλέπουμε, πενήντα χρόνια μετά, δεν είναι πάντα εύκολο να κατανοήσουμε τους υπαινιγμούς αφού αγνοούμε τα γεγονότα που σατιρίζονται ή έστω τις μικρές τους λεπτομέρειες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η σημερινή γελοιογραφία, που δημοσιεύτηκε στην Ελευθερία στις 30 Απριλίου 1960 και αφορά κάποια γεγονότα εντελώς ξεχασμένα σήμερα, μια περιοδεία του πανίσχυρου τότε Τάκη Ροδόπουλου, του Θεσσαλιάρχη πολιτικού που διετέλεσε κατ’ επανάληψη Πρόεδρος της Βουλής επί κυβερνήσεων ΕΡΕ, καθώς και τα εγκαίνια ενός εργοστασίου αζωτούχων λιπασμάτων στην Πτολεμαΐδα. Ο Ροδόπουλος ήταν όπως είπα πανίσχυρος τότε και είχε το παρατσούκλι «ο μοχλός». Μια εποχή, κυριαρχούσε στην πολιτική ζωή. Σήμερα, αποδεικνύεται ότι το μοναδικό ανθεκτικό του εισιτήριο προς την υστεροφημία είναι πως ήταν αδελφός του συγγραφέα Μ. Καραγάτση.

Πενήντα χρόνια μετά, η αναδίφηση που έκανα στα σώματα των εφημερίδων δεν με βοήθησε να διαλευκάνω εντελώς τα γεγονότα, επομένως η παρουσίαση που θα κάνω έχει κενά. Τότε, γιατί αυτήν τη γελοιογραφία και όχι άλλην; Διότι περιέχει γουστόζικες αναφορές σε διάφορα έργα του Καραγάτση. Καθώς το ενδιαφέρον για τον Καραγάτση αναζωπυρώθηκε πρόσφατα, κακό δεν είναι να δούμε τη μοναδική μποστική γελοιογραφία που έχει καραγατσικά θέματα. Βέβαια, ο Καραγάτσης στη γελοιογραφία πληρώνει άδικα τα σπασμένα: όπως λένε, καθόλου δεν ήθελε να τον συσχετίζουν με τον αδελφό του -λέγεται μάλιστα ότι κατέβηκε δυο φορές στις εκλογές αντίπαλός του, με το κόμμα του Μαρκεζίνη (χωρίς καμιά πιθανότητα επιτυχίας και χωρίς να κάνει προεκλογική εκστρατεία), περίπου για να τον πικάρει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστεία, Μποστ | Με ετικέτα: , | 23 Σχόλια »