Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘καραμπίνα’

Καραμπινάτο με καραμπίνα;

Posted by sarant στο 11 Μαΐου, 2016

Με ρώτησε χτες το πρωί ο φίλος Μπάμπης Μεταξάς (που έχει γράψει το ωραίο βιβλίο για τους Μπαγιάτηδες και τους χαμουτζήδες) πώς καταλήξαμε να χαρακτηρίζουμε «καραμπινάτο» κάτι που είναι ολοφάνερο, εξοφθαλμο, που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Ήμουν στο αεροδρόμιο εκείνη την ώρα, του είπα λοιπόν πως θα το ψάξω. Το έψαξα και βγήκε άρθρο. Οπότε, σας το παρουσιάζω.

Αλλά αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις. Λοιπόν, το επίθετο «καραμπινάτος», της καθομιλουμένης γλώσσας, λέγεται, σύμφωνα με το ΛΚΝ, για κτ. που παρουσιάζεται σε οξεία ή σοβαρή μορφή: Έπαθε μια γρίπη καραμπινάτη. Πρόκειται για καραμπινάτη υπόθεση λαθρεμπορίου / περίπτωση φοροδιαφυγής. Τα ίδια περίπου και στον Μπαμπινιώτη.

Στο Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας βρίσκουμε κάμποσες καλοδιαλεγμένες περιπτώσεις χρήσης: καραμπινάτη αδικία, απατη, παρανομία (= εξόφθαλμη, κατάφωρη)’ καραμπινάτο λάθος, σκάνδαλο (κραυγαλέο)’ καραμπινάτα ψέματα (= απροκάλυπτα)’ καραμπινάτη περίπτωση (= κλασική, τυπική).

Τα λεξικά δεν καταγράφουν μια από τις πιο… καραμπινάτες περιπτώσεις χρήσεις του επιθ. «καραμπινάτος»: το καραμπινάτο πέναλτι στο ποδόσφαιρο, που βέβαια το λέμε έτσι κυρίως όταν δεν το δώσει ο διαιτητής. Λέγεται επίσης και πέναλτι μαρς, δάνειο από την ταβλαδορική ορολογία.

Συμφωνούμε για τη χρήση της λέξης, αλλά τα δυο από τα τρία μεγάλα λεξικά μας δεν λένε τίποτε για την προέλευσή της -ολοφάνερα, προέρχεται από την καραμπίνα, αλλά γιατί ονομάστηκε έτσι;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Λεξικογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 200 Σχόλια »