Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Καρμηλίτισσες’

Καρμηλιτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Δεκεμβρίου, 2021

Θ’ αναρωτιέστε για ποιο λόγο βάφτισα έτσι το σημερινό μας πολυσυλλεκτικό άρθρο. Δεν του φαίνεται, αλλά έχει κάποια σχέση με την επικαιρότητα: όχι την πανδημική όμως, ούτε την πολιτική επικαιρότητα, ούτε καν τη διεθνή -αλλά με τη μετεωρολογική επικαιρότητα.

Από σήμερα, λέει, θα ενσκήψει στη χώρα καταιγίδα, και σύμφωνα με την καινούργια συνήθεια να βαφτίζονται οι καταιγίδες, και την ακόμα πιο καινούργια συμφωνία με την Κύπρο και το Ισραήλ για από κοινού ονοματοδοσία, η καταιγίδα που θα μας χτυπήσει θα λέγεται Carmel (Κάρμελ).

Έστι δε Κάρμελ λοφοσειρά ή βουνό στο βόρειο Ισραήλ, κοντά στα παράλια, και από το βουνό αυτό, το όρος Κάρμηλος (ή του Προφήτη Ηλία) πήρε το όνομά του και ένα γυναικείο μοναχικό τάγμα, οι Καρμηλίτισσες, όπως λέγονται στα ελληνικά. Μάλιστα, κατά σύμπτωση αυτές τις μέρες εκδόθηκε στην Ελλάδα πρώτη φορά το κύκνειο άσμα του Ζορζ Μπερνανός, με τον τίτλο, ακριβώς, Διάλογοι Καρμηλιτισσών -δεν το έχω διαβάσει, τον τίτλο ξέρω μόνο, κουσούρι των μεταφραστών είναι να ξέρουν πώς λέγονται τα πράγματα και όχι απαραιτήτως πώς είναι και τι κάνουν. Αλλά πλατειάζω.

Οπότε, τα τελευταία μας μεζεδάκια πριν απο τα Χριστούγεννα έμελλε να είναι τα καρμηλιτικά. Τα επόμενα, να το πω από τώρα, ίσως δημοσιευτούν ανήμερα Χριστούγεννα, που φέτος πέφτουν Σάββατο, ίσως όμως την επόμενη μέρα, θα δείξει.

* Η τέχνη συχνά αντιγράφει τη ζωή, αλλά το εντυπωσιακό είναι όταν η ζωή αντιγράφει την τέχνη. Κάτι τέτοιο ισχύει και στο χώρο της… μαργαριταλιείας, με ένα εύρημα που μου έστειλε φίλος.

Λοιπόν, πριν από 60 χρόνια, το καλοκαίρι του 1961, ενώ είχε συμβεί ένα σπάνιο δυστύχημα με τελεφερίκ στις Άλπεις, ενώ στην Ελλάδα βρισκόμασταν σε προεκλογική περίοδο, ο Μποστ δημοσίευσε ένα σκίτσο, που το έχουμε παρουσιάσει και στο ιστολόγιο, με τον τίτλο «Η προσεχής τραγωδία των Κάλπεων», και έπλασε τον τύπο «των Κάλπεων», λογοπαίζοντας με τις Άλπεις και τις κάλπες.

Και τις προάλλες, γράφοντας για τις εσωκομματικές εκλογές του ΠΑΣΟΚ, το Πρώτο Θέμα ανάστησε τον μποστικό τύπο και έγραψε για το «κλείσιμο των κάλπεων». Όπως είπαμε: η ζωή αντέγραψε την λογοπαικτική τέχνη!

Πέρα όμως από το αστείο του πράγματος, σκέφτομαι ότι ίσως η συντάκτρια έγραψε «κάλπεων» επειδή υποσυνείδητα της φαινόταν αφύσικος ο κανονικός τύπος, «των καλπών» -η γενική πληθυντικού πολλών θηλυκών ως γνωστόν είναι δύσχρηστη (των κοτών, των πορτών κτλ.).

Βέβαια, αν σου φαίνεται κάπως δύσχρηστο το «πριν το κλείσιμο των καλπών» η λύση δεν είναι «των κάλπεων». Υπάρχει προτιμότερη λύση, απόλυτα στρωτή: «πριν κλείσουν οι κάλπες».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , , , | 423 Σχόλια »