Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘κασιματιά’

Επιταγμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Ιανουαρίου, 2013

Αφού προχτές έγινε η επίταξη των προσωπικών υπηρεσιών των απεργών του Μετρό, τα σημερινά μεζεδάκια, τα τελευταία του Γενάρη, δεν μπορεί παρά να είναι επιταγμένα. Όχι ότι θα αναφέρονται στο γεγονός της επίταξης ή στον σχολιασμό της: η συνάφεια είναι απλώς χρονική. Να πω επίσης ότι ενώ τελείωνα το γράψιμο, ήρθε (επί του πιεστηρίου, που λένε) ένα πολύ ωραίο θέμα που το έβαλα τελευταίο αν και θα μπορούσε και μόνο του να σταθεί, σε χωριστό άρθρο. Οπότε, αφήστε χώρο και για το επιδόρπιο.

Το ορντέβρ μας όμως αφορά ειδικά την επίταξη. Στην αστεία στήλη που έχει στο protagon (ΜούφαΝΕΤ) ο Ν. Ζαχαριάδης, είχε χτες τίτλο: Επέταξαν γαϊδουράκια για τα δρομολόγια στο Μετρό. Είναι αυτό που λέμε «πετάει ο γάιδαρος;» Μπορεί το «επιτάσσω» να είναι λόγιο ρήμα, αλλά εδώ την εσωτερική αύξηση καλύτερα να την αποφύγουμε για να μην υπάρχει σχεδόν ομοηχία με το «πέταξαν». Ή θα πούμε «επιτάξανε γαϊδουράκια» ή, ακόμα καλύτερα, αφού το βασικό που μας ενδιαφέρει δεν είναι ποιος τα επίταξε, να πούμε «Επιτάχθηκαν γαϊδουράκια». Βολεύει καμιά φορά η παθητική φωνή.

Να διευκρινίσω πάντως ότι στο άρθρο που λέγαμε ο αυθεντικός τίτλος είναι «Επέταξαν γαϊδουράκια στο metro», που το βρίσκω εκδήλωση αρχοντοχωριατισμού: αν μια λέξη έχει ξένη προέλευση, να γράφεται με λατινικό αλφάβητο για να δείξουμε ότι ξέρουμε να τη γράφουμε. Bέβαια, το μετρό δεν γράφεται metro ούτε στα αγγλικά (subway, tube) ούτε στα γαλλικά (Métro), αλλά τι είναι μια οξεία μεταξύ φίλων;

Τα ορθογραφικά λάθη ή οι αβλεψίες κανονικά δεν μας απασχολούν εδώ στα μεζεδάκια, εκτός αν δώσουν αστείο αποτέλεσμα. Το μεζεδάκι που ακολουθεί σε αβλεψία μάλλον οφείλεται, αλλά βρίσκω ότι έχει γούστο. Αμεροληψία καταλογίζει ο πρώην πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου στους οικονομικούς εισαγγελείς, ξεκινάει το ρεπορτάζ -τόσο βαρύ ατόπημα! Εντάξει, είναι αβλεψία, «μεροληψία» ήθελε να γράψει, και άλλοι ιστότοποι, όπου οι αναγνώστες διαμαρτυρήθηκαν (δείτε τα σχόλια) είχαν τη φιλοτιμία να το διορθώσουν. Στο μεταξύ, πλουτίζεται και η ορολογία του ιστολογίου μας, διότι ο φίλος που μου το έστειλε έκανε μια πρόταση που μου άρεσε: τα μαργαριτάρια που οφείλονται σε απροσεξία, να τα λέμε «μπεκρή μεζέ».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δαίμων του τυπογραφείου, Θηλυκό γένος, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Φάρσες | Με ετικέτα: , , , | 104 Σχόλια »

Η χτεσινή κασιματιά για τον Γιάννη Ρίτσο

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2013

 

Τη λέξη κασιματιά δεν την έχουν τα λεξικά, και δικαίως, αφού την έχουμε φτιάξει εδώ στο ιστολόγιο, αν και βλέπω με καμάρι ότι και άλλοι την έχουν υιοθετήσει. Κασιματιά είναι το ψέμα, και ειδικότερα το ψέμα που σερβίρεται με το μανδύα ιστορικού ανεκδότου και που έχει στόχο έναν πολιτικό αντίπαλο και επαναλαμβάνεται συχνά (ώστε να μείνει). Φυσικά, πήρε το όνομά του από τον δημοσιογράφο κ. Στέφανο Κασιμάτη, που του αρέσει να διανθίζει τη στήλη του με ιστορικά ανέκδοτα (μερικά υπαρκτά) και που ειδικεύεται στις κασιματιές εναντίον των αριστερών. Για παράδειγμα, κασιματιά είναι ότι ο Λένιν είχε κάνει λόγο για «χρήσιμους ηλίθιους» (μια άλλη κασιματιά, πάλι για τον Λένιν, εδώ).

Η κασιματιά που δημοσιεύτηκε στη χτεσινή Καθημερινή δεν είχε στόχο τον Λένιν, αλλά τον ποιητή Γιάννη Ρίτσο. Αντιγράφω ολόκληρο το σχόλιο ώστε να μη χάσετε σταγόνα απ’ τη χολή: Από την ιστοσελίδα του King’s College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου πληροφορούμαι ότι ο Τζον Κίτμερ διαδέχεται τον ιδιαιτέρως αγαπητό Ντέιβιντ Λάντσμαν ως πρεσβευτής της Βρετανίας στην Αθήνα. Ελληνιστής, όπως και ο προκάτοχός του, ο Ντ. Κίτμερ θα τολμούσα να επισημάνω ότι διαφέρει ως προς την εκκεντρικότητα των γούστων του – των φιλολογικών, για να μην παρεξηγηθώ. Λάτρης της ποίησης του Γιάννη Ρίτσου, έχει δημοσιεύσει τη μελέτη «Χρήσεις της Ελληνικής Ορθοδοξίας στην πρώιμη ποίηση του Γιάννη Ρίτσου» και επί του παρόντος εργάζεται για την ολοκλήρωση της διδακτορικής διατριβής του για τον ποιητή, ο οποίος εκτός των άλλων ύμνησε τον δικτάτορα Στάλιν («Σώπα γιαγιά και σκούπισε με το τσεμπέρι σου τα μάτια σου. / Οταν σβύνει η φωτιά σου κάτω από το τσουκάλι σου / Είναι ο Στάλιν που σκύβει και φυσάει τη φωτιά σου ν’ ανάψει» κ.λπ.), καθώς και την εισβολή των Σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία το 1968. Αντιλαμβάνομαι, ωστόσο, ότι τα ενδιαφέροντα του Τζ. Κίτμερ επικεντρώνονται μάλλον στην ανίχνευση των τρόπων με τους οποίους ο Ρίτσος αφομοίωσε στην ποίησή του την επιρροή άλλων ποιητικών φωνών της νεοελληνικής γραμματείας. Εν πάση περιπτώσει, παραδέχομαι ότι μου είναι δύσκολο να καταλάβω πώς μπορεί να γοητεύεται κάποιος με τον Ρίτσο, όταν υπάρχουν ο Σολωμός και ο Καβάφης· από την άλλη πλευρά όμως, όταν θυμάμαι ότι έχω περάσει μία εποχή κατά την οποία λάτρευα την ποίηση του Τέννυσον, τότε τα αποθέματά μου ανεκτικότητας και κατανόησης ξαφνικά ανανεώνονται ως διά μαγείας..

Δεν θα σταθώ στις ποιητικές προτιμήσεις, είτε του Βρετανού πρεσβευτή είτε του κ. Κασιμάτη, αλλά στο απόσπασμα που έχω σημειώσει με έντονους χαρακτήρες, δηλαδή την κασιματιά, εννοώ το ψέμα, ότι ο Ρίτσος ύμνησε την εισβολή στην Τσεχοσλοβακία το 1968. Κατά σύμπτωση το ιστολόγιό μας έχει ασχοληθεί εκτενώς με το θέμα πριν από πεντέξι μήνες και γι’ αυτό η πρώτη μου σκέψη, όταν με ειδοποίησε ένας φίλος με ηλεμήνυμα για την τελευταία κασιματιά, ήταν να αφιερώσω μόνο ένα σαββατιάτικο μεζεδάκι. Ύστερα όμως συνειδητοποίησα ότι το παλιό άρθρο του ιστολογίου είχε δημοσιευτεί κατακαλόκαιρο, Κυριακή 12 Αυγούστου, επομένως πολλοί φίλοι δεν θα το έχουν διαβάσει (αν και είχε γίνει αρκετά μεγάλη συζήτηση), οπότε ίσως θα είναι συγγνωστή η ανακύκλωση. Τώρα, αν έχετε διαβάσει το παλιό άρθρο, συγνώμη, ελπίζω το αυριανό (που θα είναι καινούργιο) να σας αποζημιώσει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαναλήψεις, Μύθοι, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 383 Σχόλια »