Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κασσάνδρα’

Κυβερνητικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 31 Ιανουαρίου, 2015

Την Κυριακή που μας πέρασε έγιναν οι εκλογές, σχηματίστηκε η νέα κυβέρνηση, οπότε τα σημερινά μεζεδάκια, τα πρώτα μετά την αλλαγή της σελίδας, λογικό είναι να ονομαστούν «κυβερνητικά». Μπορείτε να το ερμηνεύσετε και αλλιώς, ότι δηλαδή για πρώτη φορά στην ιστορία του ιστολογίου (και στη ζωή του διαχειριστή του, θα πρόσθετα) στην κυβέρνηση βρίσκεται μια δύναμη φιλική προς αυτό (και προς αυτόν). Σημαίνει τάχα αυτό ότι τα μεζεδάκια θα γίνουν πράγματι «κυβερνητικά»; Δεν το νομίζω, αλλά εσείς θα το δείτε.

* Πάντως, μια και το έφερε η κουβέντα, και για να μην κατηγορηθώ ότι τα αποσιωπώ λόγω πολιτικής φιλίας, σπεύδω να επισημάνω ένα γλωσσικό στραβοπάτημα στις δηλώσεις του νέου κυβερνητικού εκπροσώπου Γαβριήλ Σακελλαρίδη, και συγκεκριμένα ένα κρούσμα γενικομανίας, όταν κατηγόρησε τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης ότι «επιμένει να αποποιείται των ευθυνών του και να αγνοεί προκλητικά τη λαϊκή ετυμηγορία». Όμως, όπως έχουμε ξαναγράψει, το «αποποιούμαι» συντάσσεται (και πάντα συντασσόταν) με αιτιατική, όπως άλλωστε και το μετέρχομαι, το επιδέχομαι, το απεκδύομαι, και κάμποσα άλλα λόγια ρήματα.

* Κι ένα άλλο. Σε άλλη ανακοίνωσή του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ότι  «Η ελληνική κυβέρνηση θα συνεχίσει τις διαβουλεύσεις για την εξεύρεση αμοιβαίας επωφελούς λύσης».  Σε ονομαστική πτώση, θέλουμε να βρεθεί «αμοιβαία επωφελής λύση». Αν θεωρήσουμε, όπως είναι το πιο φυσικό στα δικά μου μάτια, ότι εδώ το «αμοιβαία» είναι επίρρημα, θέλουμε την εξεύρεση «αμοιβαία επωφελούς λύσης». Βέβαια, μπορούμε να πούμε ότι είναι επίθετο, οπότε στέκει η διατύπωση. (Εδώ ένας οπαδός του πολυτονικού θα μας έλεγε ότι επί πολυτονικού δεν θα είχαμε πρόβλημα αφού το επίρρημα θα έπαιρνε περισπωμένη ενώ το επίθετο θα έπαιρνε, αν θυμάμαι καλά, οξεία. Αλλά αν είχαμε αμοιβαία επωφελή μέτρα; Εδώ ούτε το πολυτονικό βοηθάει για τη διάκριση επιθέτου και επιρρήματος. Το έχει η μοίρα τους να μπερδεύονται, και άλλωστε δεν διαφέρει πολύ μια αμοιβαία επωφελής λύση από μια αμοιβαία επωφελή λύση, έτσι δεν είναι; )

* Σε δηλώσεις του μετά τη συνάντηση με τον Μάρτιν Σουλτς, ο Σταύρος Θεοδωράκης δήλωσε ότι το Ποτάμι θα οργανώσει μια διάσκεψη στην οποία «Καλεσμένοι θα είναι άνθρωποι από όλη την Ευρώπη, πανεπιστήμονες, ακτιβιστές, επιχειρηματίες, νέοι και βέβαια πολιτικοί για να συζητήσουμε το κοινό μας μέλλον».
Θα μπορούσε βέβαια να εννοεί ότι θα καλέσει πανεπιστήμονες (λέξη που χρησιμοποιείται συνήθως ειρωνικά για να δηλώσει αυτόν που γνωρίζει όλες τις επιστήμες), αλλά υποψιάζομαι ότι ο Ποταμάρχης εννοούσε απλώς «πανεπιστημιακούς».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 146 Σχόλια »

Διαψεύδονται οι Κασσάνδρες;

Posted by sarant στο 18 Αυγούστου, 2014

Την αφορμή για το σημερινό άρθρο την πήρα από μια συζήτηση που είχα με μια φίλη στο Φέισμπουκ, η οποία επέμενε ότι είναι λάθος να λέμε «Οι Κασσάνδρες διαψεύστηκαν/θα διαψευστούν». Εγώ διαφωνώ, και μάλιστα έχω γράψει για το θέμα αυτό, τόσον στο παλιό μου ιστότοπο, όσο και στο βιβλίο μου «Γλώσσα μετ’ εμποδίων«, το οποίο είχε εξαντληθεί αλλά ανατυπώθηκε για να κάνουμε και τη γκρίζα μας διαφήμιση. Συνειδητοποίησα όμως ότι στο ιστολόγιο δεν έχουμε ποτέ συζητήσει το θέμα, παρά μόνο σε τυχαία σχόλια σε άλλα άρθρα, οπότε χάρηκα χαρά μεγάλη, επειδή με έχει πιάσει το καλοκαιρινό ραστόνι κι είναι βολικό να αναδημοσιεύω παλιό υλικό, έστω και ξαναδουλεμένο. (Παρένθεση: Η ραστώνη είναι ίδιο πράγμα με τη μουργέλα. Αλλά αν πεις ραστώνη είσαι προοδευτικός, μεταρρυθμιστής και συναμφότερος, ενώ αν λες μουργέλα δεν έχεις περάσει διαφωτισμό και είσαι μπασκλάς).

Λοιπόν, η φίλη έγραψε: Η Κασσάνδρα ή Αλεξάνδρα κόρη του Πριάμου και της Εκάβης είχε το χάρισμα να προβλέπει τα μελλούμενα και οι προφητείες της ήταν ΠΑΝΤΑ αληθινές και σωστές! Απλώς δεν γίνονταν πιστευτές…αλλά ήταν ΟΛΕΣ σωστές! Άρα, τουτέστιν δηλαδή, εκφράσεις όπως: «διαψεύστηκαν οι Κασσάνδρες» » μην ακούτε τις Κασσάνδρες» «πρόλαβαν διάφορες Κασσάνδρες » δεν έχουν σχέση με το μύθο και δεν δίνουν το νόημα που θέλετε στο λόγο σας!

Την ένσταση αυτή θα την έχετε μάλλον συναντήσει ξανά, αφού οι Κασσάνδρες ακούγονται πολύ συχνά στην πολιτική αντιπαράθεση. Για παράδειγμα, πριν από μερικές δεκαετίες, στις 15.11.2006 συγκεκριμένα (το ξέρω ότι δεν μας χωρίζουν ούτε οχτώ χρόνια από τότε, αλλά δεν φαίνεται να έχουν περάσει δεκαετίες;) ο Στάθης, που τότε είχε τακτική στήλη στην Ελευθεροτυπία, είχε γράψει:

Εχει αρχίσει τα όργανα με τα ελληνικά του και ο κ. Καραμανλής. Μετά το «δράσεις» και «δράσεις» και «δράσεις», άρχισε να «διαψεύδει» και τις «Κασσάνδρες». Πρόεδρε! Το πρόβλημα της Κασσάνδρας δεν ήταν ότι μάντευε σφαλερά, αλλά ότι δεν την πίστευαν.

(Το ξέρουμε καλά, διότι την έχουμε κάνει κι εμείς επ’ αυτού την γκέλα μας). Ομως, Πρόεδρε, τι τα θες περί Κασσάνδρας; εσύ κοτζάμ Λούλη έχεις Κάλχα και Τειρεσία στο πλάι σου! Τι κίνδυνο να διατρέχει η Τροία με τέτοιον κολοσσό στις πύλες της;

Η ένσταση του Στάθη, αν την κατάλαβα καλά, είναι ότι κακώς ο πρωθυπουργός μιλάει για «Κασσάνδρες» που «θα διαψευσθούν» διότι οι Κασσάνδρες έκαναν αλάνθαστες προβλέψεις, δυστυχώς όμως κανείς δεν τις πίστευε. Άρα, υπονοεί ο Στάθης, είναι λάθος να μιλάμε σήμερα για «Κασσάνδρες» απαξιωτικά, πρέπει να χρησιμοποιούμε τον όρο «Κασσάνδρες» μόνο για όσους κάνουν δυσμενείς προβλέψεις που είναι σωστές και δεν εισακούονται.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαθολογία, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , | 75 Σχόλια »