Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κατάρ’

Το Καταραμένο μουντιάλ

Posted by sarant στο 14 Νοεμβρίου, 2022

Την Κυριακή αρχίζει στο Κατάρ το 22ο Παγκόσμιο Κύπελλο, που εμείς εδώ στην Ελλάδα συνήθως να το λέμε Μουντιάλ (ως γνωστόν, το Μουντιάλ είναι ελληνική λέξη). Το Μουντιάλ του Κατάρ θα είναι μοναδικό από πολλές απόψεις, και όχι μόνο -ή όχι κυρίως- επειδή είναι το πρώτο παγκόσμιο κύπελλο που θα φιλοξενηθεί από μουσουλμανική χώρα.

Η ιδιαιτερότητα που χτυπάει στο μάτι, βέβαια, είναι ότι την Κυριακή έχουμε 20 Νοεμβρίου -πράγματι, το αλ Μουντιάλ (το προηγούμενο το είχα πει Μουντιαλόφσκι) θα διεξαχθεί από τις 20 Νοεμβρίου έως τις 18 Δεκεμβρίου, για πρώτη φορά χειμώνα (ή έστω χειμώνα για το βόρειο Ημισφαίριο).

Αυτό ήταν απαραίτητο, από τη στιγμή που αποφασίστηκε να γίνουν οι αγωνες στο Κατάρ, όπου τον Ιούνιο, που είναι ο συνηθισμένος μήνας τέλεσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ψήνει ο ήλιος το ψωμί και λιώνει την πέτρα. Η κατά τα άλλα λογική αυτή μετάθεση προκάλεσε βέβαια ένα άνευ προηγουμένου ανακάτωμα στα ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα όλων των χωρών του κόσμου, ή τουλάχιστον της Ευρώπης -την Κυριακή που μας πέρασε έγιναν οι τελευταίοι αγώνες πρωταθλημάτων στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Θα διακοπούν για ένα μήνα και θα ξαναρχίσουν λίγο πριν από τα Χριστούγεννα. Δεν ξέρω τι θα κάνουν οι χώρες εκείνες (πχ Γαλλία, Γερμανία) οι οποίες ήδη συνήθιζαν να διακόπτουν το χειμώνα (συνήθως μέσα Δεκεμβρίου με μέσα Ιανουαρίου) τα πρωταθλήματά τους.

Αυτή ήταν η ιδιαιτερότητα που χτυπάει στο μάτι, αλλά δεν είναι η μόνη. Για να χτιστούν τα στάδια στο Κατάρ, όπου η ποδοσφαιρική υποδομή γενικά απουσίαζε, και μάλιστα να χτιστούν ολοκαίνουργα και με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας, δούλεψαν σε συνθήκες κόλασης δεκάδες χιλιάδες κολασμένοι. Οι κατασκευές έγιναν με πολύ εντατικούς ρυθμούς και σε συνθήκες πλήρους απαξίωσης των εργατικών δικαιωμάτων και των κανόνων ασφαλείας. Χιλιάδες άνθρωποι, σύγχρονοι σκλάβοι από την Ινδία, το Νεπάλ, την Σρι Λάνκα και το Μπαγκλαντές, πέθαναν κατά την κατασκευή των γηπέδων και εξ αιτίας αυτής: οι νεκροί υπολογίζονται σε 6500. Η ΦΙΦΑ αδιαφόρησε προκλητικά. Ο Πρόεδρός της Ινφαντίνο δήλωσε χαρακτηριστικά «Όταν δίνεις δουλειά σε κάποιον, ακόμα και σε σκληρές συνθήκες, του δίνεις αξιοπρέπεια και υπερηφάνεια. Δεν κάνεις φιλανθρωπία, δεν είναι φιλανθρωπία». Ακόμα και τώρα, η ΦΙΦΑ αρνείται να αποζημιώσει αξιοπρεπώς τις οικογένειες των νεκρών εργατών.

Να προσθέσουμε εδώ ότι το Κατάρ είναι καθεστώς αυταρχικό, όπου η εστεμμένη φαμίλια των Αλ Θάνι έχει εκτεταμένο έλεγχο στη χώρα κι έτσι βρίσκεται πιο κοντά σε απόλυτη μοναρχία παρά σε συνταγματική μοναρχία, και ότι έχουν εκφραστεί πολύ έντονες διαμαρτυρίες για την καταπάτηση δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+.

Θα μου πείτε, πρώτη φορά είναι, που διοργανώνεται Παγκόσμιο Κύπελλο σε χώρα που δεν ανταποκρίνεται στα δημοκρατικά στάνταρ; Όχι, δεν είναι η πρώτη φορά. Μάλιστα, το δεύτερο κιόλας Μουντιάλ, το μακρινό 1934, διεξήχθη στη φασιστική Ιταλία (η οποία και το κέρδισε). Κι αν αυτό δεν πιάνεται, όσοι είναι της γενιάς μου ή μεγαλύτεροι θα θυμούνται το Μουντιάλ του 1978, που έγινε στην Αργεντινή τον καιρό που βρισκόταν στην εξουσία η χούντα του στρατηγού Βιντέλα. Τότε υπήρχαν εκκλήσεις για μποϊκοτάζ από φιλελεύθερους και αριστερούς στην Ευρώπη, όπως και στη χώρα μας (θυμηθείτε το τραγούδι του Βασίλη Νικολαΐδη) αν και το ΚΚΕ, επειδή ο στρατηγός Βιντέλα είχε κάνει κάποια ανοίγματα προς την ΕΣΣΔ, ήταν αντίθετο και υποστήριζε (ο αείμνηστος Κώστας Κάππος είχε αναγκαστεί να το πει) πως ο Βιντέλα ήταν κεντρώος δικτάτορας τάχα. Και άλλες φορές εκφράστηκαν αντιρρήσεις για τη φιλοξενία του Μουντιάλ στη μία ή στην άλλη χώρα, πιο πρόσφατα στο αμέσως προηγούμενο Μουντιάλ της Ρωσίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in ποδόσφαιρο, Επί της διαδικασίας, Εργατικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , | 203 Σχόλια »

Άρχισε το ματς

Posted by sarant στο 26 Αυγούστου, 2022

Κανονικά, το σημερινό άρθρο θα έπρεπε να το δημοσιεύσω την περασμένη Παρασκευή, αλλά δεν μου έκοψε -κάλλιο αργά όμως παρά ποτέ.

Άρχισε το ματς, διότι το περασμένο παρασκευοσαββατοκύριακο άρχισε το πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, η Σουπερλίγκ, που θα φανερώσω τα χρόνια μου αν σας εκμυστηρευτώ ότι εξακολουθώ να τη λέω (μέσα μου) «Άλφα Εθνική».

Το ιστολόγιο συζητάει βεβαίως και τα ποδοσφαιρικά, και μερικές φορές έχουν γίνει και καβγάδες για τα ποδοσφαιρικά σχόλια που παρεμβάλλονται σε άλλα άρθρα, αλλά σήμερα θα γεφυρώσουμε τις δυο μερίδες μια και θα λεξιλογήσουμε ποδοσφαιρικά. Όχι γενικά για το ποδόσφαιρο, το θέμα είναι απέραντο και χρειάζεται σειρά άρθρων για να το καλύψουμε. Έχουμε βέβαια γράψει άρθρο για τα φρασεολογικά του ποδοσφαίρου, καθώς και για τη γεωγραφία της Σούπερ Λιγκ, ενώ παλιότερα είχαμε δει την ιστορία της λέξης πέναλτι, όπως και της λέξης Μουντιάλ.

Το οποίο Μουντιάλ, φέτος, κατά πρωτοφανή παρέκκλιση, δεν παίχτηκε τον Ιούνιο, διότι αποφάσισαν να διεξαχθεί στο Κατάρ, που λιώνει ο ήλιος την πέτρα (τις έχει λιώσει όλες), κι έτσι θα παιχτεί Νοέμβριο-Δεκέμβριο, με αποτέλεσμα το ελληνικό πρωτάθλημα (και όλα τα άλλα φυσικά) να διακοπεί για ένα μήνα και κάτι (από 13/11 έως 21/12). Αλλά το αλ-Μουντιάλ, για να το πω έτσι και να μην το πω Καταραμένο, θα το συζητήσουμε ξανά, όταν έρθει ο καιρός του.

Προς το παρόν, αφού άρχισε το ματς, λέω να συζητήσουμε σήμερα αυτήν ακριβώς τη λέξη, τη λέξη «ματς». Θα μου πείτε, και θα έχετε δίκιο, ότι ο όρος «ματς» δεν αναφέρεται αποκλειστικά σε ποδοσφαιρική συνάντηση, αλλά θα σας απαντήσω ότι τις περισσότερες φορές, όταν λέμε «ματς», αγώνα ποδοσφαίρου εννοούμε. Γι’ αυτό και το ΜΗΛΝΕΓ δίνει τον ορισμό: Ο αθλητικός αγώνας μεταξύ δύο (συνήθ. ποδοσφαιρικών) ομάδων ή μεταξύ δύο αθλητών.

Εξάλλου, και το τραγούδι του Κηλαηδόνη που τον τίτλο του παραφράζω στο σημερινό άρθρο, στο ποδόσφαιρο αναφέρεται:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , | 96 Σχόλια »

Ένα άρθρο 8.000 λέξεων

Posted by sarant στο 27 Μαρτίου, 2014

Τώρα τελευταία, μετά την ίδρυση του νέου κόμματος, του Ποταμιού εννοώ, δημοσιεύονται στα κοινωνικά μέσα σατιρικοί διάλογοι που μιμούνται το στιλ δημοσιογραφίας του ποταμιάνου αρχηγού, με σύντομες, κοφτές ερωτήσεις και μονολεκτικές απαντήσεις. Καθώς το είδα τυπωμένο, μου θύμισε τα μυθιστορήματα που δημοσιεύονταν παλιότερα σε λαϊκά περιοδικά, που μου αρέσει να τα ξεφυλλίζω κάποτε. Πράγματι, πριν από πολλά χρόνια, όσοι έγραφαν περιπετειώδη λαϊκά μυθιστορήματα σε συνέχειες για περιοδικά ή εφημερίδες, συνήθιζαν να πληρώνονται με την αράδα, πράγμα που τους έσπρωχνε να υιοθετούν ένα στιλ γραφής γεμάτο σύντομους διαλόγους, αφού έτσι η αράδα εξαντλιόταν σε μια-δυο λέξεις, ας πούμε:

– Το βλέπεις εκείνο εκεί το σπίτι;

– Πού;

– Εκεί, αριστερά, στο βάθος.

– Αριστερά;

– Ναι, αριστερά, με τα πράσινα πατζούρια.

– Αυτό δίπλα στην εκκλησιά;

– Ναι, δίπλα στην εκκλησιά. Είναι το σπίτι εκείνης…

– Ποιας;

– Εκείνης, ντε!

– Εννοείς την….;

– Ναι!

Την ίδια τεχνική την εφάρμοσαν αργότερα τα σίριαλ του Φώσκολου και των συναφών δυνάμεων, που με έναν τέτοιο διάλογο μπορούσαν να μπαζώσουν μισό επεισόδιο. Από την άλλη πλευρά, στην Αμερική που οι μέθοδες ήταν εξελιγμένες, η πληρωμή των συγγραφέων γινόταν συνήθως με τη λέξη. Μάλιστα, τον καιρό εκείνο (προπολεμικά δηλαδή) που δεν υπήρχε τρόπος να γίνει αυτόματα το μέτρημα των λέξεων, τη δουλειά αυτή την αναλάμβαναν γραμματείς που είχαν την εντολή να γυρίζουν πάνω-κάτω τις σελίδες του χειρογράφου που μετρούσαν για να μη διαβάζουν το κείμενο που μετρούσαν τις λέξεις του, γιατί αλλιώς υπήρχε φόβος να απορροφηθούν και να χάσουν το μέτρημα.

Όταν είχα αρχίσει να δουλεύω μεταφραστής, ακόμα τις λέξεις τις μετρούσαμε με το χέρι, αφού τις πρώτες μεταφράσεις μου τις έδινα χειρόγραφες. Βέβαια, τότε οι περισσότεροι εκδότες πλήρωναν με το τυπογραφικό (το 16σέλιδο δηλαδή), όμως σε βιβλία πληροφορικής, επειδή είχαν πολλούς πίνακες, το 16σέλιδο δεν ήταν κατάλληλο μέτρο και από την αρχη η πληρωμή γινόταν με τη λέξη. Βέβαια, λίγο αργότερα όλοι πήραμε κομπιούτερ και οι επεξεργαστές κειμένου, ακόμα κι από την αρχή, μετρούσαν τις λέξεις αντί για μας. Πάντως, και το σύστημα της πληρωμής με τη λέξη (της γλώσσας στόχου, που ήταν και πιο εύκολο να μετρηθούν, αφού το κείμενο πηγή δεν το είχαμε σε ηλεκτρονική μορφή) ώθησε αρκετούς στο κυνήγι των πολλών λέξεων -θυμάμαι έναν ο οποίος δεν έγραφε ποτέ μονολεκτικά παραθετικά επιθέτων· είχε παρατηρήσει ότι π.χ. γράφοντας «πιο καλός» είχε τα ίδια χτυπήματα με το να γράψει «καλύτερος» αλλά πληρωνόταν μια λέξη παραπάνω.

Από την άλλη, υπάρχει το ρητό ότι «Μια εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις». Κάποιοι το λένε κινέζικο, αλλά στη Βικιπαίδεια βρίσκω πως η φράση του πρέπει, όπως είναι λογικό άλλωστε, να αναζητηθεί στην αμερικάνικη δημοσιογραφία και διαφήμιση στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Ως εδώ έχω γράψει περίπου 450 λέξεις, αλλά στο υπόλοιπο άρθρο σκοπεύω να ξεπεράσω τις 7.500, όχι αραδιάζοντάς σας σεντόνια κειμένου αλλά εφαρμόζοντας το πιο πάνω ρητό. Μ’ άλλα λόγια, θα σας παρουσιάσω εφτά φωτογραφίες, όλες σχετικά πρόσφατες, που έχουν κάποιο γλωσσικό ενδιαφέρον. Εκτός από την τελευταία, τις έχω τραβήξει εγώ με το κινητό μου στην Αθήνα, οπότε αν μη τι άλλο είναι όλες πρωτότυπες με την έννοια ότι δεν θα τις έχετε συναντήσει αλλού στο Διαδίκτυο. Επίσης, ο πρόλογος του σημερινού άρθρου νομίζω πως διεκδικεί με αξιώσεις τον τίτλο του πιο άσχετου με το κυρίως θέμα προλόγου που έχω γράψει ποτέ!

 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευτράπελα, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , | 158 Σχόλια »