Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘κινέζικα’

Αυτά είναι κινέζικα

Posted by sarant στο 15 Μαΐου, 2017

Μια και συνεχίζεται η πρωθυπουργική επίσκεψη στην Κίνα, επίκαιρο είναι να λεξιλογήσουμε για τη μεγάλη αυτή χώρα, την πιο πολυάνθρωπη στον κόσμο. Δεν θα τα καλύψω όλα στο άρθρο μου, αλλά μπορείτε να προσθέσετε κατά βούλησιν στα σχόλια. Φυσικά θα δώσουμε έμφαση στα γλωσσικά και τα λεξιλογικά, τα εγκυκλοπαιδικά μπορείτε να τα βρείτε και αλλού.

Και να ξεκινήσουμε από το όνομα. Λέμε για Κίνα και Κινέζους. Η λέξη Κίνα μπήκε στη γλώσσα μας τον 18ο αιώνα, δάνειο από τα ιταλικά της εποχής (China, σήμερα Cina). Η ονομασία αυτή φαίνεται πως ανάγεται στη δυναστεία Qin (προφέρεται Τσιν) που άκμασε τον 3ο αιώνα π.Χ. Είτε από τον Μάρκο Πόλο είτε από τους Πορτουγκέζους θαλασσοπόρους η λέξη έφτασε στις ευρωπαϊκές γλώσσες. Στα κινέζικα, πάντως, το όνομα της χώρας είναι Zhōngguó (中国) που προφέρεται τσονγκ-κουό και θα πει «Χώρα που βρίσκεται στο κέντρο».

Στον Κλαύδιο Πτολεμαίο, τον γεωγράφο της ελληνιστικής εποχής, απαντά το όνομα «Σίναι» (και Θίναι) για τους Κινέζους ή ίσως για ένα τμήμα τους: Οἱ Σῖναι περιορίζονται ἀπὸ μὲν ἄρκτων τῷ ἐκτεθειμένῳ μέρει τῆς Σηρικῆς,
ἀπὸ δὲ ἀνατολῶν καὶ μεσημβρίας ἀγνώστῳ γῇ, ἀπὸ δὲ δύσεως τῇ ἐκτὸς Γάγγου Ἰνδικῇ κατὰ τὴν διωρισμένην μέχρι τοῦ Μεγάλου κόλπου γραμμὴν καὶ αὐτῷ τῷ Μεγάλῳ κόλπῳ καὶ τοῖς ἐφεξῆς αὐτῷ κειμένοις.

Προσέξτε ότι ο Πτολεμαίος μιλάει για Σηρική. Έτσι ονόμαζαν οι αρχαίοι την Άπω Ανατολή γενικώς και την Κίνα ειδικώς, και Σήρες ονόμαζαν τον λαό από τον οποίο έπαιρναν το μετάξι. Σῆρες δέ εἰσιν ἔθνος, ὅθεν τὰ σηρικὰ ἱμάτια, τὰ πολυτελῆ λέει ο γραμματικός Αίλιος Ηρωδιανός. Ο γεωγράφος Παυσανίας δεν πήγε βέβαια στην Κίνα, αλλά σε μια παρέκβασή του κατά την περιγραφή της Ελλάδας, μιλώντας για τις καλλιέργειες, εξηγεί ότι το μετάξι δεν έχει φυτική προέλευση αλλά βγαίνει από κάποιο έντομο: οἱ μίτοι δέ, ἀφ’ ὧν τὰς ἐσθῆτας ποιοῦσιν οἱ Σῆρες, ἀπὸ οὐδενὸς φλοιοῦ,  τρόπον δὲ ἕτερον γίνονται τοιόνδε. ἔστιν ἐν τῇ γῇ ζωύφιόν σφισιν, ὃν σῆρα καλοῦσιν Ἕλληνες, ὑπὸ δὲ αὐτῶν Σηρῶν ἄλλο πού τι καὶ οὐ σὴρ ὀνομάζεται· Είναι ένα ζωύφιο, που οι Έλληνες το ονομαζουν «σήρα» (όπως τον λαό, τους Σήρες) αλλά οι ίδιοι οι Σήρες το λένε αλλιώς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γλωσσικά ταξίδια, Γλωσσικά δάνεια, Επικαιρότητα, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 215 Σχόλια »

Η κρίση ως ευκαιρία

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2014

Μια βινιέτα σύντομη για σήμερα, επειδή εκτενές άρθρο δεν προλαβαίνω να γράψω.

crisisΑπό τότε που ξέσπασε η κρίση, λέγεται συχνά ότι πρέπει να τη δούμε σαν ευκαιρία (ή: ως ευκαιρία, αν είστε με την άλλη παράταξη). Σε μιαν άλλη διατύπωση, ακούμε εκκλήσεις από πολιτικούς «να κάνουμε την κρίση ευκαιρία«. Γράφτηκε μάλιστα ότι στα κινέζικα η λέξη «κρίση» αποδίδεται με δύο ιδεογράμματα, το ένα από τα οποία σημαίνει «κίνδυνος» και το άλλο «ευκαιρία». Γρήγορα αποδείχτηκε ότι τούτο αποτελεί μύθο, και ότι η κινεζική λέξη για την κρίση (που μεταγράφεται ως wēijī) γράφεται μεν με δύο χαρακτήρες, που τους βλέπετε εδώ αριστερά, από τους οποίους ο πρώτος (wei) πράγματι σημαίνει «κίνδυνος», όμως ο δεύτερος δεν σημαίνει «ευκαιρία» αλλά «δύσκολη/κρίσιμη στιγμή» (τουλάχιστον έτσι λένε οι σινολόγοι, περισσότερα π.χ. εδώ).

Τις προάλλες συναντήθηκα και γνωρίστηκα μ’ έναν φίλο του κυβερνοχώρου -μου αρέσει να γνωρίζω με σάρκα και οστά ανθρώπους που έχουμε ανταλλάξει απόψεις με ηλεμηνύματα ή μέσα από το ιστολόγιο ή τα κοινωνικά δίκτυα, κι όποτε βρίσκεται ευκαιρία δεν λέω όχι. Πρώην συνάδελφος, δηλαδή εκείνος είναι ακόμα μηχανικός ενώ εγώ άλλαξα ρότα, δουλεύει σε μεγάλη ημιδημόσια εταιρεία, καλή θέση. Έχουν βέβαια πολύ μειωθεί οι αποδοχές του, αλλά δεν πεινάει. Έχει όμως και κάτι χρόνια προβλήματα υγείας, και παίρνει κάμποσα φάρμακα, τα οποία, επειδή αυξήθηκε η συμμετοχή των χρονίως πασχόντων κι επειδή δεν είναι γενόσημα, καταλήγει να του κοστίζουν σχεδόν όσο θα πλήρωνε αν τα έπαιρνε από το φαρμακείο σαν ανασφάλιστος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εργατικά | Με ετικέτα: | 94 Σχόλια »