Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κοπεγχάγη’

Ένα άρθρο 8.888 λέξεων

Posted by sarant στο 4 Μαΐου, 2016

Η παροιμία το λέει, μια εικόνα (ή μια φωτογραφία στο πιο μοντέρνο) αξίζει όσο χίλιες λέξεις. Με απλά μαθηματικά βρίσκουμε ότι δυο εικόνες ή φωτογραφίες αξίζουν όσο 2.000 λέξεις, τρεις φωτογραφίες 3.000 λέξεις, και ούτω καθεξής.

Με τη λογική αυτή πρόπερσι είχα παρουσιάσει ένα άρθρο με 7 φωτογραφίες, που το τιτλοφόρησα Ένα άρθρο 8.000 λέξεων, αφού οι 7 φωτογραφίες αντιστοιχούσαν σε 7.000 λέξεις και άλλες 1000 λέξεις έπιανε ο σχολιασμός τους. Δεν ξέρω αν μια τέτοια επιχειρηματολογία θα έπειθε έναν εκδότη του παλιού καιρού, που πλήρωνε τους συνεργάτες του εντύπου του με τη λέξη -αλλά το ερώτημα είναι ακαδημαϊκό, αφού εκδότης που να πληρώνει είναι σπάνιο είδος. Προς το παρόν, σκέφτηκα να επαναλάβω το προπέρσινο άρθρο, με μια σειρά φωτογραφίες, που τις τράβηξα εγώ τον τελευταίο καιρό, και που έχουν όλες τους κάποιο γλωσσικό ενδιαφέρον.

ph1Και ξεκινάμε με ένα δείγμα ευπρεπισμού από το σουπερμάρκετ της γειτονιάς.

Ανάμεσα στα μήλα, πουλούσαν ένα σύνεργο για να τα κόβεις (δεν φαίνεται στη φωτογραφία). Αυτό το σύνεργο λέγεται «κόφτης» στα ελληνικά, αλλά ο υπεύθυνος του σουπερμάρκετ θεώρησε χυδαίο το «φτ» κι έτσι το ευπρέπισε σε «κόπτης».

Βέβαια, Κόπτης είναι στα ελληνικά ο Χριστιανός της Αιγύπτου. Κόπτες υπάρχουν και στην Αιθιοπία. Όπως φαίνεται όμως, μια μικρή παροικία υπάρχει και στη Μήλο.

* H επόμενη φωτογραφία έχει πολυγλωσσικό περιεχόμενο. Είναι μια επιγραφή που υπάρχει στην είσοδο της Χριστιανίας, της ελεύθερης πόλης της Κοπεγχάγης, που την επισκέφτηκα πριν από ένα μήνα. Η Χριστιανία ήταν πρώην στρατόπεδο, που όταν το άδειασε ο στρατός, πριν από πολλά χρόνια, το κατέλαβαν διάφοροι αναρχικοί-χίπηδες. Οι προσπάθειες να τους διώξουν δεν έχουν σταματήσει, ενώ οι κάτοικοι της «πόλης» προωθούν ένα σύστημα ιδιοκτησίας, και εκδίδουν μετοχές (αν και είναι γενικά προβληματικό το νομικό καθεστώς).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευτράπελα, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 166 Σχόλια »

Πολιτισμένοι και βάρβαροι λαοί

Posted by sarant στο 27 Δεκεμβρίου, 2009

Άρθρο του πατέρα μου που δημοσιεύτηκε στις 22 Δεκεμβρίου στη μυτιληνιά εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ. Το βάζω σήμερα, με κάποια καθυστέρηση, αλλά έτσι κι αλλιώς επίκαιρο δεν είναι. Ακριβέστερα, το έχω από πριν προγραμματίσει να μπει σήμερα, διότι εγώ αυτή την ώρα ταξιδεύω προς ένα μέρος που λέγεται (περίπου, σε κάποια γλώσσα) «Φαρ Ουέστ» -όχι φυσικά το βάρβαρο Φαρ Ουέστ της Καλιφόρνιας, ένα πολύ πιο πολιτισμένο μέρος. Δεν λέω ποιο, αλλά είμαι βέβαιος ότι θα το βρείτε.

Να αρχίσω με μια γλωσσική διευκρίνιση. Όταν λέμε σήμερα βάρβαρος εννοούμε τον απολίτιστο. Στην Αρχαιότητα, όμως, βαρβάρους λέγανε τους αλλόγλωσσους, αυτούς που μιλούσαν ακατάληπτη γλώσσα. Γι’ αυτό το ρητό ΠΑΣ ΜΗ ΕΛΛΗΝ ΒΑΡΒΑΡΟΣ σήμαινε πως οι μη Έλληνες μιλάν ακατάληπτα. Κατά ανάλογον τρόπο οι Σλάβοι λέγανε τους Γερμανούς, με τους οποίους συνόρευαν από τα δυτικά, Νιεμτσί, που σημαίνει άλαλοι. Τη μειωτική σημασία της η λέξη «βάρβαρος» την απέκτησε κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο.
Εν πάση περιπτώσει, σήμερα βαρβάρους λέμε τους απολίτιστους και άγριους λαούς. Ποιοι όμως είναι πολιτισμένοι και ποιοι βάρβαροι; Πόσο πολιτισμένος θεωρείται ένας λαός, που παραβλέπει την καταστροφή του περιβάλλοντος, εφόσον αυτή αποφέρει οικονομικό όφελος ή που ανέχεται να παραμερίζονται η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση ή η κοινωνική αλληλεγγύη μπροστά στην κερδοφορία; Για να μη μιλήσω για άλλες πράξεις και τακτικές, απίστευτης αγριότητας, που εντούτοις ανέχθηκαν ή και υποστήριξαν «πολιτισμένοι» λαοί. Μιλώ για τη γενοκτονία των Ινδιάνων της Αμερικής από τους Λευκούς, για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Γερμανών και άλλα πολλά.
Καθώς προχτές τέλειωσε, με ουσιαστική αποτυχία, η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη για το Περιβάλλον στην Κοπεγχάγη, το ερώτημα ποιος είναι πολιτισμένος και ποιος βάρβαρος ξανάρθε στην επικαιρότητα. Με την ευκαιρία δε, ξαναδιάβασα το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Κλοντ Λεβί Στρος (Claude Levy Strauss), «Οι λυπημένοι τροπικοί». Που πραγματεύεται αυτό ακριβώς το θέμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , | 17 Σχόλια »

Τα μουστάκια της οικοδέσποινας

Posted by sarant στο 9 Δεκεμβρίου, 2009

Ένα μικρό από τη σημερινή Καθημερινή, που το ψάρεψαν τα παιδιά της Λεξιλογίας. Ο λόγος για τη διάσκεψη της Κοπεγχάγης και για τις κατηγορίες των αναπτυσσόμενων χωρών ότι η Δανία διευθύνει τη διάσκεψη κατά τρόπο ώστε να ευνοούνται οι πλούσιες χώρες. Και ο υπότιτλος του άρθρου είναι:

Ισχυρή κριτική δέχεται η οικοδεσπότης της κλιματικής συνόδου με την αιτιολογία ότι λειτουργεί υπέρ των πλουσιότερων χωρών.

Όλη η πρόταση είναι περιβόλι με σπάνια άνθη και φυτά (κλιματική σύνοδος, λειτουργεί υπέρ), αλλά το αποκορύφωμα, βέβαια, είναι «η οικοδεσπότης». Όπως θα έλεγε και κάποια ψυχή, πλησιάζει ο καιρός που θα καταργηθεί επιτέλους το ύποπτο «γυναίκα» και θα αντικατασταθεί από το κομψό «η άνδρας».

Για να πούμε και του δημοσιογράφου το δίκιο, η οικοδέσποινα εδώ δεν είναι έμψυχο ον αλλά αφηρημένη έννοια, οπότε είναι πιο εύκολο να της φορέσει μουστάκια, αυτό όμως είναι απλώς ελαφρυντικό.Έχει άλλωστε καθιερωθεί σε Ολυμπιακούς αγώνες και άλλες διοργανώσεις να μιλάμε για χώρα ή πόλη οικοδέσποινα.

Πάντως, αν κάνετε τον κόπο και διαβάσετε όλο το αρθράκι, πείτε μου κι εμένα τι μπορεί να είναι αυτά τα «αστάθμητα έγγραφα» για τα οποία έκανε λόγο ο εκπρόσωπος του Σουδάν, διότι μεγάλην απορία έχω.

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , | 150 Σχόλια »