Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κορνήλιος Καστοριάδης’

Και πάλι για τη Ρόζα Λούξεμπουργκ και τη βαρβαρότητα

Posted by sarant στο 10 Νοεμβρίου, 2014

rosa_luxemburgΜε το σημερινό άρθρο δίνεται απάντηση σε ένα ερώτημα που μας είχε απασχολήσει πριν από πεντέμισι χρόνια και είχε τότε μείνει αναπάντητο. Για να σας προλάβω, την απάντηση δεν την έδωσα εγώ, ούτε άλλος φίλος του ιστολογίου -το ερώτημα ήταν ένας γρίφος της διεθνούς ιστορίας του σοσιαλιστικού κινήματος και η απάντηση δόθηκε από τον Ian Angus, υπεύθυνο ενός οικοσοσιαλιστικού περιοδικού, και χάρη στη μαγευτική μεσολαβητική ικανότητα του Διαδικτύου, αντί η ανακάλυψη αυτή να μείνει καταχωνιασμένη στις στήλες ενός εντύπου στην άλλη άκρη του κόσμου, μέσα σε λίγες μέρες υπέπεσε στην αντίληψη του φίλου Νίκου Λ., ο οποίος θυμήθηκε την παλιά συζήτηση που είχαμε εδώ και με ενημέρωσε αρμοδίως.

Αλλά ακόμα δεν είπα ποιο είναι το ερώτημα στο οποίο δόθηκε απάντηση.

Πρόκειται για το πολύ γνωστό απόφθεγμα για το δίλημμα «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» στο οποίο βρίσκονται οι σύγχρονες κοινωνίες. Στα νεότερα χρόνια έτσι ονομαζόταν (στα γαλλικά: Socialisme ou barbarie) μια γαλλική τροτσκιστική (ίσως ο όρος δεν είναι ακριβής) ομάδα με επικεφαλής τον Κορνήλιο Καστοριάδη, που έβγαζε κι ένα περιοδικό με τον ίδιο τίτλο, αλλά η φράση προέρχεται από ένα παλιότερο κείμενο της Ρόζας Λούξεμπουργκ, η οποία αποδίδει τη φράση στον Φρίντριχ Ένγκελς: «η αστική κοινωνία βρίσκεται μπροστά σ’ ένα δίλημμα: είτε μετάβαση στο σοσιαλισμό, είτε πισωγύρισμα στη βαρβαρότητα».

Το αρχικό μας άρθρο είχε δημοσιευτεί πριν από μερικούς αιώνες ή πεντέμισι χρόνια (περίπου το ίδιο είναι), τον μακρινό Μάιο του 2009, με κυβέρνηση ΝΔ και Κ. Καραμανλή και αξιωματική αντιπολίτευση ΠΑΣΟΚ και Γ.Α.Παπανδρέου. Τότε λοιπόν, στην προεκλογική εκστρατεία για τις ευρωεκλογές του 2009, ο Γ.Α.Παπανδρέου είχε αναφέρει σε μια ομιλία του το δίλημμα «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα», ο δε Κ. Καραμανλής αντέδρασε θυμωμένα νομίζοντας ότι ο αντίπαλός του αποκαλούσε «βαρβάρους» τους οπαδούς της ΝΔ. Έτσι, η φράση της Ρόζας Λούξεμπουργκ κέρδισε πάνω από 15 λεπτά μιντιακής δημοσιότητας.

Το πρόβλημα είναι ότι στο κείμενό της η Ρόζα Λούξεμπουργκ αποδίδει ρητά την πατρότητα της φράσης στον Ένγκελς, όμως στα έργα του Ένγκελς δεν έχει βρεθεί καμιά τέτοια φράση. Συγκεκριμένα, λέει η Λούξεμπουργκ: «Ο Φρίντριχ Ένγκελς είπε κάποτε: η αστική κοινωνία βρίσκεται μπροστά σ’ ένα δίλημμα: είτε μετάβαση στο σοσιαλισμό, είτε πισωγύρισμα στη βαρβαρότητα» (Στο πρωτότυπο: Friedrich Engels sagte einmal: die bürgerliche Gesellschaft steht vor einem Dilemma: entweder Übergang zum Sozialismus oder Rückfall in die Barbarei).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριστερά, Μεταμπλόγκειν, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , | 76 Σχόλια »