Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κώστας Γαβράς’

Ο χακεμένος Πλούταρχος και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Απριλίου, 2015

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι παρμένος από κάτι που ειπώθηκε στην έκτακτη συνεδρίαση της Βουλής την περασμένη Δευτέρα. Αλλιώς μπορεί και να τα λέγαμε «Μεζεδάκια των Βαγιών» αφού αύριο, Κυριακή των Βαΐων, μοιράζουνε βάγια στις εκκλησιές -υποθέτω, δηλαδή, διότι δεν έχω πάει ποτέ. Θα μπορούσαμε επίσης να τα πούμε «μεταπρωταπριλιάτικα», μια και κάποια θέματά μας αναφέρονται ακριβώς στα πρωταπριλιάτικα ψέματα.

Λοιπόν, κατά τη συζήτηση στη Βουλή, ο πρώην (θέλω να το ακούω) πρωθυπουργός, απαντώντας στην πρόεδρο της Βουλής, η οποία τον επιτίμησε (και όχι άδικα) για τις λεκτικές παρεκτροπές του, της ανέφερε ένα ρητό του Πλούταρχου από το έργο του «Γυναικών αρετή», ότι «η ανδρεία είναι αρετή και των ανδρών και των γυναικών» -και άρα μην παρεξηγείστε τόσο εύκολα κυρία Πρόεδρε, είπε. (Για του λόγου το αληθές, το απόσπασμα είναι εδώ).

Πέρα από το ότι η θέση των γυναικών στην κοινωνία ήταν διαφορετική στην αρχαιότητα και ότι υπάρχουν πάμπολλα ρητά… μεγάλων ανδρών που επικροτούν την ανισότητα ανάμεσα στα δυο φύλα, αναρωτήθηκα αν υπάρχει αυτό το ρητό.

Έψαξα το συγκεκριμένο έργο του Πλούταρχου, το «Περί γυναικών αρετής», αλλά δεν βρήκα το απόφθεγμα. Σε όλο το έργο η λέξη «ανδρεία» υπάρχει μία φορα, στο «καὶ μὴν οὐκ ἔστιν ἀρετῆς γυναικείας καὶ ἀνδρείας ὁμοιότητα καὶ διαφορὰν ἄλλοθεν καταμαθεῖν μᾶλλον, ἢ βίους βίοις καὶ πράξεσι
πράξεις», όπου όμως η λέξη «ανδρεία» δεν είναι ουσιαστγικό, αλλά επίθετο (αντρικός) και σημαίνει: Και πραγματι δεν είναι δυνατόν να γνωρίσουμε καλύτερα τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα στις αρετές των ανδρών και των γυναικών παρά συγκρίνοντας τους βίους (με τους βίους) και τις πράξεις (με τις πράξεις).

Κατά πάσα πιθανότητα, το σκονάκι που πάσαρε ο Άδωνης στον πρώην πρωθυπουργό εννοούσε το εξής χωρίο, στην αρχή του έργου: «μίαν είναι και την αυτήν ανδρός τε και γυναικός αρετήν» -προσέξτε όμως ότι ο Πλούταρχος γράφει για ΑΡΕΤΗ, όχι για ΑΝΔΡΕΙΑ, επομένως ο κ. Σαμαράς διαστρέβλωσε τον Πλούταρχο για να υπερασπίσει τη σεξιστική του φράση (είχε μιλήσει περί «ανδρικής σχολής» ή «ανδρικής γραμμής» ή κάτι τέτοιο).

Bλέπουμε βέβαια και τη μαγική χρήση των αρχαίων ελληνικών σε κύκλους της εθνικοφροσύνης: πετάει κάποιος ένα αρχαίο ρητό, υπαρκτό ή ανύπαρκτο, ολόκληρο ή μισό, άσχετο με το θέμα ή συναφές, και θεωρεί ότι αποστομώνει τον συνομιλητή του. Και ξαναλέω ότι σε ζητήματα φύλου ασφαλώς και δεν πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς σαν οδηγό για το σήμερα τα αρχαιοελληνικά ρητά, αφού είναι διαποτισμένα με τη νοοτροπία της εποχής, που έβλεπε για κυριότερη αρετή της γυναίκας τη σιωπή και την απουσία από το δημόσιο προσκήνιο (το γνωστό «γυναιξί κόσμον η σιγή φέρει» από τον Αίαντα του Σοφοκλή).

* Επομένως, το απόφθεγμα του Πλούταρχου είναι ανύπαρκτο, άρα… απόφευγμα.

Εκτός βέβαια αν ο κ. Σαμαράς εννοούσε τον γνωστό αοιδό Γιάννη Πλούταρχο -που όμως δεν γνωρίζω τη δισκογραφία του κι έτσι δεν μπορώ να πω αν έχει πει κάτι για τις γυναίκες και την ανδρεία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Βουλή, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , | 196 Σχόλια »