Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κώστας Δούκας’

Ο ρέκτης δεν χαϊδεύει

Posted by sarant στο 9 Μαρτίου, 2018

Πριν από λίγο καιρό είχαμε συζητήσει στο ιστολογιο τη λέξη «ρέκτης», που την ειχε χρησιμοποιησει σε αγόρευσή του στη Βουλή ο Ευάγγ. Βενιζέλος κατα τρόπο που δεν αποτυπώνεται και τόσο στα λεξικά, αλλά κατοχυρώνεται στη χρήση. Σύμφωνα με τα λεξικά, ρέκτης είναι ο δραστήριος, ο ενεργητικός άνθρωπος -είναι λέξη λόγια, που η ετυμολογία της (που θα τη δούμε πιο κατω) κάθε αλλο παρά σαφής είναι, κι έτσι πολλοι την έχουν παρασυνδέσει με το ορέγομαι (με το οποίο δεν συνδέεται κανονικά) και τη χρησιμοποιούν με τη σημασία «οπαδος, γνώστης, φίλος» ακολουθούμενη με γενικη, π.χ. ρέκτης του κρασιού, ρέκτης του Σαίξπηρ, ρέκτες των θεωριών συνωμοσίας, ρέκτης της νομικής επιστήμης -αυτό ειχε πει και ο Βενιζελος. Τα νεότερα λεξικά περιλαμβάνουν και τέτοιες φράσεις, οπότε η επέκταση αυτή της σημασίας είναι απολύτως αποδεκτή.

Μερικές μέρες αργότερα, εμφανίστηκε στο ιστολόγιο ένα σχόλιο που φέρεται να υπογράφεται απο τον δημοσιογράφο κ. Κώστα Δούκα, του οποίου τα σεμινάρια στην ΕΣΗΕΑ είχα επικρίνει σε σχετικά πρόσφατο άρθρο. Χρησιμοποιώ αυτή την προσεκτική διατύπωση επειδή κάποια στοιχεία μας έκαναν να υποψιαστούμε, εννοώ εμένα και πολλούς άλλους σχολιαστές, ότι στην πραγματικότητα συντάκτης του σχολίου μπορει να είναι ο καλικάντζαρος του ιστολογίου, ένας παλαιός σχολιαστής που έχει αποκλειστεί από το ιστολόγιο και που αλλάζει προσωπεία συχνότερα από πουκάμισα προσπαθώντας να σχολιάσει ξανά.

Ωστόσο, αυτό δεν ενδιαφέρει. Είτε αυθεντικό το σχόλιο είτε όχι, περιέχει μια ετυμολογική πρόταση την οποία πράγματι έχει διατυπώσει ενυπόγραφα σε άλλο αρθρο του ο κ. Δουκας και που έχουν υποστηρίξει κι άλλοι ελληνοκεντρικοί ερευνητές (ανοίξτε το τσουβάλι με τα εισαγωγικά και βάζετε αβέρτα) οπότε δεν είναι άσκοπο να απαντήσω στην άποψη χωρίς να με ενδιαφέρει από πού εκπορεύεται. Στο εξης, θεωρώ ότι το σχόλιο πραγματι γράφτηκε από τον κ. Κώστα Δούκα.

Όπως λέει ο κ. Δούκας:

Έμαθα ότι οι σχολιαστές του πράγματι ενδιαφέροντος ιστολογίου σας σάς αποκαλούν «ρέκτη» και συχνά διερωτώνται τί σημαίνει η αρχαιότατη αυτή ελληνική λέξη. Επιτρέψτε μου να σάς αποστείλω την ετυμολόγησή της (προϊόν πολυετούς προσωπικής ερεύνης), την οποία εδίδαξα σήμερα το πρωΐ στο σεμινάριο της ΕΣΗΕΑ. Θα ήθελα να σάς ερωτήσω σε ποιό ακριβώς σημείο διαφωνείτε ή εντοπίζετε παρετυμολόγηση, ώστε να σάς απαντήσω καταλλήλως, μέσω των πηγών

Η πρόταση του κ. Δούκα είναι η εξής:

Tην έχω βάλει σε εικόνα, όπως μας την έστειλε ο κ. Δούκας, αλλά εχει κάμποσα λαθάκια στο τέλος, στις ξένες λέξεις. Πάντως, την ίδια ετυμολογική πρόταση εχει διατυπωσει ο κ. Δούκας και σε δημοσιευμένο άρθρο του, και το σχετικό απόσπασμα το μεταφέρω εδώ για λόγους πληρότητας:

Ὁ Ὃμηρος λέει «καταρρέζω». Εἶναι σύνθετη λέξη, ἀπό τήν πρόθεση «κατά» καί τό ρῆμα «ρέζω»=πράττω. Σήμερα λέμε ὃτι ὁ δεῖνα εἶναι ρέκτης, δηλαδή πράκτης.
Τό «καταρρέζω» σημαίνει στήν κυριολεξία «πράττω κάτι πρός τά κάτω», ἢτοι θωπεύω, χαϊδεύω, διότι θωπεύουμε ἐκ τῶν ἂνω πρός τά κάτω καί ὂχι ἀντιστρόφως. Χάριν τοῦ μέτρου ὁ Ὃμηρος ἀφαιρεῖ καί ἐδῶ μία συλλαβή, καί τό «καταρρέζω» γίνεται «καρρέζω».

Καί πῶς λένε οἱ Γάλλοι τό «θωπεύω»;
Caresser.
Πῶς λένε οἱ Ἂγγλοι τό «σέ φροντίζω», «σ᾽ ἀγαπῶ»;
I care you.
Πῶς λένε οἱ Ἰταλοί τό «ἀγάπη μου»;
Cara mia. Καί τό πολυαγαπημένε carissimo.
Κατά τά ἂλλα ὁμιλοῦν τήν μητρική τους γλῶσσα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Γλωσσικά δάνεια, Γλωσσικοί μύθοι, Ετυμολογικά, Ελληνοβαρεμένοι | Με ετικέτα: , , , | 171 Σχόλια »

Στην ΕΣΗΕΑ θα γίνουν σεμινάρια σκοταδισμού και αγυρτείας;

Posted by sarant στο 18 Ιανουαρίου, 2018

Φίλος δημοσιογράφος με ενημέρωσε και κρίνω ότι το θέμα είναι αρκετά σοβαρό ώστε να αξίζει να του αφιερωθεί άρθρο.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ λοιπόν ανακοίνωσε «την πραγματοποίηση  ενός νέου κύκλου σεμιναρίων Ελληνικής Γλώσσας, και ενός ακόμη κύκλου σεμιναρίων Ορθοφωνίας, με την πεποίθηση ότι θα αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία γνώσεων για τα μέλη μας στο νέο εργασιακό περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί.

Το Διοικητικό Συμβούλιο έλαβε τη σχετική απόφαση στη συνεδρίαση της 24ης Δεκεμβρίου 2017, με στόχο  οι δημοσιογράφοι μέλη  μας να  εμπλουτίσουν  τις γνώσεις τους και να υποστηρίξουν με επάρκεια το βασικό εργαλείο της  δουλειάς τους».

Εκ πρώτης όψεως η πρωτοβουλία φαντάζει αξιέπαινη, αφού μάλιστα η συμμετοχή στα σεμινάρια είναι δωρεάν και προτεραιότητα έχουν οι άνεργοι δημοσιογράφοι. Αφιλοκερδώς μάλιστα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και όσοι θα διδάξουν στα σεμινάρια.

Ωστόσο, αν κοιτάξουμε τα πράγματα από πιο κοντά, η θετική εντύπωση διαλύεται. Δεν εννοώ τα σεμινάρια της Ορθοφωνίας, που άλλωστε φαίνεται ότι βρίσκονται ακόμα σε προπαρασκευαστικό στάδιο, αλλά τα σεμινάρια της Γλώσσας, για τα οποία έχει ανακοινωθεί και το όνομα του εισηγητή, και οι ημερομηνίες των μαθημάτων αλλά και οι τίτλοι κάθε σεμιναρίου.

Τα σεμινάρια της Γλώσσας λοιπόν, πολύ φοβάμαι ότι δεν πρόκειται να ωφελήσουν σε τίποτα όσους τα παρακολουθήσουν, αλλ’ αντίθετα να διαδώσουν αστήρικτες, αντιεπιστημονικές, εθνικιστικές και σκοταδιστικές απόψεις -και επιπλέον, πολύ μικρή σχέση φαίνεται να έχουν με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει καθημερινά ο επαγγελματίας της γραφίδας (ας το πούμε έτσι παλιομοδίτικα, παρόλο που όλοι πληκτρολόγιο χρησιμοποιούμε πια).

Θα μου πείτε, πώς μπορούμε να κρίνουμε τα σεμινάρια πριν πραγματοποιηθούν; Μήπως προτρέχουμε; Μακάρι. Ωστόσο, ο τίτλος των περισσότερων επιμέρους διαλέξεων είναι τόσο εύγλωττος που δεν αφήνει και πολλά περιθώρια αμφιβολίας ως προς το περιεχόμενό τους και την τοποθέτηση του εισηγητή.

Αντιγράφω και κρίνετε και εσείς:

1ο Σεμινάριο:  Η Γέννηση η Διαδρομή και οι Μεταλλάξεις της Ελληνικής Γλώσσας 

 Υπεύθυνος: Κώστας Δούκας.

Διάρκεια: Δέκα ώρες και τριάντα λεπτά.

Χρόνος Υλοποίησης: Επτά εβδομάδες, από 30/1/2018 έως 13/3/2018.

Παράδοση: Κάθε Τρίτη πρωί, από τις δέκα έως τις έντεκα και μισή.

Ενότητες:

  1. Ετυμολογήσεις και παραγωγή λέξεων.
  2. Το γλωσσικό φαινόμενο και η εξακτίνωση του Μεσογειακού Πελασγικού Αιγαιοκρητικού γλωσσικού ιδιώματος στην οικουμένη.
  3. Η πινακίδα του Δισπηλιού Καστοριάς, η πρώτη ελληνική <γωνιώδης γραφή>.
  4. Ο Δίσκος της Φαιστού, η πρώτη ελληνική ιερογλυφική γραφή, προπομπός τής σύγχρονης τυπογραφίας.
  5. Γραμμική Γραφή Β’ και πλήρης ανάγνωση πινακίδων της Πύλου για πρώτη φορά με βάση το συλλαβάριο Βέντρις.
  6. Ο Όμηρος και η γλώσσα του ως μήτρα των Ευρωπαϊκών γλωσσών.
  7. Ποια γλώσσα μιλάμε σήμερα, και η κακοποίησή της από τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Εφημεριδογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 341 Σχόλια »