Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κώστας Ουράνης’

Το Παρίσι και ο ανεκπλήρωτος πόθος

Posted by sarant στο 17 Σεπτεμβρίου, 2017

Τούτο το σαββατοκύριακο είπα να πεταχτώ μέχρι το Παρίσι -με τα καινούργια τρένα, η μετάβαση απ’ το Δουκάτο διαρκεί μόλις δύο ώρες, λίγο λιγότερο απ’ όσο κάνει το αεροπλάνο από την Ελλάδα.

Δεν ήταν πάντοτε έτσι. Τον μεσοπόλεμο, ας πούμε, που το Παρίσι μεσουρανούσε, το ταξίδι από την Ελλάδα βαστούσε μέρες, το συνηθέστερο με πλοίο ως τη Μασσαλία κι από εκεί με τρένο. Αλλά το βασικό εμπόδιο δεν ήταν ο χρόνος μα το κόστος του ταξιδιού.

Τότε, ένα ταξίδι στο Παρίσι ήταν όνειρο ζωής. Πολλοί είχαν καταφέρει να το εκπληρώσουν, αλλά ο Ορέστης Λάσκος έγραψε ένα ποίημα, που έγινε άλλωστε διάσημο, για κάποιον που δεν θέλησε να εκπληρώσει τον πόθο του ενώ μπορούσε:

Το Παρίσι

Ξέρω έναν κύριο παράξενο πολύ
που λόγια πάντ’ αλλόκοτα μιλεί
για το Παρίσι
στην συντροφιά μας όταν έρθει να καθίσει.

Λένε γι’ αυτόν
πως από τα μαθητικά του χρόνια είχεν ορίσει,
μοναδικό
μες στη ζωή του ιδανικό
να πάει στο Παρίσι.

Χρόνια και χρόνια τον μεθούσε
τ’ ονειρεμένο αυτό ταξίδι
που ποθούσε.

Παντού για κείνο συζητούσε·
μες στα όνειρά του αυτό θωρούσε·
τόσο, που ο πόθος του με τον καιρό
του ’γινε μες στην ύπαρξή του ένα στολίδι
λαμπρό.

Να πάει στο Παρίσι…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Ποίηση, Τραγούδια, Ταξιδιωτικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 88 Σχόλια »

Μια κοπέλα που αγαπάει την ποίηση και θέλει να σπουδάσει Χημεία (Δημ. Σαραντάκος)

Posted by sarant στο 10 Ιουλίου, 2013

 

mimis_jpeg_χχsmallΣυνεχίζω να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, και κατ΄ εξαίρεση σήμερα Τετάρτη, αποσπάσματα από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ‘Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια’. Έχουμε ήδη μπει στο τέταρτο καλοκαίρι, του 1952, το σημερινό είναι το δεύτερο απόσπασμα. Το προηγούμενο απόσπασμα βρίσκεται εδώ. Θυμίζω ότι ο πατέρας μου με τρεις φίλους (δύο συμφοιτητές και τον νεότερο ξάδελφό του) έχουν πάει στην Αίγινα, ειδικότερα στη Σουβάλα, για καλοκαιρινές διακοπές και μένουν σε ένα ξενοδοχείο στα Λουτρά. 

Το επόμενο πρωί (ήταν 4 Αυγούστου – σημαδιακή μέρα) στα βραχάκια, που συνήθως κολυμπούσαμε, ήρθανε τρία κορίτσια. Το ένα το ξέραμε ήδη, ήταν η μινωική κόρη του ξενοδόχου και τα άλλα δύο, λίγο μικρότερά της, ήταν φίλες της, μαθήτριες ακόμα στο Γυμνάσιο. Ο ξάδερφός μου, που ήταν μεν ο Βενιαμίν αλλά και ο ερωτιδέας της παρέας και από την πρώτη μέρα της εγκατάστασής μας στη Σουβάλα κολλούσε συστηματικά σε κορίτσια, έπιασε αμέσως κουβέντα μαζί τους. Πήγα κι εγώ κοντά και τότε ΤΗΝ πρόσεξα.

Στην αρχή παρατήρησα το πλούσιο στήθος της, τους τορνευτούς ώμους και τον ωραίο της λαιμό, αλλά σαν είδα τα καστανόμαυρα μάτια της ένοιωσα να με τυλίγει μια παράξενη ζεστασιά. Ήθελα να καθίσω εκεί με τις ώρες και να βλέπω αυτά τα μάτια…

Κάποτε συνήλθα και πήρα μέρος στη συζήτηση. Τα δυο κορίτσια ήταν ντόπιες και πήγαιναν στην εβδόμη Γυμνασίου. Η κάτοχος των καστανόμαυρων ματιών μου είπε πως αγαπάει την Ποίηση και πως σκοπεύει να σπουδάσει Χημεία.

Αυτό ήταν για μένα η χαριστική βολή, που με αποτέλειωσε. Με αγωνία έβλεπα πως πλησίαζε η ώρα που τα κορίτσια θα τα μάζευαν και θα έφευγαν. Για να παρατείνω την παραμονή τους με έπιασε ακατάσχετη πολυλογία. Κατόπιν πετάχτηκα τρέχοντας στο δωμάτιό μας και πήρα την Ανθολογία του Αποστολίδη, που πάντοτε την έσερνα μαζί μου.

“Αφού σ’ αρέσει η Ποίηση, να σου δώσω να διαβάσεις αυτό”, της λέω και της πασάρω το βιβλίο, όπου είχα προλάβει να τσακίσω τη σελίδα στο ποίημα του Ουράνη “Αγάπη”.  Το πήρε και συμφωνήσαμε να ξαναβρεθούμε όλοι μας το βραδάκι στον δρόμο που πήγαινε για το πευκόδασος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αίγινα, Αναμνήσεις, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά, Φοιτητικά | Με ετικέτα: , , | 70 Σχόλια »

Δυο ποιητές περιγράφουν τον θάνατό τους

Posted by sarant στο 21 Οκτώβριος, 2012

Το «Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι» είναι ένα από τα γνωστότερα ποιήματα του Κώστα Ουράνη (1890-1953), ίσως το γνωστότερο, που απόκτησε μια δεύτερη νεότητα όταν το μελοποίησαν τα Διάφανα Κρίνα.  Βέβαια, ο Ουράνης έχει δυο πολύ γνωστούς στίχους, από άλλα ποιήματα, το «Οι Δον Κιχώτες παν μπροστά κι οι Σάντσοι ακολουθάνε» και κυρίως το  «Αν είναι νάρθει θε ναρθεί αλλιώς θα προσπεράσει», που έχει γίνει παροιμιώδες χωρίς να θυμόμαστε τον ποιητή του, αλλά ως ποίημα το «Θα πεθάνω…» νομίζω ότι είναι γνωστότερο. Φυσικά, κι άλλοι ποιητές έχουν γράψει για τον θάνατό τους και περιγράψει τον θάνατό τους, είναι ένα από τα βασικά θέματα της ποίησης.

Να δούμε το ποίημα:

Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
μες την κρύα μου κάμαρα όπως έζησα: μόνος
στη στερνή αγωνία μου τη βροχή θε ν’ ακούω
και τους γνώριμους θόρυβους που σκορπάει ο δρόμος.

Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
μέσα σ’ έπιπλα ξένα και σε σκόρπια βιβλία,
θα με βρουν στο κρεβάτι μου, θε να ‘ρθει ο αστυνόμος,
θα με θάψουν σαν άνθρωπο που δεν είχε ιστορία.

Απ’ τους φίλους που παίζαμε πότε πότε χαρτιά,
θα ρωτήσει κανένας τους έτσι απλά: «Τον Ουράνη
μην τον είδε κανείς; Έχει μέρες που χάθηκε…».
Θ’ απαντήσει άλλος παίζοντας: «Μ’ αυτός έχει πεθάνει!».

Μια στιγμή θ’ απομείνουνε τα χαρτιά τους κρατώντας,
θα κουνήσουν περίλυπα και σιγά το κεφάλι
θε να πουν: «Τι ‘ναι ο άνθρωπος! Χθες ακόμα εζούσε…»
και βουβοί στο παιχνίδι τους θα βαλθούνε και πάλι.

Κάποιος θα ‘ναι συνάδελφος στα «ψιλά» που θα γράψei
πως «προώρως απέθανεν ο Ουράνης στην ξένην,
νέος γνωστός στους κύκλους μας, που κάποτε είχε εκδώσει
μια συλλογή ποιήματα πολλά υποσχομένην».

Κι αυτή θα ‘ναι η μόνη του θανάτου μου μνεία.
Στο χωριό μου θα κλάψουνε μόνο οι γέροι γονιοί μου
και θα κάνουν μνημόσυνο με περίσσιους παπάδες,
όπου θα’ ναι όλοι οι φίλοι μου – κι ίσως ίσως οι οχτροί μου.

Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
σε μια κάμαρα ξένη, στο πολύβοο Παρίσι·
και μια Κέττυ, θαρρώντας πως την ξέχασα γι’ άλλην,
θα μου γράψει ένα γράμμα – και νεκρό θα με βρίσει…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κριτική μεταφράσεων, Μελοποιημένη ποίηση, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , | 85 Σχόλια »

Τα δισεκατομμύρια του Γιούγκερμαν και οι δήθεν λογοτέχνες: δυο κατοχικές επιστολές του Μ. Καραγάτση

Posted by sarant στο 20 Νοέμβριος, 2011

Την Κυριακή προσπαθώ να παρουσιάζω θέμα λογοτεχνικό, αν δεν τύχει κάτι άλλο. Και το σημερινό θέμα λογοτεχνικό είναι, ή ίσως μικροφιλολογικό. Αφορά τον Μ. Καραγάτση, έναν από τους δημοφιλέστερους πεζογράφους μας, που ακόμα και σήμερα, 50 χρόνια και βάλε από τον θάνατό του, εξακολουθεί να διαβάζεται. Θα παρουσιάσω σήμερα δυο επιστολές του, που γράφτηκαν και οι δυο στη διάρκεια της κατοχής και που έχουν το κοινό στοιχείο ότι περιστρέφονται γύρω από τα χρήματα.

Λίγοι Έλληνες συγγραφείς κατάφεραν να ζουν από την πένα τους. Ο Καραγάτσης θα πρέπει να ήταν ένας από αυτούς, αλλά έτσι κι αλλιώς γνώρισε επιτυχία στις βιοποριστικές επαγγελματικές του δραστηριότητες, οπότε ήταν ευκατάστατος. Στα δυο γράμματα που θα δούμε σήμερα, κάνει ο ίδιος λόγο για την οικονομική του κατάσταση, στο πρώτο για να διαψεύσει ότι είναι ένας από τους πλουσιότερους Έλληνες και στο δεύτερο για να αρνηθεί ότι του έχει χορηγηθεί οικονομική ενίσχυση από το κράτος. Όποιος έχει ασχοληθεί με τον Καραγάτση, ξέρει ότι στις δημόσιες αντιπαραθέσεις του μέσω του Τύπου ήταν είρωνας και ελαφρώς εριστικός, κι αυτές εδώ οι επιστολές δεν αποτελούν εξαίρεση.

Η πρώτη επιστολή στάλθηκε στη Νέα Εστία στις αρχές του 1942 (δεν έχω κρατήσει ακριβή ημερομηνία, πάντως πρώτο εξάμηνο). Να σημειωθεί ότι ο Καραγάτσης είχε δημοσιεύσει τον Γιούγκερμαν σε (πολλές) συνέχειες στο ίδιο περιοδικό το 1938, και στη συνέχεια τις δυο νουβέλες «Το βουνό των λύκων» και «Ο γυρισμός του Γιούγκερμαν», που συναποτέλεσαν τον τόμο «Τα στερνά του Γιούγκερμαν» που σήμερα αποτελεί τον δεύτερο τόμο του έργου. Για τον Γιούγκερμαν ακριβώς γίνεται λόγος στην επιστολή -και για τα… μυθώδη κέρδη που απέφερε στον συγγραφέα του. Ο Καραγάτσης απευθύνεται στον Πέτρο Χάρη, τον διευθυντή του περιοδικού. Κρατάω την ορθογραφία του πρωτοτύπου αλλά μονοτονίζω:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιστολές σε έντυπα, Λογοτεχνία, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , | 54 Σχόλια »