Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κ. Βίδος’

Μεζεδάκια χωρίς προσδιορισμό.

Posted by sarant στο 20 Οκτωβρίου, 2012

Όπως κάθε Σάββατο, έτσι και σήμερα το μενού γράφει Μεζεδάκια, με τη διαφορά ότι, ενώ συνήθως βρίσκω κάποιο επίθετο και τα χαρακτηρίζω, σήμερα δεν βρήκα κάποιο κατάλληλο, έστω και ημερολογιακού χαρακτήρα, κι έτσι έχουμε Μεζεδάκια χωρίς προσδιορισμό. Και είναι και κάπως λιτό το σημερινό μας πιάτο, επειδή δεν είχα πολύ καιρό μέσα στη βδομάδα ώστε βγω για άγρα μεζέδων.

Το πρώτο πάντως μεζεδάκι, που δεν είναι μαργαριτάρι με τη στενή έννοια της λέξης, το στέλνει ένας φίλος που παλιότερα σχολίαζε συχνά στο ιστολόγιο αλλά έχει εδώ και καιρό διακόψει, λόγω φόρτου εργασίας. Ο φίλος μου ενοχλήθηκε από πρόσφατο άρθρο στην Άθενς Βόις, όχι όμως με το περιεχόμενο του άρθρου, αλλά με τον τίτλο του. Όπως μπορείτε κι εσείς να δείτε, ο αρθρογράφος, διάλεξε τον τίτλο Εδώ Πολυτεχνείο! Arbeitslosigkeit macht frei!για να επικρίνει την απόφαση του ΤΕΕ να μη συμμετάσχει σε εκδήλωση γερμανικού επιμελητηρίου με θέμα την εργασία μηχανικών στη Γερμανία. Αλλά ας τον αφήσω να τα πει ο ίδιος, που χαρακτηρίζει τον τίτλο προσβλητικό. «Προσβλητικός στα θύματα της Σοά, προσβλητικός και στη μνήμη του Πολυτεχνείου. Ό,τι προβλήματα κι αν έχει ο κοσμοπολίτης/μεταρρυθμιστής/ευρωπαϊστής με το Πολυτεχνείο του 1973, δεν μπορεί να φέρνει μια φράση-σύμβολο της εξέγερσης δίπλα στη φράση που συμπυκνώνει τη θηριωδία των Ναζήδων. Κατάπτυστος από κάθε άποψη.». Νομίζω ότι έχει δίκιο ο φίλος μου. Για την ιστορία, ο ανόητος τίτλος της Άθενς Βόις κάνει λογοπαίγνιο με το σύνθημα Arbeit macht frei (Η εργασία απελευθερώνει) που δέσποζε στις εισόδους των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης -Arbeitslosigkeit, η ανεργία.

Οπότε, συνεχίζω μ’ έναν άλλο τίτλο ή υπότιτλο που μου φάνηκε αταίριαστος -και που ούτε κι αυτός είναι μαργαριτάρι με τη στενή έννοια. Η Καθημερινή της Κυριακής που μας πέρασε, ίσως θέλοντας να αποδείξει ότι και οι πατεράδες μας και οι παππούδες μας ζητούσαν ρουσφέτι, δημοσίευσε ένα άρθρο με γράμματα πολιτών προς το Παλάτι και προς το Γραφείο Πρωθυπουργού, υλικό αντλημένο από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, «τεκμήρια διαχρονικότητας του φαινομένου», όπως το λέει. Και στην πρώτη σελίδα, στο αναγγελτικό του άρθρου, βάζει… το γράμμα της συζύγου ενός εκτοπισμένου στη Γυάρο προς τη βασίλισσα Άννα-Μαρία, στο οποίο την παρακαλεί να μεσολαβήσει να απελευθερωθεί ο εκτοπισμένος άντρας της. Κι αυτό χαρακτηρίζεται ρουσφέτι, λες και της ζητούσε διορισμό ή ευνοϊκή μετάθεση! Το ατόπημα της Καθημερινής γίνεται ακόμα μεγαλύτερο αν σκεφτούμε ότι σχεδόν σίγουρα το γράμμα γράφεται επί χούντας -αφού η Άννα Μαρία έγινε βασίλισσα μετά τον γάμο της, τον Σεπτέμβρη του 1964, όταν δεν υπήρχαν πια εξόριστοι στη Γυάρο. Οπότε, η Καθημερινή θεωρεί, φαίνεται, νομιμότητα τη χουντική εξορία και ρουσφέτι τον γυρισμό των εξόριστων στις οικογένειές τους!

Και για να τριτώσει το κακό ή το καλό, άλλο ένα μεζεδάκι που δεν είναι μαργαριτάρι. Είναι λίγο παλιότερο, αλλά τώρα ήρθε στην επιφάνεια. Ίσως θυμάστε ότι πριν από έναν μήνα κάποιοι (χρυσαυγίτες, γράφτηκε) επιτέθηκαν στο κουρείο ενός Πακιστανού μετανάστη στη Μεταμόρφωση, θέλοντας να το κάψουν, και μάλιστα χτύπησαν κι έναν Έλληνα πελάτη. Λοιπόν, λίγες μέρες μετά το επεισόδιο, ο Άδωνης Γεωργιάδης έκανε ερώτηση στη Βουλή. Όχι για να πληροφορηθεί αν υπάρχουν νεότερα ως προς τον εντοπισμό των δραστών (διάβασα ότι ο ένας πιάστηκε), αλλά για να ρωτήσει αν ο Πακιστανός είχε χαρτιά κι αν το κουρείο λειτουργούσε νόμιμα! Αυτό στο μπάσκετ λέγεται ασίστ. Στη ζωή λέγεται κάπως αλλιώς. (Προσθήκη: Τελικά το κουρείο είχε άδεια, δείτε το λινκ στο σχόλιο 81).

Αλλά ώρα να σερβίρουμε και κανένα από τα πιο συνηθισμένα μας μεζεδάκια. Για το «ενσκήπτω», που πολλοί το χρησιμοποιούν σαν να σημαίνει «εγκύπτω, σκύβω πάνω από κάτι και το μελετάω» είχαμε γράψει πριν από μερικούς μήνες. Αλλά τώρα βρέθηκε και νέα σημασία του ρήματος. Σε άρθρο για τη λίστα Λαγκάρντ, διάβασα ότι κάποιοι (υποτίθεται ότι) «ενέσκηπταν στον εκβιασμό». Προφανώς, υπέκυπταν!

Μια και είπα λίστα Λαγκάρντ, θυμήθηκα τον Ευ. Βενιζέλο. Συνεργάτης του κ. Βενιζέλου, προσπαθώντας να δικαιολογήσει το ατόπημα του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ να αναφερθεί σε «εβραϊκά ονόματα» στη λίστα, τόνισε ότι έχει πολλούς στενούς φίλους Εβραίους (νομίζω και ο Λεπέν έχει πει το ίδιο) και ότι «Ειδικά στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Θεσσαλονίκη, μια πόλη που είχε την τύχη να πλουτίσει πολιτιστικά και ιστορικά από την παρουσία των Ελλήνων Εβραίων που την επέλεξαν για πατρίδα τους πριν αιώνες». Η διατύπωση μου φαίνεται περίεργη. Δηλαδή, οι σεφαραδίτες που διάλεξαν για πατρίδα τους τη Θεσσαλονίκη το 1500 ήταν ήδη Έλληνες; Ή έγιναν Έλληνες όσο η Θεσσαλονίκη ήταν οθωμανική;

Στο enikos.gr διάβασα άρθρο για το Βέλγιο, όπου ο συντάκτης αναρωτιέται αν οι Φλαμανδοί αλλάζουν το χάρτη της χώρας, μετά την άνοδο των αυτονομιστών στις τελευταίες εκλογές. Παρατηρώ ότι ο συντάκτης του άρθρου θέλησε να βάλει κι αυτός το λιθαράκι του στην αλλαγή του χάρτη, αφού την Αμβέρσα την αποκαλεί «Αντβέρπη». Κάπου αλλού είχα δει να τη λένε Άντγουερπ -στα αγγλικά είναι Antwerp, βλέπετε.

Στο ηλεΒήμα, ο Κοσμάς Βίδος, με την ευκαιρία της έκδοσης στα αγγλικά μιας επιλογής επιστολών του Καζαντζάκη, απεύθυνε την εξής έκκληση στους ελληνικούς εκδοτικούς οίκους:

* Προς ελληνικούς εκδοτικούς οίκους: Please, που θα έλεγε και ο βρετανός μεταφραστής του Kazantzakis, όχι άλλα άνευ σημασίας best sellers (ευπώλητα, εις την ελληνικήν), ρίξτε και καμιά επιστολή Καζαντζάκη στο εμπόριο… Θέλω να ελπίζω ότι υπάρχει κοινό που ενδιαφέρεται. Δεν υπάρχει;

Υπάρχει κοινό που ενδιαφέρεται, αλλά ο κ. Βίδος μάλλον δεν συγκαταλέγεται σ’ αυτό, διότι αν ενδιαφερόταν θα ήξερε ότι κυκλοφορούν στην αγορά δύο βιβλία με επιστολές Καζαντζάκη, αφενός η αλληλογραφία με Πρεβελάκη (400 γράμματα μάλιστα) και αφετέρου οι επιστολές προς Γαλάτεια.

Μια ενδιαφέρουσα παρετυμολογική ανορθογραφία, που δεν την είχα ξαναδεί, σε πρόσφατο άρθρο στο Βήμα: χρυσηκτησία. Η πλάκα είναι ότι στη συνέχεια το… διόρθωσαν και το έκαναν, όπως βλέπετε, χρυσικτησία -ο χρυσός είναι ακαταμάχητος βλέπετε. Όπως είπε μια φίλη στη Λεξιλογία, η νέα γραφή της λέξης θα ταίριαζε σε άρθρο για την απειλούμενη καταστροφή του δάσους των Σκουριών στη Χαλκιδική.

Και τελειώνω με Άδωνη να κάνει απόπειρα (αποτυχημένη) για λεξικογραφικό χιούμορ. Δεν το άκουσα με τ΄αυτιά μου, αλλά μου το μετέφερε αξιόπιστη πηγή. Στην χτεσινή λοιπόν τηλεοπτική εκπομπή του, ο Άδωνης είπε: Το συγγνώμη με δύο γ προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων συν και γνώμη και σημαίνει έρχομαι στη θέση κάποιου. Το συγνώμη με ένα γ, όπως πάνε κάποιοι να το γράψουν έτσι τώρα, είναι σύνθεση των λέξεων συς και γνώμη και σημαίνει γνώμη του γουρουνιού (συς). δείτε το λεξικό του Δημητράκου. Οπότε, με την αδώνεια λογική, «συγυρίζω» σημαίνει »γυρίζω το γουρούνι»!

Καλό σαββατοκύριακο να έχουμε!

Posted in Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 114 Σχόλια »