Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κ. Γαβρόγλου’

Βαυαρικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2019

Λουκάνικα με μπίρα, θα σκεφτείτε ασφαλώς -και με πατατοσαλάτα. Όμως ο τίτλος δεν είναι δηλωτικός του περιεχομένου. Μεζεδάκια θα σας σερβίρω ασφαλώς, όσα μάζεψα (ή όσα στείλατε) τούτη την εβδομάδα από τους ιντερνετικούς και ραδιοτηλεοπτικούς μας λειμώνες -αλλά εγχώρια. Βαυαρικά τα αποκάλεσα επειδή ενώ εσείς θα τα διαβάζετε εγώ θα βρίσκομαι στη Βαυαρία για μια μικρή εκδρομή διότι τη Δευτέρα είναι εδώ αργία, του Αγίου Πνεύματος (εδώ έρχεται μια βδομάδα νωρίτερα φέτος, επειδή έχουν περάσει διαφωτισμό). Για να πω την αλήθεια, όχι ακριβώς στη Βαυαρία, πιο σωστά στη Φρανκονία, αφού θα μείνω στη Νυρεμβέργη, αλλά διοικητικά η Φρανκονία στη Βαυαρία υπάγεται κι έτσι κι αλλιώς όλα από εμάς τα πήρανε.

Και ξεκινάω.

* Μωρό δάγκωσε σκυλί επεισόδιο αρ. 36472. Δείτε τον τίτλο άρθρου στο Ποντίκι:

Τρόμος στα Ιμαλάια: Πτώματα εντόπισαν ελικόπτερα.

Θα πρέπει να ήταν πολύ παρατηρητικά αυτά τα πτώματα, πάντως. Εσείς θα κρίνετε αν δικαιολογείται η αντιστροφή της αναμενόμενης σειράς των όρων της πρότασης, αντιστροφή που τόσο συνηθίζεται στην ειδησεογραφία. Στον προφορικό λόγο ο επιτονισμός βοηθάει να καταλάβουμε αν το μωρό δαγκωσε το σκυλί ή αν δέχτηκε το δάγκωμα, αλλά στον γραπτό λόγο τέτοια βοήθεια δεν έχουμε.

Προσέξτε όμως και την εισαγωγή του κυρίως άρθρου:

«Πτώματα» εντοπίστηκαν σήμερα από ελικόπτερα που πετούν πάνω από τα Ιμαλάια, καθώς συνεχίζονται οι εναέριες έρευνες…...

Τι λόγο έχουν τα εισαγωγικά; Δεν ήταν πτώματα κυριολεκτικά, νεκροί, πεθαμένοι; Ήταν μήπως κάτι κατακουρασμένα παλικάρια;

* Και συνεχιζω με ένα μεταφραστικό μεζεδάκι που δικαιώνει απόλυτα τον χαρακτηρισμό του αφού είναι όντως φαγώσιμο.

Η εικόνα αριστερά είναι οθονιά από ιστότοπο με συνταγές, συνταγή μεταφρασμένη (γαλλικό πρωτότυπο) από κάποιο μηχανάκι.

Ασφαλώς δεν μας ζητάει να προσθέσουμε… δυο υπνοδωμάτια μουστάρδα, θα βγει πολύ πικάντικο το φαγητό και δεν θα τρώγεται. Συνήθως καναδυό κουταλιές βάζουμε.

Τι συνέβη;

Το γαλλικό πρωτότυπο είχε 2 c.à.c. που είναι σύντμηση του cuillères à café (οι Γάλλοι μετράνε με κουταλάκια του καφέ και όχι του γλυκού διότι κάνουν διαιτα). Όμως το c.à.c. είναι επίσης συνηθισμένη σύντμηση του chambre à coucher, υπνοδωμάτιο, και το μηχανάκι μπερδεύτηκε.

Η «ζαχαροπλαστική» λίγο πιο πάνω είναι η pâte feuilletée που νομίζω πως λέγεται σφολιάτα στα καθ’ ημάς. Από κάποιο αγγλικό ενδιάμεσο (pastry) θα προέκυψε. Υπάρχουν κι άλλα λαθάκια αλλ’ αφήνονται ως άσκηση, όσο για το τελευταίο είναι ολλανδικό και σημαίνει πρέζα. Ο ιστότοπος ήταν βέλγικος και μπερδεύτηκαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Επιγραφές, Θηλυκό γένος, Λουξεμβούργο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ομοφοβία | Με ετικέτα: , , , , , | 209 Σχόλια »

Έφτασε στο νυν και αεί

Posted by sarant στο 23 Απρίλιος, 2019

Καθώς μπήκε η Μεγαλοβδομάδα, ταιριάζει ένα άρθρο σαν το σημερινό, παρόλο που δεν συνδέεται άμεσα με την ειδικώς πασχαλινή φρασεολογία. Όπως όμως θα δείτε πιο κάτω, υπάρχει και κάποια σχέση με την επικαιρότητα.

Νυν και αεί θα πει «τώρα και πάντοτε», είναι φράση στερεότυπη που την ξέρουμε από την εκκλησία. Την ξέρουμε και για έναν ακόμα λόγο, τουλάχιστον οι της γενιάς μου, καθώς αποτελεί τον τίτλο ενός από τους πιο σημαντικούς δίσκους του έντεχνου τραγουδιού -εννοώ βέβαια το Νυν και αεί του Σταύρου Ξαρχάκου και του Νίκου Γκάτσου, με τη Βίκη Μοσχολιού και τον Νίκο Δημητράτο, έναν δίσκο του 1975 αν δεν κάνω λάθος, που τον είχαμε συζητήσει και παλιότερα στο ιστολόγιο, με αφορμή τη μυστηριώδη λιόστρα.

Το «νυν και αεί» υπάρχει και στη φρασεολογία μας. Λέμε λοιπόν «φτάνω στο νυν και αεί» εννοώντας, όπως λέει το λεξικό, εξαντλούμαι τελείως, φτάνω στο τέλος: H υπομονή μου έφτασε στο νυν και αεί. Δεν αντέχω άλλο, έφτασα στο νυν και αεί.

Τα ίδια περίπου βρίσκουμε και στα άλλα λεξικά, τόσο γενικά όσο και ειδικά, όπως το Λεξικό της λαϊκής και περιθωριακής γλώσσας του Γιώργου Κάτου, που γράφει (σε εικόνα διότι δεν επιτρέπει κοπυπάστη):

Στο βιβλίο μου «Λόγια του αέρα», όπου καταγράφω 1001 παγιωμένες ή στερεότυπες εκφράσεις, γράφω:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λεξικογραφικά, Μεταμπλόγκειν, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 117 Σχόλια »

Μετασεισμικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Οκτώβριος, 2018

Και βέβαια ονομάζονται έτσι από τον προχτεσινό διπλό σεισμό στη Ζάκυνθο, που έγινε ποικιλότροπα αισθητός στην Αττική καθώς άλλοι είπαν ότι κουνήθηκαν και άλλοι ούτε καν τον πήραν είδηση κι ας ήταν ξύπνιοι την ώρα του σεισμού.

Ευτυχώς ο σεισμός είχε ελάχιστες συνέπειες όπως φαίνεται -πέρα από την κατάρρευση ενός μεσαιωνικού καστρομονάστηρου στις Στροφάδες, τα νησάκια κοντά στη Ζάκυνθο.

* Ο Εγκέλαδος όμως βοήθησε να έρθει στην επιφάνεια η βυζαντινή δυναστεία των Παλαιοντολόγων, αν τουλάχιστον πιστέψουμε το σουπεράκι του Αντένα!

Μένει να βρεθεί ιστορικός και να αφηγηθεί τα λαμπρά κατορθώματα των ένδοξων Παλαιοντολόγων!

* Και για να συνεχίσουμε με σεισμικό μεζεδάκι, φίλος στέλνει ρεπορτάζ για τον σεισμό, στο οποίο διαβάζουμε:

Η έντονη μετά σεισμική ακολουθία βρισκεται σε υποθαλάσσια περιοχή 45 χιλιόμετρα ΝΝΔ της Ζακύνθου….

Σχιζολεξία βέβαια, αλλά που μπορεί να οφείλεται στον κορέκτορα ή γενικά στις ρυθμίσεις των κειμενογράφων της κινητής συσκευής, διότι έχω παρατηρήσει ότι όποτε πληκτρολογώ πολυσύλλαβη σύνθετη λέξη μού την προτείνουν διαμελισμένη.

Σε μια πρώτη μορφή, το άρθρο είχε τις μονάδες Ρίχτερ γραμμένες στο λατινικό, δηλ. μέγεθος 6.4 βαθμών της κλίμακας Richter… που το είχα βρει αδικαιολόγητο και άξιο σχολιασμού, αλλά φαίνεται πως το βρήκαν και εκείνοι διότι τώρα το άλλαξαν σε Ρίχτερ -και καλά έκαναν.

* O Σκάι έχει ιδιαίτερα προχωρημένες επιδόσεις στην παραμορφωμένη παρουσίαση στοιχείων σε διαγράμματα, όπως θα θυμάστε ίσως από το παρελθόν, με την άνοδο να γυρίζει ανάποδα και να γίνεται πτώση, ή το 43 να είναι μεγαλύτερο από το 49,5.

Έναν καινούργιο τρόπο παραμόρφωσης είδαμε σε πρόσφατη εκπομπή, όπου τα ποσοστά (που έχουν κάποια σχέση με τη συμφωνία των Πρεσπών, δεν κατάλαβα ποιαν ακριβώς) του δεξιού διαγράμματος βγάζουν άθροισμα 30+6+54 = 100. Όποιος θέλει 30+6+54 να κάνει άθροισμα 90 να πάει στη Βόρεια Κορέα.

Παρεμπιπτόντως, θυμάμαι έναν καθηγητή στο Πολυτεχνείο, που μας έλεγε όταν γράφαμε εργασίες: ό,τι λάθος και να έχετε στην εργασία κανείς δεν θα το προσέξει, αλλά αν τα ποσοστά σας δεν βγάζουν 100 άθροισμα θα το δουν όλοι.

* Λέει φίλος, που ασχολείται με τη μουσική:

Πριν από λίγο, σε εκπομπή του 3ου προγράμματος με ψαγμένο ‒υποτίθεται‒ εκφωνητή, ακούστηκε ότι ο Ντεμπισί τη μικρή του κόρη τη φώναζε χαϊδευτικά «Τσουτσού».

Η κόρη του Ντεμπισί είχε το χαϊδευτικό όνομα Chouchou, το οποίο όμως στα γαλλικά προφέρεται, φυσικά, Σουσού (με το σ παχύ) όχι… Τσουτσού!

* Πολλά μεζεδάκια γέννησε η υποτιθέμενη εισβολή μαθητών στο γραφείο του υπουργού Παιδείας Κ. Γαβρόγλου. Σχολιάστηκε ιδιαίτερα το… ακατάστατο γραφειο (το δικό μου είναι χειρότερο)

Σχολιάζοντας μια σχετική φωτογραφία, η πρώην υπουργός (Παιδείας, κιόλας) κ. Άννα Διαμαντοπούλου έκανε μια γκάφα που θεωρώ πως αποτελεί υποπερίπτωση του νόμου του Μέφρι. Θέλοντας να ψέξει τον τωρινό υπουργό (καθόλου κομψό αυτό, μεταξύ μας, ειδικά με βάση το έργο της στην ίδια θέση) για την ακαταστασία του γραφείου του, ανέβασε ένα τουίτ στο οποίο γράφει για «πρΩτυπο» μελλοντικού πρωθυπουργού -εννοώντας τον νεαρό συνδικαλιστή που μιλάει με τον υπουργό- με ένα Ωμέγα από εδώ μέχρι το Hotel Bilderberg.

Το λάθος δεν μπορεί να χρεωθεί στον κορέκτορα, είναι νέτη και σκέτη ανορθογραφία, με έλξη από το «πρώτος». Σε πολλούς συμβαίνει, αλλά είναι πολύ διασκεδαστικό όταν συμβαίνει σε κάποιαν που κόπτεται τόσο κραυγαλέα για την αριστεία!

Πολλοί σχολίασαν την ανορθογραφία της πρώην υπουργού, αλλά κατ’ εμέ υπάρχει κι άλλο λάθος, σοβαρότερο -σοβαρότερο επειδή είναι νοηματικό. Έστω ότι το γράφουμε σωστά, «πρότυπο». Θα ήταν σωστό στην ορθογραφία, αλλά στέκει στο νόημα; Είναι ο νεαρός μαθητής «πρότυπο μελλοντικού πρωθυπουργού» ή μήπως ήθελε να πει κάτι σαν «πρόπλασμα» εννοώντας βέβαια ότι και ο σημερινός πρωθυπουργός είχε συνδικαλιστική δράση από μαθητής;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαιολογία, Αλφάβητο, Εκδηλώσεις, Κύπρος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , | 186 Σχόλια »

Η κοσμία και ο κόσμος

Posted by sarant στο 18 Απρίλιος, 2017

Η είδηση κυκλοφόρησε εδώ και αρκετές μέρες, στις αρχές του μήνα, αλλά δεν τη συζητήσαμε τότε επειδή είχαμε άλλη επίκαιρη ύλη. Ωστόσο, πρόσφατα στα σχόλια κάναμε πάλι λόγο για το θέμα -εννοώ την εξαγγελία του υπουργού Παιδείας ότι θα καταργηθεί η αξιολόγηση της διαγωγής των μαθητών. Και αφού πέρασε το Πάσχα και κάθε κατεργάρης ξαναγυρίζει στον πάγκο του, δεν είναι κακή ιδέα να συζητήσουμε σε ξεχωριστό άρθρο το θέμα της «διαγωγής κοσμίας».

Η εξαγγελία του Κ. Γαβρόγλου έγινε ύστερα από ερώτηση βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ οι οποίοι ζητούσαν να καταργηθεί η διάκριση της διαγωγής των μαθητών, η οποία, όπως υποστήριζαν, κάπως ασύντακτα, οι βουλευτές, «χρησιμοποιήθηκε για την περιθωριοποίηση μαθητών, πολλές φορές λόγω των ιδεών τους, την πολιτική δράση τους, τη θρησκεία, το χρώμα τους κ.λπ. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος καθώς και νυν βουλευτές έχουν τιμωρηθεί ως μαθητές με τον χαρακτηρισμό της διαγωγής τους ως κοσμίας» -μια άποψη που χαρακτηρίστηκε «αριστερή ιδεοληψία«.

Διαβάζω ότι στις μέρες μας «διαγωγή κοσμία» επιβάλλεται πολύ σπάνια και ότι σχεδόν πάντοτε η διαγωγή των μαθητών χαρακτηρίζεται «κοσμιότατη». Οι παλιότεροι θα θυμόμαστε ότι η κοσμία δεν είναι το τελευταίο σκαλοπάτι, κάθε άλλο -υπάρχει και η επίμεμπτη, για πιο σοβαρά παραπτώματα του μαθητή. Αυτά ισχύουν από το 1979. Παλιότερα υπήρχαν πέντε διαβαθμίσεις της διαγωγής, αλλά δεν θυμάμαι ποιες ήταν οι άλλες δύο. Ας συμπληρώσει όποιος θυμάται.

Μια υπουργική απόφαση του 2007 ορίζει ως εξής τις διαβαθμίσεις:

4. Η διαγωγή κάθε μαθητή χαρακτηρίζεται «κοσμιότατη», «κοσμία», «επίμεμπτη», ανάλογα με τα συνιστώντα αυτή χαρακτηριστικά στοιχεία ως εξής:

α) «κοσμιότατη», χαρακτηρίζεται η διαγωγή του μαθητή, όταν αυτός τηρεί απόλυτα την κατά την έννοια της παρ. 3 του παρόντος άρθρου προσήκουσα διαγωγή,

β) «κοσμία», χαρακτηρίζεται η διαγωγή του μαθητή, όταν αυτός τηρεί μεν κατά κανόνα την κατά την έννοια της παρ. 3 του άρθρου αυτού προσήκουσα διαγωγή, όχι όμως και χωρίς παρεκκλίσεις,

γ) «επίμεμπτη», χαρακτηρίζεται η διαγωγή του μαθητή, όταν αυτός παρέκκλινε από την κατά την έννοια της παρ. 3 του άρθρου αυτού προσήκουσα διαγωγή σε βαθμό ανεπίτρεπτο, αλλά η παρέκκλιση αυτή κρίνεται επιδεκτική παιδαγωγικής επανόρθωσης εντός του ίδιου σχολικού περιβάλλοντος. ΄Οταν ο μαθητής παρεκκλίνει από την προσήκουσα, κατά την έννοια της παρ. 3, διαγωγή, σε βαθμό ώστε η παρέκκλιση αυτή να δημιουργεί παιδαγωγικό πρόβλημα που υπερβαίνει τις επανορθωτικές δυνατότητες της ΕΠΑ.Σ που φοιτά ο μαθητής, ο μαθητής αυτός υποχρεώνεται σε αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος, για να του δοθεί η ευχέρεια βελτίωσης της διαγωγής του στα πλαίσια των νέων σχολικών συνθηκών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: , , , | 174 Σχόλια »

Προεόρτια μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Δεκέμβριος, 2016

Έστω και σε συνθήκες κρίσης, γιορτές έρχονται -το επόμενο Σαββατοκύριακο έχουμε Χριστούγεννα, και όπως λέγαμε το πρωί στη λαϊκή της γειτονιάς τα φετινά Χριστούγεννα είναι του εργοδότη, αφού πέφτουν Κυριακή κι έτσι μόνο η Δευτέρα είναι έκτακτη αργία, ενώ άλλες χρονιές, που πέφτουν μεσοβδόμαδα, οι γιορτές φαίνονται να είναι του εργαζόμενου -αν και, θα έλεγε ο Πρεβέρ ή ο Σαββόπουλος, κάθε μέρα του αφεντικού είναι κατά βάθος.

Οπότε, προεόρτια μεζεδάκια.

moustakΘα μπορούσαμε να τα πούμε και μεζεδάκια με μουστάκια, μια και έχουμε καναδυό τέτοιες περιπτώσεις στο σημερινό άρθρο -και ξεκινάμε με αυτές.

Μουστάκια, ας πούμε, φόρεσε ο Σκάι στην Ελένη Θεοχάρη, ή έστω μισά μουστάκια, αφού και τις δυο ιδιότητές της τις αναφέρει μισές θηλυκές και μισές αρσενικές. Γιατί «Γενική Διευθυντής» και όχι «Γενική Διευθύντρια»; Ο ορος θαρρώ είναι απόλυτα καθιερωμένος. Κάπως λιγότερο ο όρος «Διευθύνουσα σύμβουλος», επειδή λιγότερες γυναίκες φτάνουν σε τέτοιες θέσεις. Όταν όμως φτάνουν δεν μπορεί να έχουν μουστακοφόρους τίτλους. Και έχω την εντύπωση ότι είναι «αναπληρώτρια» διευθύνουσα σύμβουλος, δεν κάθεται στον πάγκο.

* Ακόμα πιο παχιά μουστάκια φόρεσε αθλητικός ιστότοπος σε Αργεντίνα δημοσιογράφο, αλλά υπάρχουν ελαφρυντικά. Συγκεκριμένα, γράφτηκε ότι «Η Maria Clara Rositano σε tweet που έκανε αναφέρε ότι η Αρχεντίνος, πρώην ομάδα του Λαουτάρο Ρινάλντι, θα πάει στη FIFA για να διεκδικήσει τα χρήματα που της οφείλει ο Παναθηναϊκός από τη μεταγραφή του Αργεντινού επιθετικού. Πάντως, η Αργεντινός δημοσιογράφος δεν αναφέρει κάτι περισσότερο, όπως π.χ το ύψος του ποσού το οποίο διεκδικεί η Αρχεντίνος».

Τα ελαφρυντικά για το τερατώδες «η Αργεντινός δημοσιογράφος» είναι δύο. Αφενός, η έλξη από το Αρχεντίνος, που είναι το όνομα της πρώην ομάδας του ποδοσφαιριστή. Αφετέρου, ότι το θηλυκό του πατριδωνυμικού «ο Αργεντινός» είναι «η Αργεντινή», που συμπίπτει με το όνομα της χώρας. Όμως, κάπως πρέπει να τις λέμε τις γυναίκες από την Αργεντινή. Το ΛΚΝ απαξιοί να ασχοληθεί με κύρια ονόματα. Ο Μπαμπινιώτης προτείνει «η Αργεντινή – η Αργεντινέζα», το ίδιο και το Χρηστικό. Θαρρώ πως και το «η Αργεντίνα» καλό είναι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , | 161 Σχόλια »