Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κ.Π.Καβάφης’

Μηνολόγιον Δεκεμβρίου και φέτος

Posted by sarant στο 1 Δεκέμβριος, 2015

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ συνήθως την πρώτη του μηνός, ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Το μηνολόγιο τούτου του μήνα έχει μιαν ιδιαιτερότητα, μια και στις 17 του Δεκέμβρη κλείνουν τα τέσσερα χρόνια από τότε που χάσαμε τον πατέρα μου. Δεν θεώρησα άτοπο να μνημονέψω τον πατέρα μου στο μηνολόγιο, που ήταν άλλωστε δικη του ιδέα: ανάμεσα σε έναν ποιητή που αγαπούσε και σ’ έναν επαναστάτη που θαύμαζε πιστεύω πως θα έχει καλή παρέα.

Τρ  1 Παγκόσμια ημέρα κατά του AIDS  και γενέσιον Ιωάννου Συκουτρή
Τε 2 Αντιφώντος   του σοφιστού και Μαρίας Καλογεροπούλου της καλλιφώνου
Πε 3 Αυγούστου Ρενουάρ και γενέσιον Νίνου Ρότα του μουσουργού
Πα   4 Ο Θωμάς Έδισον εφευρίσκει τον ηλεκτρικόν λαμπτήρα  
Σα  5 Θεοφίλου Μόζαρτ τελευτή
 
Κυ   6 Νικολάου Μύρων και των Διοσκούρων, προστατών των πλοϊζομένων και Αλεξάνδρου Γρηγοροπούλου αναίρεσις
 
Δε 7 Των τριών Χαρίτων  
Τρ 8 Δάμωνος και Φιντίου· και Ιωάννου Λένον του πολυκλαύστου αναίρεσις  
Τε   9 Ιωάννου Βοκκακίου και της Ανθρωπίνης Κωμωδίας του  
Πε 10 Των ανθρωπίνων δικαιωμάτων  
Πα 11 Γενέσιον Μαξίμου Γκόρκι  
Σα 12 Διογένους του  Κυνός  
Κυ 13 Γαλιλαίου ταπείνωσις και Μέντη Μποσταντζόγλου τελευτή  
Δε 14 Ανάληψις Απολλωνίου του Τυανέως εκ του ιερού της Δικτύννης  
Τρ 15
Αναξαγόρου του φιλοσόφου  
Τε 16  Τελευτή Κωνσταντίνου Βάρναλη, ποιητού των Μοιραίων  
Πε 17 Δημητρίου Σαραντάκου του συγγραφέως και Σίμωνος Μπολιβάρ του ελευθερωτού  
Πα 18 Του χορού του Ζαλόγγου  
Σα 19 Προμηθέως καθήλωσις επί του Καυκάσου  
Κυ 20 Της εν Επιδαύρω πρώτης Εθνοσυνελεύσεως  
Δε 21 Χειμερινόν ηλιοστάσιον   
Τρ 22 Ησιόδου του Ασκραίου και των Έργων και Ημερών αυτού  
Τε 23 Κρυσταλλοτριόδου της θαυματουργού γενέσιον
 
Πε 24 Λουδοβίκου Αραγκόν τελευτή
  
Πα 25 Γέννησις Ιησού του Ναζωραίου, Ορφέως και Μίθρα  
Σα 26 Σωτηρίας Μπέλλου της υμνωδού  
Κυ 27 Πινδάρου του Θηβαίου  
Δε 28 Κινηματογράφου γέννησις  
Τρ 29 Γενέσιον Παύλου Καζάλς
Τε 30   Ίδρυσις Σοβιετικής Ενώσεως
Πε 31 Εφεύρεσις του τηλεσκοπίου  

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γιουτουμπάκια, Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο | Με ετικέτα: , , , , , | 169 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν ανοίξουν οι κάλπες

Posted by sarant στο 24 Ιανουαρίου, 2015

Τελευταίο Σάββατο σήμερα πριν από τις εκλογές, αύριο το πρωί ανοίγουν οι κάλπες, εύλογος λοιπόν ο τίτλος που διάλεξα για τα σημερινά μεζεδάκια -και κάπως παρόμοιος ήταν κι ο τίτλος του αντίστοιχου άρθρου πριν από τις προηγούμενες εκλογές, του Ιουνίου 2012.

Το ιστολόγιο αναπόφευκτα παρασύρθηκε από το προεκλογικό κλίμα. Διοργανώσαμε άλλωστε και γκάλοπ των αναγνωστών του ιστολογίου. Βέβαια, κάποια στιγμή το πήραν είδηση τα φιλοχρυσαβγίτικα ιστολόγια τύπου Στόχου και παρατηρήθηκε συρροή ψηφοφόρων από τον φαιό λόχο. Κι επειδή σκοπός του γκάλοπ ήταν να διερευνήσει τις προθέσεις των φίλων και επισκεπτών του και όχι να μάθει πόσοι χρυσαβγίτες ξέρουν να χρησιμοποιούν τον Ανονιμάιζερ, αφαίρεσα την επιλογή της ΧΑ (όπως και του «άλλου κόμματος») από την ψηφοφορία. Η ψηφοφορία έληξε χτες, ψήφισαν 1471 φίλοι και έλαβον: ΣΥΡΙΖΑ 612 (41,6%), ΝΔ 115 (7,82%), Ποτάμι 105 (7,14%) και ακολουθούν οι υπόλοιποι. Το αυριανό αποτέλεσμα στις κάλπες θα απέχει πολύ από το «δικό μας» όσον αφορά τη ΝΔ, αλλά δεν ξέρω αν θα απέχει πάρα πολύ όσον αφορά τον ΣΥΡΙΖΑ.

* Δεν είναι όλα μας τα μεζεδάκια προεκλογικά, όμως. Έτσι, για να ξεκινήσουμε με ορντέβρ ένα θαλασσινό, φίλος αναρωτιέται αν είναι σωστός ο τίτλος άρθρου του HuffPost: Η θάλασσα ξέβρασε «καλαμάρι – γίγας» στο Κατάκολο ή αν θα έπρεπε να μπει στην αιτιατική πτώση. Τα πολυλεκτικά σύνθετα είναι βέβαια προβληματική περιοχή, και δεν ομοφωνούν οι διάφοροι μελετητές ως προς την κλίση τους, προσωπικά όμως προτιμώ να κλίνω κανονικά τα συστατικά τους μέρη, εκτός εξαιρέσεων. Έτσι, θα έβαζα: Η θάλασσα ξέβρασε καλαμάρι-γίγαντα, ή ακόμα καλύτερα: γιγαντιαίο/γιγάντιο καλαμάρι.

* Πάμε σε ένα εκλογικό. Μια από τις πάμπολλες καταγγελίες που έκανε εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ η Μαρία Σπυράκη (πριν βγει για να αγοράσει χαρτί υγείας σε τεράστιες ποσότητες) ήταν και η εξής: Ο ΣΥΡΙΖΑ σχεδιάζει να καταργήσει το ΑΣΕΠ και να αντικαταστήσει τις αξιοκρατικές προσλήψεις στο Δημόσιο με στρατό υμετέρων. Έτσι ανορθόγραφο το βρίσκω παντού, αλλά μάλλον στο πρακτορείο το χρεώνω το λάθος και όχι στην κ. Σπυράκη. Υμέτερος είναι το δικό σας παιδί, ημέτερος το παιδί το δικό μας, τεράστια η διαφορά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , | 176 Σχόλια »

Μηνολόγιον Δεκεμβρίου ξανά

Posted by sarant στο 1 Δεκέμβριος, 2014

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ συνήθως την πρώτη του μηνός, ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Το μηνολόγιο τούτου του μήνα έχει μιαν ιδιαιτερότητα, μια και στις 17 του Δεκέμβρη κλείνουν τρία χρόνια από τότε που χάσαμε τον πατέρα μου. Δεν θεώρησα άτοπο να μνημονέψω τον πατέρα μου στο μηνολόγιο, που ήταν άλλωστε δικη του ιδέα: ανάμεσα σε έναν ποιητή που αγαπούσε και σ’ έναν επαναστάτη που θαύμαζε πιστεύω πως θα έχει καλή παρέα.

Δε   1 Παγκόσμια ημέρα κατά του AIDS  και γενέσιον Ιωάννου Συκουτρή
Τρ 2 Αντιφώντος   του σοφιστού και Μαρίας Καλογεροπούλου της καλλιφώνου
Τε 3 Αυγούστου Ρενουάρ και γενέσιον Νίνου Ρότα του μουσουργού
Πε   4 Ο Θωμάς Έδισον εφευρίσκει τον ηλεκτρικόν λαμπτήρα  
Πα  5 Θεοφίλου Μόζαρτ τελευτή
 
Σα   6 Νικολάου Μύρων και των Διοσκούρων, προστατών των πλοϊζομένων και Αλεξάνδρου Γρηγοροπούλου αναίρεσις
 
Κυ 7 Των τριών Χαρίτων  
Δε 8 Δάμωνος και Φιντίου· και Ιωάννου Λένον του πολυκλαύστου αναίρεσις  
Τρ   9 Ιωάννου Βοκκακίου και της Ανθρωπίνης Κωμωδίας του  
Τε 10 Των ανθρωπίνων δικαιωμάτων  
Πε 11 Γενέσιον Μαξίμου Γκόρκι  
Πα 12 Διογένους του  Κυνός  
Σα 13 Γαλιλαίου ταπείνωσις και Μέντη Μποσταντζόγλου τελευτή  
Κυ 14 Ανάληψις Απολλωνίου του Τυανέως εκ του ιερού της Δικτύννης  
Δε 15
Αναξαγόρου του φιλοσόφου  
Τρ 16  Τελευτή Κωνσταντίνου Βάρναλη, ποιητού των Μοιραίων  
Τε 17 Δημητρίου Σαραντάκου του συγγραφέως και Σίμωνος Μπολιβάρ του ελευθερωτού  
Πε 18 Του χορού του Ζαλόγγου  
Πα 19 Προμηθέως καθήλωσις επί του Καυκάσου  
Σα 20 Της εν Επιδαύρω πρώτης Εθνοσυνελεύσεως  
Κυ 21 Χειμερινόν ηλιοστάσιον   
Δε 22 Ησιόδου του Ασκραίου και των Έργων και Ημερών αυτού  
Τρ 23 Κρυσταλλοτριόδου της θαυματουργού γενέσιον
 
Τε 24 Λουδοβίκου Αραγκόν τελευτή
  
Πε 25 Γέννησις Ιησού του Ναζωραίου, Ορφέως και Μίθρα  
Πα 26 Σωτηρίας Μπέλλου της υμνωδού  
Σα 27 Πινδάρου του Θηβαίου  
Κυ 28 Κινηματογράφου γέννησις  
Δε 29 Γενέσιον Παύλου Καζάλς
Τρ 30   Ίδρυσις Σοβιετικής Ενώσεως
Τς 31 Εφεύρεσις του τηλεσκοπίου  

Ο Δεκέμβριος ή Δεκέμβρης είναι ο δωδέκατος και τελευταίος μήνας του ημερολογίου μας, παρόλο που το όνομά του παραπέμπει ολοφάνερα στον αριθμό δέκα, decem. Για την ανακολουθία φταίνε οι Ρωμαίοι -διότι τα ονόματα των μηνών, όλα, είναι δάνειο από τα λατινικά. Το παλιό ρωμαϊκό μηνολόγιο άρχιζε από τον Μάρτιο και ο Decem-ber ήταν ο δέκατος μήνας. Όταν αργότερα μεταρρυθμίστηκε το ημερολόγιο και μπήκαν στις δυο πρώτες θέσεις ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος, η αντιστοιχία χάλασε και ο Δεκέμβρης είναι πλέον δωδέκατος.

Ο Δεκέμβρης λαϊκά λέγεται και Γιορτινός -και όχι άδικα: είναι ο μήνας με τις πολλές γιορτές, ξεκινώντας από τα Νικολοβάρβαρα (4-6 Δεκεμβρίου) και καταλήγοντας στα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά -και ενδιάμεσα έχουμε επίσης την Άννα, τον Σπύρο, τον Λευτέρη, τον Διονύση. Να είναι σύμπτωση οι τόσες γιορτές στον σκοτεινότερο μήνα της χρονιάς, όπου η μέρα βρίσκεται στα μικρότερά της;

Στα τούρκικα, ο Δεκέμβριος λέγεται Aralιk, που θα πει «μεσοδιάστημα». Στα ελληνικά, αραλίκι βέβαια λέγεται η ξεκούραση, και κατά σύμπτωση ή όχι  ο Δεκέμβρης είναι μήνας ξεκούρασης για τους αγρότες, αφού είναι ο μήνας που έχει τις λιγότερες αγροτικές δουλειές: τα χωράφια έχουν σπαρεί, τα ζώα μένουν κλεισμένα και τρώνε από τα αποθηκευμένα, η μέρα είναι μικρή και εκ των πραγμάτων δεν έχεις πολύ χρόνο για δουλειές. Έτσι είναι ο μήνας που οι αγρότες ξεκουράζονται.

Να πούμε πάντως ότι με το παλιό ημερολόγιο, που είχαμε ως το 1923, το χειμερινό ηλιοστάσιο έπεφτε γύρω στις 9 Δεκεμβρίου -έτσι εξηγούνται και κάποιες παρετυμολογικές παροιμίες, ότι της Αγίας Άννας η μέρα παίρνει μιαν ανάσα ή ότι του Αγιού Σπυρίδωνα η μέρα παίρνει ένα σπυρί, δηλ. αρχίζει λίγο-λίγο να μεγαλώνει.

Τον Δεκέμβρη είχαμε και τα Δεκεμβριανά, τις συγκρούσεις του Δεκέμβρη του 1944 στην Αθήνα που φέτος συμπληρώνονται τα 70 χρόνια τους. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε βέβαια και για τα όσα ακολούθησαν τη δολοφονία του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου το 2008. Δεκεμβριστές λέγονται οι επαναστάτες που πήραν μέρος στην αποτυχημένη εξέγερση του Δεκεμβρίου 1825 στην τσαρική Ρωσία.

Ο Δεκέμβρης του 1903 είναι τίτλος κρυμμένου καβαφικού ποιήματος που το έχει μελοποιήσει ο Δημήτρης Παπαδημητρίου.

Ο Δεκέμβρης του 1903

Κι αν για τον έρωτά μου δεν μπορώ να πω —
αν δεν μιλώ για τα μαλλιά σου, για τα χείλη, για τα μάτια·
όμως το πρόσωπό σου που κρατώ μες στην ψυχή μου,
ο ήχος της φωνής σου που κρατώ μες στο μυαλό μου,
οι μέρες του Σεπτέμβρη που ανατέλλουν στα όνειρά μου,
τες λέξεις και τες φράσεις μου πλάττουν και χρωματίζουν
εις όποιο θέμα κι αν περνώ, όποιαν ιδέα κι αν λέγω.

Πέρσι είχα βάλει το γιουτουμπάκι με το τραγούδι του Νταλάρα για την πρώτη του Δεκέμβρη, τώρα πάμε λίγο πιο μετά στο μηνολόγιο και ακούμε τις 10 του Δεκέμβρη από τον Διόνυσο του Μίκη Θεοδωράκη:

Υστερόγραφο: Αυτή την Τετάρτη 3-12 προβάλλεται στη ΝΕΡΙΤ στις 7.15 μμ από την σειρά Εποχές και Συγγραφείς το επεισόδιο ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ διάρκειας 52΄, σε κείμενο και σκηνοθεσία του Τάκη Σπετσιώτη ύστερα από παραγγελία του σκηνοθέτη – παραγωγού της σειράς Τάσου Ψαρρά. Παρεμβαίνουν με συνεντεύξεις τους οι Γιάννης Παπακώστας, Χριστίνα Ντουνιά, Νίκος Σαραντάκος, Χάρης Μεγαλυνός, Νίκος Ξυδάκης (συνθέτης), Ορφέας Περίδης, Τάκης Σπετσιώτης. Φωτογραφίες και χειρόγραφα αρχείων, εικόνες από τη ταινία Μετέωρο και Σκιά. Το συγκεκριμένο επεισόδιο είχε γυριστεί τον Γενάρη του 2013 για την ΕΡΤ.

Posted in Γιουτουμπάκια, Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο | Με ετικέτα: , , , | 272 Σχόλια »

Μηνολόγιον Ιουλίου λοιπόν

Posted by sarant στο 1 Ιουλίου, 2014

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Τρ  1

Ανακοίνωσις της θεωρίας της εξελίξεως των ειδών υπό Καρόλου Δαρβίνου

Τε  2

† Άρεως Αλεξάνδρου

Πε 3

Γενέσιον Φραγκίσκου Κάφκα -και Ιακώβου Μόρρισων αυτοχειρία κατά τον δαίμονα εαυτού

Πα  4

Διακήρυξις της Ανεξαρτησίας υπό Θωμά Τζέφερσον

Σα  5

Δημοσίευσις των Μαθηματικών Αρχών της Φυσικής Φιλοσοφίας υπό Ισαάκ Νεύτωνος

Κυ  6

Πρώτον αντιλυσσικόν εμβόλιον υπό Λουδοβίκου Παστέρ

Δε 7

Γενέσιον Βλαδιμήρου Μαγιακόφσκι και Νικολάου Ξυλούρη του Κρητός

Τρ 8

Γενέσιον Αρθούρου Έβανς του αρχαιολόγου

Τε 9

Θανάτωση επισκόπων και προκρίτων εν Λευκωσία Κύπρου

Πε 10

Γενέσιον Ιωάννου Χατζηανδρέου (κατά κόσμον Στρατή Τσίρκα) και Νικολάου Τέσλα

Πα 11

Έναρξις της εξοντώσεως των Ισραηλιτών της Θεσσαλονίκης υπό των χιτλερικών δημίων

Σα 12

† Κωνσταντίνου Ουράνη

Κυ 13

† Φωτίου Κόντογλου (και γενέσιον Νεοκιδίου του Καλαμαρά)

Δε 14

Της πτώσεως της Βαστίλης

Τρ 15

Της Ιουλιανής εκτροπής και του κυπριακού πραξικοπήματος

Τε 16

Της Εγίρας

Πε 17

Πρωταγόρου του Αβδηρίτου

Πα 18

Γενέσιον Νέλσονος Μαντέλα

Σα 19

† Στρατή Μυριβήλη τελευτή

Κυ 20

Νιλ Άρμστρογκ και των πρώτων επί της Σελήνης βαδισάντων

Δε 21

+ Κωνσταντίνου Καρυωτάκη τελευτή

Τρ 22

Γενέσιον Ερνέστου Χεμινγουαίη

Τε 23

Της πρώτης κατά την Αρχαιότητα Ολυμπιάδος

Πε 24

Γενέσιον Σίμωνος Μπολιβάρ του ελευθερωτού

Πα 25

Γενέσιον Γεωργίου Βερνάρδου Σω

Σα 26

Της νίκης των Ελλήνων επαναστατών εις Δερβενάκια

Κυ 27

Τελεσίλλης της Αργείας

Δε 28

Γενέσιον Εμμανουήλ Ροΐδου

Τρ 29

† Βικεντίου Βαν Γκογκ και γενέσιον Μιχαήλ Θεοδωράκη του επιμήκους μουσουργού

Τε 30

† Κοίμησις Διονυσίου Ντιντερό

Πε 31

† Θανή Νικολάου Σκουφά

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , | 208 Σχόλια »

Πασχαλινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Μαΐου, 2013

Πάσχα αύριο, τι άλλο θα μπορούσαν να είναι τα σημερινά μεγαλοσαββατιάτικα μεζεδάκια μας, παρά πασχαλινά; Αν βέβαια κάποιος δίνει σημασία στη λεπτομέρεια, μπορεί να παρατηρήσει ότι τα μεζεδάκια καθαυτά έχουν μαζευτεί τις προηγούμενες μέρες, άρα είναι μεγαλοβδομαδιάτικα και όχι πασχαλινά, αλλά δεν θα κολλήσουμε εκεί -του χρόνου τα λέμε μεγαλοβδομαδιάτικα και πατσίζουμε.

* Τα μεζεδάκια θα ήταν ίσως περισσότερα αν την περασμένη Κυριακή καθόμουν να παρακολουθήσω τη συζήτηση στη Βουλή για το νιοστό μνημόνιο. Όμως μόνο την ομιλία του υπουργού κ. Μανιτάκη αξιώθηκα να ακούσω, από την οποία το μόνο που ψάρεψα ήταν ένα «ανενεργής πειθαρχική διαδικασία», που δείχνει ότι ένα προφορικό λάθος, που κάλλιστα μπορεί να είναι και σαρδάμ, δεν σημαίνει και πολλά πράγματα. Πάντως, το «ενεργός» έχει ένα ζητηματάκι στο θηλυκό του, όπου παρατηρώ ότι εφαρμόζεται διτυπία. Ο ενικός ακολουθεί είτε τον αρχαίο τύπο (η ενεργός-της ενεργού) είτε τον νεότερο (η ενεργή-της ενεργής), αλλά ο πληθυντικός πολύ περισσότερο τον νεότερο τύπο (οι ενεργές-τις ενεργές) παρά τον αρχαίο (οι ενεργοί-τις ενεργούς) που σχεδόν κρύβει το γένος. Το ίδιο ισχύει και για τα θηλυκά των επιθ. σε -ούχος, όπου το «η ταλαντούχος» λέγεται περισσότερο από το «τις ταλαντούχους», όσο και των επιθ. σε -βόρος, -γόνος κτλ.

* Κάπως συναφές και το επόμενο θέμα, πάλι από την περασμένη Κυριακή. Στο συνέδριο, λέει, των Ανεξ. Ελλήνων, φαίνεται ότι σε κάποια στιγμή που η πολιτική αντιπαράθεση οξύνθηκε, κάποιο στέλεχος του κόμματος χτύπησε μια πρώην βουλευτίνα (ή βουλεύτρια). Ο τίτλος του ρεπορτάζ: Ξυλοδαρμός πρώην βουλευτή των ΑΝ.ΕΛ. από μέλος του οργανωτικού του κόμματος. Δε φτάνει που την ξυλοφορτώσανε, της κοτσάρανε και κάτι μουστάκια νά… σχολιάζει ο φίλος που μου το έστειλε.

* Και από τα θηλυκά επαγγελματικά ουσιαστικά, στα θηλυκά ονόματα νησιών. Το Βήμα ανακάλυψε τις προάλλες «τις Κουρίλους νήσους» ή μάλλον ο υλατζής του Βήματος, που έβαλε τον τίτλο που βγάζει μάτι, διότι ο συντάκτης της είδησης, στο κυρίως σώμα του κειμένου, το λέει σωστά, οι Κουρίλες. (Ποιες είναι οι Κουρέλες, μη με ρωτήσετε).

* Και από τα νησιά του Ειρηνικού σε άλλα νησιά, λίγο πιο κοντινά μας, και σε ένα θηριώδες μαργαριτάρι (μεγέθους αβγού) του Άδωνη Γεωργιάδη, ο οποίος στην κόντρα που έχει με τον Πάνο Καμμένο υποστήριξε στην τηλεόραση (για του λόγου το αληθές υπάρχει και η μεταγραφή στον ιστότοπο του καναλιού) ότι: Στο χέρι μου κρατάω όλα τα αποδεικτικά έγγραφα ότι το σκάφος ‘Ηλιάτορας’, με το οποίο ο Πάνος Καμμένος, όργωνε τις θάλασσες του Αιγαίου για 20 χρόνια ανήκει σε off shore εταιρεία με έδρα τα ‘Νησιά του Ανθρώπου’, τα νησιά της Μάγχης. Το μεζεδάκι είναι και μεγάλο και πολλαπλό, καραβίδα γεμιστή θα λέγαμε. Μετρήστε: α) καταρχάς, και σοβαρότερο, δεν υπάρχει «Νησί του Ανθρώπου», πρόκειται για το νησί Μαν (Isle of Man). Αυτό το Man είναι απλώς ομόηχο με το man=άνθρωπος, προέρχεται όχι από τα αγγλικά αλλά από τα κέλτικα, και πιθανώς ανάγεται σε κέλτικη ρίζα που σημαίνει «βουνό». Το έχουν κάνει κι άλλοι αυτό το λάθος, αλλά δεν πουλάνε βιβλία. β) Επικουρικά, η νήσος Μαν είναι ένα νησί, όχι σύμπλεγμα νησιωτικό. γ) Τέλος, και όχι ασήμαντο, το νησί Μαν δεν βρίσκεται στη Μάγχη, εκεί είναι το Γκέρνσεϊ και άλλοι φορολογικοί παράδεισοι, αλλά ανάμεσα στην Ιρλανδία και την Αγγλία, δηλαδή πολύ πιο δυτικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Θηλυκό γένος, Καβαφικά, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 58 Σχόλια »

Μετά το «επέστρεφε» του Καβάφη, το «επέλεξε» του Αλέξη Κωστάλα

Posted by sarant στο 8 Σεπτεμβρίου, 2012

Αν και είναι Σάββατο, σήμερα δεν θα παρουσιάσω πολλά μικρά θέματα («μεζεδάκια» όπως τα λέμε) αλλά ένα -που αρχικά για μεζεδάκι προοριζόταν αλλά μετά την απάντηση της ενδιαφερόμενης εταιρείας παραμεγάλωσε και θα εκτόπιζε όλα τα άλλα από την πιατέλα, οπότε σερβίρεται μόνο του, ως κυρίως πιάτο.

Ο λόγος για την τελευταία διαφήμιση του ΙΕΚ Δομή, στην οποία ο Αλέξης Κωστάλας, γνωστός παρουσιαστής σε εκδηλώσεις υψηλού κύρους ή μεγάλης ακροαματικότητας, προσπαθεί να αυξήσει την πελατεία του ΙΕΚ χρησιμοποιώντας τη διαδεδομένη αλλά αντιγραμματική προστακτική «Επέλεξέ το«.

Θα υπήρξαν προφανώς αντιδράσεις και κακεντρεχή σχόλια, διότι η διεύθυνση της διαφημιζόμενης εταιρείας θεώρησε απαραίτητο να εκδώσει δελτίο τύπου για να δικαιολογήσει την… επιλογή της. Το παραθέτω ολόκληρο και θα το σχολιάσω μετά:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Διαφημίσεις, Λαθολογία, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , | 183 Σχόλια »

Αγιοπνευματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2012

Παρόλο που πολύς κόσμος θα βρίσκεται είτε στις παραλίες είτε εκτός δικτύου για το τριήμερο, τα μεζεδάκια πρέπει να σερβιριστούν γιατί αλλιώς θα μπαγιατέψουν. Σήμερα η πιατέλα έχει μάλλον πολλά, και μερικά από αυτά θα μπορούσαν ίσως να δώσουν αφορμή και για κυρίως πιάτο, δηλαδή για άρθρο ειδικά αφιερωμένο, αλλά τέλος πάντων, ας βγει χορταστικό το άρθρο, γιατί τη Δευτέρα μπορεί και να μη γράψω. Να σημειωθεί πάντως ότι δεν σχολιάζω καθόλου την πολιτική επικαιρότητα των δύο τελευταίων ημερών, διότι, απλώς, η πιατέλα είχε ήδη γεμίσει.

Το πρώτο μεζεδάκι το προσθέτω επί του πιεστηρίου, που λέμε. Δείτε την εικόνα αριστερά. είναι σκαναρισμένη σελίδα από το καινούργιο εβδομαδιαίο περιοδικό PRESSing, που κυκλοφόρησε προχτές το πρώτο τεύχος του (δεν υπάρχει ονλάιν, ούτε έχει ακόμα ανοίξει ο ιστότοπός τους). Βλέπετε τη φωτογραφία του κ. Σαράντου Καργάκου, για τον οποίο έχουμε γράψει στο ιστολόγιο με αφορμή την εξωφρενική προσπάθειά του να βγάλει οπαδό φασιστικού κόμματος τον Κ. Καβάφη. Βλέπουμε λοιπόν τον κ. Σαράντο Καργάκο να απαντά στον Θ.Π. της Χρυσής Αυγής. Ο τίτλος όμως του άρθρου ίσως κάτι να θυμίζει στους ταχτικούς επισκέπτες του ιστολογίου, έτσι δεν είναι; Πριν από καμιά εικοσαριά μέρες είχαμε κι εμείς άρθρο με τον ίδιο τίτλο -πολύ απίθανη δεν είναι η σύμπτωση;

Φυσικά, δεν πρόκειται για σύμπτωση. Ο συντάκτης του περιοδικού PRESSing, θέλοντας να ετοιμάσει αφιέρωμα στη Χρυσή Αυγή, βρήκε κάπου στο Διαδίκτυο το άρθρο μου, είτε στο ιστολόγιό μας είτε σε κάποιαν αναδημοσίευση και θέλησε να το συμπεριλάβει στο αφιέρωμα του περιοδικού του. Και «φυσικά» ούτε που του πέρασε από το μυαλό να ζητήσει την άδεια του φουκαρά που έγραψε το άρθρο, λες και ό,τι βγαίνει στο Διαδίκτυο γίνεται αυτομάτως κοινό κτήμα! Με τη δεοντολογία να του τρέχει από τα μπατζάκια, δεν είναι παράξενο που μπέρδεψε τον Νίκο Σαραντάκο με τον Σαράντο Καργάκο και που πρόσθεσε φωτογραφία του Καργάκου (και αναφορά του ιστοτόπου του στη δεύτερη σελίδα). Κι έτσι το περιοδικό κάλυψε δυο σελίδες του (μάλιστα κάποιες «ωραίες φράσεις» του άρθρου αναδημοσιεύονται με μεγάλα γράμματα σε άλλα σημεία του αφιερώματος), ενώ ο Καργάκος βρέθηκε να υπογράφει ένα άρθρο που δεν το έχει δει -και που πιθανώς δεν το εγκρίνει!

Τηλεφώνησα στον κ. Μάκη Δεληπέτρο που είναι διευθυντής σύνταξης του περιοδικού -φυσικά μου ζήτησε συγνώμη, και περιμένω να επανορθώσει στο επόμενο τεύχος. Από μια άποψη, δεν με πείραξε και πολύ, μάλλον χάρηκα που διαβάστηκε το άρθρο και από κάποιους που δεν θα επισκέπτονταν το ιστολόγιό μας, μια και το περιοδικό δεν φαίνεται ν΄ απευθύνεται στο ίδιο κοινό. Με εξόργισε όμως η άποψη πως οτιδήποτε δημοσιεύεται σε ιστολόγια θεωρείται από κάποιους ως υλικό ελεύθερο πνευματικών δικαιωμάτων. Θέλω να πω, θα με ενοχλούσε η αναδημοσίευση ακόμα κι αν αναφερόταν το όνομά μου κι έμπαινε η φωτογραφία μου, διότι δεν μου ζήτησαν την άδεια και διότι δημιουργείται η εντύπωση πως το άρθρο γράφεται από συνεργάτη του περιοδικού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκάφες, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 196 Σχόλια »

Ένα κουνούπι στον καναπέ μου

Posted by sarant στο 14 Μαρτίου, 2012

Το κουνούπι είναι μικρό, δεν φαίνεται στη φωτογραφία

Τι κάνει ένα κουνούπι πάνω στον καναπέ; Μπορούμε να βρούμε πολλές απαντήσεις σ’ αυτή τη μάλλον απροσδόκητη ερώτηση, αλλά εγώ θα δώσω μια απάντηση γλωσσική, αφού γλωσσικό ιστολόγιο είμαστε. Λοιπόν, το κουνούπι πάνω στον καναπέ συμπληρώνει το δίπολο δανείου-αντιδανείου, αντιπροσωπεύει την αρχή της ετυμολογικής αλυσίδας που οδηγεί από τη Μέση Ανατολή της αρχαιότητας στα σαλόνια και τα καθιστικά των διαμερισμάτων στις μεγαλουπόλεις του δυτικού κόσμου σήμερα. Μπερδεμένο; Να τα πάρουμε με τη σειρά.

Ο καναπές που έχουμε στο σαλόνι μας, αγορασμένος από επιπλάδικο ή από μεγάλο κατάστημα τύπου ΙΚΕΑ, ή κληρονομιά από τους γονείς μας, μπορεί να είναι κατασκευασμένος εγχώρια, μπορεί να είναι και εισαγωγή. Όμως ο καναπές σαν λέξη είναι σίγουρα εισαγωγή, και μάλιστα από τη Γαλλία, αφού τη δανειστήκαμε από το γαλλικό canapé.

Από τα γαλλικά την πήραν και οι άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες (ιταλικά, ισπανικά), ενώ στα αγγλικά χρησιμοποιούνται συνήθως οι λέξεις couch ή sofa (που είναι τούρκικη, και την έχουμε κι εμείς: σοφάς). Βέβαια, στα ελληνικά σοφάς δεν είναι μόνο ένα είδος καναπέ αλλά και ένας χώρος, στο εσωτερικό δωματίου, με υπερυψωμένο δάπεδο, που προορίζεται για κατάκλιση. Αλλά ξεστρατίζω και δεν κάνει, προς το παρόν πρέπει να ξεδιαλύνουμε τη διαδρομή που μας έφερε από το αρχαίο κουνούπι στον μοντέρνο καναπέ, ετυμολογικά εννοώ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αργκό, Αντιδάνεια, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 257 Σχόλια »

Η ψιλή της Υόρκης, η δήθεν φασιστική στροφή του Καβάφη και η τσαπατσουλιά του Σ. Καργάκου

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2012

Πριν από δυο χρόνια περίπου, είχα γράψει ένα άρθρο στο οποίο ανασκεύαζα την δήθεν ανακάλυψη του φιλόλογου Σ. Καργάκου ότι ο μεγάλος ποιητής Κ. Καβάφης ήταν, τάχα, οπαδός του φασισμού και είχε υπογράψει υμνητική επιστολή προς τον αρχηγό των ελλήνων φασιστών. Το άρθρο εκείνο είχε γραφτεί εν θερμώ, χωρίς να έχω δει το βιβλίο που έγραψε ο Καργάκος για τον Καβάφη, και χωρίς να έχω διερευνήσει όσο θα ήθελα το θέμα, ωστόσο σε γενικές γραμμές όσα λέει ισχύουν απόλυτα. Στο μεταξύ, μπόρεσα να δω το βιβλίο του Καργάκου και διερεύνησα περισσότερο την προϊστορία του ζητήματος, αλλά δεν έβρισκα αφορμή να ξαναπιάσω το θέμα. Ήλπιζα μάλιστα ότι ο κ. Καργάκος θα είχε αντιληφθεί το λάθος του και θα είχε μετανιώσει, οπότε δεν ήθελα να ανακινήσω το θέμα.

Όμως, πριν από μερικές μέρες, στην εκπομπή του… Λεωνίδα Γεωργιάδη (ναι, του αδελφού του Άδωνη) στο… ΤηλεΆστυ ο κ. Καργάκος επανέλαβε τις ανυπόστατες ανακαλύψεις του για τον φασισμό του Καβάφη, και το θέμα συζητήθηκε ξανά στο Διαδίκτυο (π.χ. στο phorum.gr, όπως με ενημέρωσε ένας φίλος που μου έστειλε ηλεμήνυμα) οπότε βρίσκω την ευκαιρία να παρουσιάσω ξανά την υπόθεση, με ορισμένα νέα στοιχεία. Το άρθρο είναι μεγάλο και οι παλιοί αναγνώστες θα το έχουν ξαναδιαβάσει (αν και γράφω από την αρχή, δεν κοπυπαστώνω το παλιό άρθρο παρά μόνο ενμέρει). Τέλος πάντων, στο τέλος, για να τους αποζημιώσω, έχω εντελώς καινούργιο υλικό. Βέβαια, έτσι το άρθρο μακραίνει πολύ, οπότε σας προειδοποιώ ότι ακολουθεί σεντόνι τρίδιπλο.

Καταρχάς, τα περιστατικά. Καθώς ξεφύλλιζε το σώμα της εφημ. Σκριπ για να βρει στοιχεία για τον μεγάλο σεισμό της Κορίνθου, το 1928, ο Σ. Καργάκος έπεσε τυχαία πάνω σε ένα ψήφισμα Ελλήνων της Αλεξανδρείας υπέρ του φασισμού, στο οποίο περιλαμβανόταν και το όνομα του Καβάφη. Εντυπωσιασμένος από αυτή την ανακάλυψη, λέει, άρχισε να μελετά τον Καβάφη κάτω από μιαν άλλη οπτική. Ο Καργάκος διατυπώνει διάφορες υποθέσεις για να δικαιολογήσει την (ανύπαρκτη, όπως θα δούμε) προσχώρηση του Καβάφη στον φασισμό: ότι επηρεάστηκε από τον Μαρινέτι, ότι το έκανε για να μη δυσαρεστήσει κάποιους φίλους του, ότι το έκανε από πικρία για την απόρριψη από τους δημοτικιστές. Αλλά τον αφήνω να τα πει ο ίδιος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκάφες, Καβαφικά, Λαθροχειρίες, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , | 293 Σχόλια »

Οι Καλλονιάτες της Αθήνας

Posted by sarant στο 29 Νοέμβριος, 2011

Αυτό το σημείωμα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύεται σήμερα, 29.11.2011, στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης. Καλλονιάτες είναι οι καταγόμενοι από την Καλλονή, πόλη της Λέσβου και πρωτεύουσα της πρώην επαρχίας Καλλονής, που ο Καλλικράτης ενσωμάτωσε στον υδροκεφαλικό Δήμο Λέσβου, δτιάχνοντας έναν δήμο για ολόκληρο το νησί, τον μεγαλύτερο ίσως σε έκταση δήμο της Ελλάδας, ενώ π.χ. στην Κρήτη διατηρήθηκαν πάνω από πέντε δήμοι στον νομό Χανίων.

Πριν από δέκα ακριβώς χρόνια, συγκεκριμένα στις 22 Νοεμβρίου 2001, δημοσιεύθηκε σ΄ αυτή τη στήλη σημείωμά μου με τον τίτλο «Κάντε παρέες – έρχονται δύσκολες μέρες», στο οποίο μεταξύ άλλων υποστήριζα πως οι παρέες μας βοηθούν να αντισταθούμε στην ισοπέδωση που μας απειλεί και να μη μετατραπούμε σε αποχαυνωμένους καταναλωτές. Το πρώτο βήμα σ΄αυτή την αντίσταση είναι να κρατήσουμε τις παρέες μας ή να κάνουμε καινούργιες. Όπως ξανάγραψα, οι εξουσιαστές μισούν την παρέα, γιατί παρέα σημαίνει συζήτηση και η συζήτηση προβληματίζει και ακονίζει το μυαλό κι αυτό δεν το θέλουν.

Όπως γράφει ο Ασημάκης Πανσέληνος στο θαυμάσιο βιβλίο του “Tότε που ζούσαμε”, η  παρέα είναι η πιο ριζωμένη, η πιο μακρόβια και η πιο δημοκρατική μορφή άτυπης ένωσης ανθρώπων. Υφίσταται από τότε που οι άνθρωποι δημιούργησαν τις πρώτες πόλεις. Πολλές παρέες κρατάν ολόκληρη ζωή και τέλος στην παρέα μετέχεις αυτοβούλως, δε σε υποχρεώνει κανένας. Πας γιατί γουστάρεις τους φίλους σου, με τους οποίους συζητάς, καλαμπουρίζεις και καυγαδίζεις καμιά φορά. Στην παρέα δεν υπάρχει αρχηγός αλλά καμιά φορά ο ζωηρότερος  γίνεται πρώτος μεταξύ ίσων.

Βασικό στοιχείο της παρέας είναι η κουβέντα. Παρέα με αμίλητους ανθρώπους δε γίνεται. Στη συζήτηση δεν είναι καθόλου απαραίτητο να υπάρχει ομοφωνία, το αντίθετο μάλιστα. Οι διαφωνίες τρέφουν την κουβέντα ακόμα και αν καταλήγουν σε καυγά. Είναι κι αυτός, ο καυγάς, μέσα στη λογική της παρέας.

Μια τέτοια παρέα, που λειτουργεί πάνω από δεκαπέντε χρόνια είναι οι λεγόμενοι «Καλλονιάτες», οι οποίοι κάθε δεύτερο Σάββατο μεσημέρι, μαζεύονται στο φιλόξενο και άνετο εντευκτήριο του Συλλόγου Καλλονιατών, σε μια πάροδο της λεωφόρου Συγγρού. Στην πραγματικότητα ο μοναδικός γνήσιος Καλλονιάτης είναι ο αγαπητός Χρήστος Τραγέλλης, που είναι και η ψυχή των συνάξεών μας και φορτώνεται τον κόπο να μοιράσει ακριβοδίκαια τα εδέσματα που κουβαλάμε από τα σπίτια μας.  Χωρίς τον Χρήστο και την προσφορά του η παρέα των «Καλλονιατών» δε θα υφίστατο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , , | 35 Σχόλια »

Λίγα λόγια για το Αφγανιστάν

Posted by sarant στο 18 Οκτώβριος, 2011

Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε σήμερα 18.10.2011 στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης.

Μια που στο προηγούμενο σημείωμά μου είχα καταπιαστεί με τις εξελίξεις σε ξένες χώρες (Ισλανδία, Αργεντινή κ.ά), ας μου επιτρέψετε να σας πω δυο κουβέντες για το Αφγανιστάν. Αφορμή γι΄ αυτό στάθηκε το διάβασμα ενός αξιόλογου βιβλίου, που τιτλοφορείται «Χαρταετοί πάνω από την πόλη» του Καλέντ Χοσεϊνί (μετάφραση Βαγγέλη Κατσάνη – εκδόσεις Ψυχογιός). Ο συγγραφέας του, που τα τελευταία τριάντα χρόνια ζει στην Αμερική, ανήκει στο πλειοψηφούν εθνικό στοιχείο της χώρας στους Παστούν και όπως φαίνεται στην ανώτερη κοινωνική τάξη.

Το βιβλίο περιέχει προφανώς πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία και μας δίνει την ιστορία της πολύπαθης αυτής χώρας από το 1973, όταν ανατράπηκε η μοναρχία του Ζαχίρ Χαν, ως τις μέρες μας. Είναι καλογραμμένο βιβλίο και διαβάζεται ευχάριστα. Ο συγγραφέας δεν είναι φανατικός, ούτε θρησκόληπτος, οπωσδήποτε όμως δεν είναι αμερόληπτος. Διαβάζοντας το βιβλίο του διαπιστώνεις την τάση του να προβάλει την εθνική περηφάνια για τη χώρα του και τους Παστούν,  την εθνοτική ομάδα στην οποία ο ίδιος ανήκει.

Ο πατέρας του αφηγητή, που είναι ουσιαστικά η κυριαρχούσα μορφή στο μυθιστόρημα, ανήκε στην άρχουσα τάξη της χώρας και είχε σπουδάσει στο πανεπιστήμιο. Άνθρωπος επιβλητικός και περήφανος, δεν έχασε την αξιοπρέπειά του ούτε την περηφάνια του, ακόμα και όταν η φορά των πραγμάτων τον κατάντησε μικροπωλητή σε υπαίθρια αγορά μιας μικρής πόλης της Καλιφορνίας. Στην αρχή του βιβλίου αναφέρονται, κάπως υπαινικτικά, οι πολιτικές εξελίξεις που ταλαιπώρησαν την πολύπαθη αυτή χώρα, από την εποχή που καταργήθηκε η μοναρχία ως την εποχή της εισβολής των σοβιετικών στρατευμάτων. Στο μεγαλύτερο όμως μέρος του η αφήγηση επικεντρώνεται στη δράση των Ταλιμπάν, των «μαθητών με τα καλάσνικοφ».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Παρουσίαση βιβλίου, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , , | 65 Σχόλια »

Ο Κεραυνός του Κ. Βάφη

Posted by sarant στο 31 Ιουλίου, 2011

Ο Καβάφης είναι ο ποιητής μας που τα ποιήματά του έχουν παρωδηθεί περισσότερο από κάθε άλλον -και με μεγάλη διαφορά. Ο όρος «παρωδία» εδώ είναι αναγκαστικά πολύ ευρύς -ίσως θα έπρεπε να τον κρατήσουμε μόνο για τις περιπτώσεις όπου αυτό γίνεται με αποκλειστικό σκοπό τη σάτιρα, συχνά και του ίδιου του ποιητή, ενώ τις άλλες περιπτώσεις, όπου το ποίημα γράφεται  «με τον τρόπο» του ποιητή, και που μπορεί να αποτελούν ακόμη και φόρο τιμής, να τις πούμε «μιμήσεις». Μια άλλη διάκριση είναι ανάμεσα στις παραφράσεις, δηλαδή τις παρωδίες που ακολουθούν πιστά ένα συγκεκριμένο ποίημα, αλλάζοντας φυσικά κάποιες λέξεις, όπως εδώ ο Γιώργος Κοροπούλης και ο Αλλού Φαν Μαρξ στους Ιδανικούς αυτόχειρες, και σε εκείνες που απλώς εμπνέονται από το ύφος του ποιητή.

Αλλά ας γυρίσουμε στον Καβάφη. Έλεγα ότι έχει παρωδηθεί περισσότερο από κάθε άλλον. Το 1997 ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος συγκέντρωσε σε βιβλίο 170 παρωδίες καβαφικών ποιημάτων, τις περισσότερες από επώνυμους λογίους, ενώ ο καθηγητης Ξ. Κοκόλης έχει εκδώσει δικό του βιβλίο με τριάντα καβαφικές παρωδίες (του τύπου της παράφρασης). Οι πρώτες χρονολογικά καβαφικές παρωδίες που συγκέντρωσε ο Δασκαλόπουλος είναι εχθρικές προς τον ποιητή. Ίσως η καλύτερη ή γνωστότερη από αυτές να είναι η ακόλουθη του Φώτου Πολίτη (1923):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Καβαφικά, Πρόσφατη ιστορία, Παρωδίες, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 73 Σχόλια »

Σκέψεις γύρω από τη βία

Posted by sarant στο 29 Ιουνίου, 2011

Αυτό το άρθρο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε χτες, 28.6.2011, στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης.

Πριν από ένα χρόνο δημοσιεύθηκε στο «Εμπρός» σημείωμά μου με τον τίτλο «Είναι η βία η μαμή της Ιστορίας;», που από κάποιους θεωρήθηκε περίπου βλάσφημο, αφού δεν αποδεχόταν ως θέσφατο κάτι που είχε πει ο γέρο Κάρολος (άσε που έκανα λάθος και απέδωσα τη ρήση όχι στο Μαρξ αλλά στον Έγκελς).
Το ζήτημα είναι τι ορίζουμε ως βία; Γιατί βία είναι οι χουλιγκανισμοί στα γήπεδα, βία είναι και οι καταστροφές που προκάλεσαν οι νεαροί που διαμαρτυρήθηκαν για τη δολοφονία του Αλέξη, βία αποτελούν τα φαινόμενα του προπηλακισμού και των χειροδικιών κατά επιφανών εκπροσώπων του πολιτικού συστήματος, που πολλαπλασιάζονται τελευταία.
Όλα αυτά όμως τα βίαια φαινόμενα, όσο και αν τα υπερτονίζουν τα εξωνημένα Μέσα Μαζικού Εκμαυλισμού, είναι παράγωγα και όχι γενεσιουργά στοιχεία. Γενεσιουργός πηγή της βίας είναι η νόμιμη βία που ασκεί το εκάστοτε κράτος. Άλλωστε ο Μαξ Βέμπερ, αν δεν κάνω λάθος, είπε πως το κράτος έχει το μονοπώλιο της βίας. Στην περιοχή της βίας κάθε εξουσία είναι έτοιμη να δίνει μάχες, συνήθως εύκολες γι’ αυτήν, και συχνά να κερδίζει. Η βία είναι το δικό της γήπεδο.
Η κρατική βία είναι υπόκωφη, αθόρυβη και αόρατη, ειδικότερα δε στις μέρες που περνάμε, που η πατρίδα μας έπαψε να είναι ανεξάρτητη και έχει υποδουλωθεί σε ξένα κέντρα οικονομικής εξουσίας, η κρατική βία μπορεί να γίνει εξαιρετικά επικίνδυνη, γιατί αποσκοπεί στην ανεμπόδιστη εφαρμογή των επιταγών της παγκοσμιοποίησης, στην εξαθλίωση των μισθωτών και των μικρών και μεσαίων επαγγελματιών και στον εκφοβισμό της κοινωνίας.

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ποίηση, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , | 31 Σχόλια »

Η φενάκη της «διατήρησης της αρχικής ορθογραφίας»

Posted by sarant στο 22 Ιουνίου, 2011

Με ένα ενδιαφέρον φιλολογικό ζήτημα θα ασχοληθώ σήμερα, αν και φοβάμαι ότι οι περισσότεροι θα το βρείτε εντελώς –ίσως και προκλητικά– ανεπίκαιρο στους χαλεπούς καιρούς που περνάμε –όμως το έχω υποσχεθεί να το συζητήσω, και άλλωστε με απασχολεί κι εμένα.

Το πρόβλημα είναι το εξής: έστω ότι επανεκδίδουμε σήμερα ένα κείμενο που είχε εκδοθεί πριν από αρκετές δεκαετίες. Τι κάνουμε; Διατηρούμε την ορθογραφία της αρχικής δημοσίευσης, τη μετατρέπουμε στη σημερινή ή ακολουθούμε μια μέση οδό; Βέβαια, όσοι από εμάς επανεκδίδουν σε μονοτονικό, έχουν ήδη κάνει μια βασική μετατροπή (που υποχρεώνει σε άλλες, δευτερεύουσες μετατροπές, διότι π.χ. το πολυτονικό νἄχει πρέπει να μετατραπεί, είτε σε να ’χει είτε σε κάτι άλλο)· ωστόσο, είναι λάθος να νομίζουμε ότι αν κάποιος διατηρήσει το πολυτονικό αυτομάτως διατηρεί και την ορθογραφία των αρχικών δημοσιεύσεων.

Πρόσφατα έκανα τη φιλολογική επιμέλεια δύο βιβλίων, το Φονικό μοιραίο βόλι με τα πεζά του Θ. Λασκαρίδη, και τη νουβέλα Κάπου περνούσε μια φωνή του Ν. Λαπαθιώτη. Και στις δυο περιπτώσεις επέλεξα να μη διατηρήσω την ορθογραφία των αρχικών δημοσιεύσεων, αλλά να την εκσυγχρονίσω: όχι μόνο μετέτρεψα σε μονοτονικό, αλλά εφάρμοσα παντού τη σημερινή σχολική ορθογραφία. Στην περίπτωση της νουβέλας του Λαπαθιώτη, οι αλλαγές ήταν ελάχιστες: η υποτακτική που ήταν σε –η έγινε σε –ει (να κάνη -> να κάνει), το κ’ έγινε κι, και (μοναδική λαπαθιωτική ιδιοτροπία) το τέτιος έγινε τέτοιος. Στην περίπτωση του Λασκαρίδη, οι αλλαγές ήταν πολλές· αν διατηρούσα την αρχική ορθογραφία θα έπρεπε όχι μόνο να χρησιμοποιήσω γραφές που ξενίζουν σήμερα (φείδι, είνε, κτλ.) αλλά και να κρατήσω διαφορετικές γραφές για την ίδια λέξη, διότι οι αρχικές δημοσιεύσεις δεν ομονοούσαν πάντοτε μεταξύ τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ορθογραφικά, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 335 Σχόλια »