Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λάκης Λαζόπουλος’

Παλιά ονόματα και υποκοριστικά (μια συνεργασία του Άρη Γαβριηλίδη)

Posted by sarant στο 28 Σεπτεμβρίου, 2020

Το σημερινό άρθρο είναι μια συνεργασία του φίλου μας Άρη Γαβριηλίδη, που κι άλλη φορά έχουμε δημοσιευσει κείμενά του, ένα διήγημα πέρυσι και ένα άρθρο για τις μωρουδίστικες λέξεις πριν από δυο μήνες.

Με τη σημερινή συνεργασία, που μου την έστειλε πριν από μερικές μέρες, με προλαβαίνει στη στροφή, που λέμε. Πράγματι, είχα σκοπό αυτές τις μέρες να γράψω ένα άρθρο για την προϊούσα εξαφάνιση των χαϊδευτικών-υποκοριστικών ονομάτων, που θα το τιτλοφορούσα «Ο θάνατος του Αλέκου». Ωστόσο, βλέπω ότι ο Άρης εξετάζει το θέμα από ελαφρώς διαφορετική γωνία, οπότε χαίρομαι που με πρόλαβε, αφού μου αφήνει τη δυνατότητα και για το δικό μου άρθρο αλλά και καλύπτει πτυχές που εγώ δεν θα τις έπιανα. Έτσι κι αλλιώς, το ιστολόγιο έχει γνωστό ενδιαφέρον για τα ονόματα, οπότε δεν πειράζει να έχουμε πολλά άρθρα για το θέμα.

Αυτή είναι η δική μου εισαγωγή. Δίνω τον λόγο στον Άρη και σας προτρέπω (αν και είναι περιττό) να προσθέσετε τις δικές σας συμπληρώσεις. Λίγα δικά μου σχόλια είναι κλεισμένα [σε αγκύλες].

Ονομάτων «επίσκεψις»

Παλιά υποκοριστικά και ονόματα

Αν πας σε μια παιδική χαρά και ακούσεις τις μαμάδες να φωνάζουν τα αγόρια τους θα νομίσεις ότι βρίσκεσαι σε βασιλική αυλή γεμάτη γαλαζοαίματους: Κωνσταντίνε, από εδώ, Αλέξανδρε, από εκεί. Κώστας ή Αλέκος πουθενά!

Τα υποκοριστικά, στα μέσα του περασμένου αιώνα που γεννήθηκα και πολλά χρόνια μετά, ήσαν πολλά, ποικίλα και διαφορετικά. Ας δούμε μερικά, από τα σήμερα θεωρούμενα «λαϊκά», που σήμερα ακούγονται από σπάνια έως καθόλου:

Αντρίκος

Μήτσος

  • Παρτσαλίδης, πολιτικός,
  • Λυγίζος, σκηνοθέτης,
  • Κασόλας, λογοτέχνης,
  • Ευθυμιάδης, θεατρικός συγγραφέας,
  • Έγινε και η ταινία «Μήτσος ο ρεζίλης» με Μουστάκα και Φωτόπουλο, που δεν σημείωσε όμως επιτυχία.
  • Έχουμε και τους «Δέκα μικρούς Μήτσους», κατ’ απομίμησιν των «Δέκα μικρών νέγρων» (Ten Little Indians), της Αγκάθα Κρίστι. Εδώ ο Λαζόπουλος επέλεξε αυτό το όνομα για να τονίζει το λαϊκό στοιχείο των Μήτσων του.

  Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ονόματα, Συνεργασίες, Υποκοριστικά | Με ετικέτα: , , , | 544 Σχόλια »

Μένουμε σπίτι

Posted by sarant στο 9 Απριλίου, 2020

Επιστρέφουμε σήμερα σε πανδημικούς ρυθμούς.

Ανάμεσα στις λέξεις και τις φράσεις που γέννησε η πανδημία ξεχωριστή θέση έχει η φράση «Μένουμε σπίτι» καθώς είναι σύνθημα επίσημο, θεσμικό. Όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες ο πληθυσμός προτρέπεται να μένει στο σπίτι, να αποφεύγει τις περιττές μετακινήσεις.

Aυτός ο περιορισμός των μετακινήσεων, lockdown που το είπαν στα αγγλικά, ξεκίνησε από την Κίνα, τον Γενάρη, και σταδιακά επεκτάθηκε σε άλλες χώρες. Πολύς κόσμος, όσος μπορεί, δουλεύει από το σπίτι, ενώ βέβαια στο σπίτι μένουν και οι μαθητές, αφού τα σχολεία είναι κλειστά. Πολλές χώρες, κι η Ελλάδα ανάμεσά τους, έχουν θεσπίσει μέτρα ελέγχου των μετακινήσεων, με πρόστιμα, κάποτε τσουχτερά, σε όσους κριθεί ότι παραβαίνουν τις διατάξεις.

Οπότε, μένουμε σπίτι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Υγεία | Με ετικέτα: , , | 340 Σχόλια »

Πεμπτομαγιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Μαΐου, 2018

Θα μπορουσα να τα πω και «μεζεδάκια με μπουγάτσα» (ή μπουγάτσα με μεζεδάκια;) διότι όταν θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές θα βρίσκομαι για σαββατοκύριακο στη συμπρωτεύουσα όπου γίνεται, ανάμεσα στ’ αλλα, και η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου. Θα δω την έκθεση, θα δω την κόρη μου, θα δω και φίλους.

* Πριν απο μερικές μέρες πέθανε η καλή τραγουδίστρια Ζωή Κουρούκλη. Στη νεκρολογία της γράφτηκε ότι:

Ξεκίνησε σαν παιδί-θαύμα στο Θέατρο παίζοντας και τραγουδώντας, μέχρι που την ανακάλυψε ο νεαρός τότε Μίμης Πλέσσας, στα 11 της χρόνια.

Μαζί ηχογράφησαν τον πρώτο τους τραγούδι 45 στροφών.

Ο φίλος Φώντας Τρούσσας, βαθύς γνωστης της δισκογραφίας και της μουσικής σκηνής, αφου έχει και δισκορυχείο, επισημαίνει ότι ο πρωτος της δίσκος, που ηχογραφήθηκε το 1952, ήταν δίσκος 78 στροφών -45άρια δεν υπήρχαν ακόμη στην Ελλάδα, λέει.

* Μαύρη χρονιά η φετινή για εμάς τους βάζελους, αφού η διάλυση στο ποδόσφαιρο συνοδεύεται από τα καραγκιοζιλίκια του προέδρου (που ειναι και… εναλλακτική λύση!) στο μπάσκετ. Αλλά εδώ δεν αθλητικολογούμε, λεξιλογούμε.

Στην ανακοίνωση λοιπόν των 10 σωματείων της Ευρωλίγκας που θέλουν την αποπομπή του Δημήτρη Γιαννακόπουλου αλλά όχι του Παναθηναϊκου, διάβασα:

Η χρήση υποτιμητικών τοποθετήσεων, η δημόσια πίεση και οι λεκτικές επιθέσεις με στόχο την επιρροή αποτελεσμάτων αγώνων και την πληγή της διοργάνωσης, τα μέλη της και τα ανώτερα στελέχη της, δεν έχουν θέση σε μία επαγγελματική λίγκα.

Ο μεταφραστής (υποθετω ότι για μεταφραση πρόκειται) της ανακοίνωσης είχε τη ριψοκίνδυνη ιδέα να χρησιμοποιήσει ονοματική συνταξη -αλλά δεν έψαξε να βρει και τα κατάλληλα ουσιαστικά, διότι βέβαια ούτε η επιρροή ούτε η πληγή μεταφέρουν την ιδέα της ενέργειας.

Προσπερνάω τη συντακτική τρικυμία, διοτι βέβαια το υπογραμμισμένο πρέπει να είναι κι αυτό σε γενική πτώση.

Να το ανασυντάξουμε σε στρωτά ελληνικά: …με στόχο να επηρεαστούν αποτελεσματα αγώνων και να πληγεί η διοργάνωση….

Ή, με ονοματική σύνταξη: ….με στόχο την άσκηση επιρροής σε αποτελέσματα αγώνων και την υπονόμευση της διοργάνωσης, των μελών της…

* Φίλος μου έστειλε τη φωτογραφία. Φαίνεται αυθεντική -κι αν διαβαζει κανείς από Λευκάδα (ξέρω ότι μας διαβαζει τουλαχιστον ένας) ας επιβεβαιώσει.

Προσπερνάμε το «Διατηρείται», που θα έπρεπε να είναι «διατηρείτε», και πάμε στην τριτη γλώσσα της πινακίδας, κάτω κάτω.

Θα έχει αρκετούς Ρώσους τουρίστες στη Λευκάδα (μου το λενε για το Μεγανησι και ξέρουμε και για τον Σκορπιό) και αξιέπαινη η ιδέα να γράφονται τα μηνύματα και στο κυριλλικό αλφάβητο, αλλά καλό θα ήταν να γράφονταν και στη ρώσικη γλώσσα!

Διότι, βέβαια, αν δεν κανω λάθος, το τρίτο μέρος της πινακίδας είναι μεν στο κυριλλικό αλφάβητο αλλά όχι στα ρωσικά, απλώς κάποιος μεταγραμμάτισε το KEEP THE BEACH CLEAN στο κυριλλικό -φτιάχνοντας κάτι εντελώς ακατανόητο που οπως κι αν προφέρεται στα ρώσικα δεν βγάζει νόημα σε καμιά γλώσσα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Μποστ, Μυτιλήνη, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Σκάκι, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 227 Σχόλια »

Το 1987 του Γιάννη Ιωάννου (β’ μέρος)

Posted by sarant στο 15 Δεκεμβρίου, 2017

Το ιστολόγιο αγαπά το χιούμορ και τις γελοιογραφίες και έχει αφιερώσει πολλά άρθρα στον αγαπημένο Μποστ. Ωστοσο, αισθάνεται ότι έχει αδικήσει άλλους γελοιογράφους κι έτσι αποφάσισα να παρουσιάζω επίσης μερικά άρθρα αφιερωμένα είτε σε μεμονωμένες γελοιογραφίες είτε σε γελοιογράφους, ανάλογα με το υλικό που θα βρίσκω.

Το πρώτο άρθρο αυτής της σειράς «μονογραφιών» ήταν αφιερωμένο σε μια ομάδα σκίτσων του Αρχέλαου στον Ρίζο της Δευτέρας το 1946-7: Οι αλγεβρικές πράξεις του Αρχέλαου Αντώναρου.

Ακολούθησε ο θαυμάσιος Γιάννης Ιωάννου, ένας από τους κορυφαίους γελοιογράφους μας που φάνηκε αμέσως μετά τη μεταπολίτευση και κυριάρχησε για πολλά χρόνια -άλλωστε ακόμα είναι στις επάλξεις. Διάλεξα να παρουσιάσω γελοιογραφίες του έτους 1987, δημοσιευμένες σε μιαν εφημερίδα που δεν υπάρχει πια, την Πρώτη, απογευματινή εφημερίδα που πρόσκειταν στην Αριστερά και ενστερνιζόταν το αίτημα για ενότητα, το οποίο κατέληξε στην ίδρυση του Συνασπισμού. Ο Ιωάννου είχε καθημερινή γελοιογραφία στην Πρώτη, ενώ κατά καιρούς έδινε και βδομαδιάτικο ολοσέλιδο κόμικ. Διάλεξα το 1987 επειδή κλείνουν τριάντα χρόνια από τότε. Όμως, επειδή τα σκίτσα που ήθελα να βάλω ήταν πάρα πολλά, πριν από μερικούς μήνες παρουσίασα σκίτσα από το πρώτο εξάμηνο του 1987, και υποσχέθηκα πριν κλείσει η χρονιά να ακολουθήσει το β’ μέρος με σκίτσα από το β’ εξάμηνο του 1987. Μόλις που προλαβαίνω λοιπόν να μη φανώ ασυνεπής.

Θυμίζω ότι σε παλιότερο άρθρο είχα παρουσιάσει σκίτσα του Ιωάννου για τις εκλογές του 1981, ενώ στον παλιό μου ιστότοπο είχα βάλει 15 σκίτσα του από επετείους της 17ης του Νοέμβρη (απορώ πώς αυτό το άρθρο δεν έχει εμφανιστεί στο ιστολόγιο -να το θυμηθώ όταν πλησιάζουμε στην επέτειο).

Παρουσιάζω 14 σκίτσα του Γιάννη Ιωάννου από το δεύτερο εξάμηνο του 1987. Να σημειώσω ότι τα σκίτσα τα βάζω δύο-δύο και στον σχολιασμό αναφερομαι σε αριστερά και δεξιά, αλλά σε πολλές οθόνες μπορεί να βγουν ένα πάνω και ένα κάτω. Λυπάμαι.

Ξεκινάμε λοιπόν από τον Ιούλιο του 1987.

Στην πρώτη γελοιογραφία (Πρώτη, 4.7.1987) είναι προφητική, αφού πρόκειται ίσως για την πρώτη γελοιογραφία που αφορά τους Ολυμπιακούς αγώνες -βεβαιως όχι του 2004 αλλά του 1996 που τότε αχνοφαίνονταν στον ορίζοντα και που τους διεκδικήσαμε χωρίς επιτυχία λίγα χρόνια αργότερα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αφιερώματα, Γελοιογραφίες, Εφημεριδογραφικά, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , | 90 Σχόλια »

Αρχολίπαροι και σπουδαρχίδες

Posted by sarant στο 4 Νοεμβρίου, 2011

Φανερά χολωμένος που δεν του προτάθηκε να συμμετάσχει σε κυβέρνηση εθνικής ενότητας ή σωτηρίας, ο ηγέτης του ΛΑΟΣ Γ. Καρατζαφέρης έκανε σήμερα μια δήλωση που προκάλεσε άφθονο γέλιο αλλά και έστειλε πολύ κόσμο στα λεξικά:

Ο ακροδεξιός γελωτοποιός είπε: «Αν τα παιδιά της Βοστώνης, ο κ. Παπανδρέου πάψει να φαντάζει ως αρχολίπαρος και ο κ. Σαμαράς ως σπουδαρχίδης, ο τόπος δε θα δει προκοπή». Ακόμα κι αν κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς σημαίνουν οι λέξεις αυτές, είναι φανερό ότι ο Καρατζαφέρης ξέχασε ένα «δεν», διότι φαντάζομαι θα ήθελε να πει πως ο τόπος δεν θα δει προκοπή αν τα παιδιά της Βοστώνης δεν σοβαρευτούν.

Αλλά τι σημαίνουν αυτές οι σπάνιες λέξεις που έμαθε σήμερα ο πρόεδρος του Λάος; Τι είναι αρχολίπαρος και τι σπουδαρχίδης;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Κοτσανολόγιο | Με ετικέτα: , , , , | 158 Σχόλια »

Ο Λάκης Λαζόπουλος και τα ακροδεξιά σκουπίδια

Posted by sarant στο 3 Νοεμβρίου, 2010

Το σημερινό μου θέμα το δανείζομαι από την Κανελόριζα, η οποία το εντόπισε και έκανε την αρχική έρευνα. Έχω άλλωστε ξαναγράψει ότι τηλεόραση δεν παρακολουθώ και πολύ, αν και τη συγκεκριμένη εκπομπή του Λάκη Λαζόπουλου θα την έβλεπα αν ήμουν στην Αθήνα μια και, σαν παιδί της γενιάς μου, έχω αδυναμία στον Χάρρυ Κλυνν παρ’ όλα όσα ακολούθησαν (και δεν πιστεύω ότι τα στερνά μπορούν να ακυρώσουν πάντοτε τα πρώτα) –άλλωστε, έψαξα και είδα αποσπάσματα της εκπομπής από το γιουτούμπι, όχι όμως το επίμαχο, το οποίο άλλωστε διαρκεί πολύ λίγο.

Αλλά πιθανότατα δεν ξέρετε σε ποιο πράγμα αναφέρομαι, οπότε καλύτερα να τα πω με τη σειρά. Λοιπόν, στην εκπομπή του στις 26 Οκτωβρίου 2010, ο Λάκης Λαζόπουλος, για να δείξει ίσως ότι αυτή η χώρα τρώει τα παιδιά της, εκφώνησε έναν κατάλογο επιφανών αρχαίων Ελλήνων που υποτίθεται ότι πέθαναν εξόριστοι. Μπορείτε κι εσείς να δείτε και να ακούσετε το στιγμιότυπο, αρκεί να πάτε στο 32.25 αυτού του βίντεο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαίοι, Λαθροχειρίες, Μύθοι, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , , | 216 Σχόλια »