Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λεβί Στρος’

Πολιτισμένοι και βάρβαροι λαοί

Posted by sarant στο 27 Δεκεμβρίου, 2009

Άρθρο του πατέρα μου που δημοσιεύτηκε στις 22 Δεκεμβρίου στη μυτιληνιά εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ. Το βάζω σήμερα, με κάποια καθυστέρηση, αλλά έτσι κι αλλιώς επίκαιρο δεν είναι. Ακριβέστερα, το έχω από πριν προγραμματίσει να μπει σήμερα, διότι εγώ αυτή την ώρα ταξιδεύω προς ένα μέρος που λέγεται (περίπου, σε κάποια γλώσσα) «Φαρ Ουέστ» -όχι φυσικά το βάρβαρο Φαρ Ουέστ της Καλιφόρνιας, ένα πολύ πιο πολιτισμένο μέρος. Δεν λέω ποιο, αλλά είμαι βέβαιος ότι θα το βρείτε.

Να αρχίσω με μια γλωσσική διευκρίνιση. Όταν λέμε σήμερα βάρβαρος εννοούμε τον απολίτιστο. Στην Αρχαιότητα, όμως, βαρβάρους λέγανε τους αλλόγλωσσους, αυτούς που μιλούσαν ακατάληπτη γλώσσα. Γι’ αυτό το ρητό ΠΑΣ ΜΗ ΕΛΛΗΝ ΒΑΡΒΑΡΟΣ σήμαινε πως οι μη Έλληνες μιλάν ακατάληπτα. Κατά ανάλογον τρόπο οι Σλάβοι λέγανε τους Γερμανούς, με τους οποίους συνόρευαν από τα δυτικά, Νιεμτσί, που σημαίνει άλαλοι. Τη μειωτική σημασία της η λέξη «βάρβαρος» την απέκτησε κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο.
Εν πάση περιπτώσει, σήμερα βαρβάρους λέμε τους απολίτιστους και άγριους λαούς. Ποιοι όμως είναι πολιτισμένοι και ποιοι βάρβαροι; Πόσο πολιτισμένος θεωρείται ένας λαός, που παραβλέπει την καταστροφή του περιβάλλοντος, εφόσον αυτή αποφέρει οικονομικό όφελος ή που ανέχεται να παραμερίζονται η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση ή η κοινωνική αλληλεγγύη μπροστά στην κερδοφορία; Για να μη μιλήσω για άλλες πράξεις και τακτικές, απίστευτης αγριότητας, που εντούτοις ανέχθηκαν ή και υποστήριξαν «πολιτισμένοι» λαοί. Μιλώ για τη γενοκτονία των Ινδιάνων της Αμερικής από τους Λευκούς, για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Γερμανών και άλλα πολλά.
Καθώς προχτές τέλειωσε, με ουσιαστική αποτυχία, η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη για το Περιβάλλον στην Κοπεγχάγη, το ερώτημα ποιος είναι πολιτισμένος και ποιος βάρβαρος ξανάρθε στην επικαιρότητα. Με την ευκαιρία δε, ξαναδιάβασα το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Κλοντ Λεβί Στρος (Claude Levy Strauss), «Οι λυπημένοι τροπικοί». Που πραγματεύεται αυτό ακριβώς το θέμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , | 17 Σχόλια »