Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λειψία’

Μεζεδάκια που χορεύουν μπάλο

Posted by sarant στο 16 Οκτωβρίου, 2021

Διότι βέβαια η Αττικη αλλά και πολλές αλλες περιοχές της χώρας δοκιμάστηκαν τις τελευταίες μέρες από την καταιγίδα που, για κάποιο λόγο, ονομάστηκε Μπάλος ή Μπάλλος αν προτιμάτε την ορθογραφία που επικράτησε στα περισσότερα μέσα, σε αντίθεση με τη σχολική ορθογραφία αλλά κλείνοντας το μάτι στον Μπαμπινιώτη (ο οποίος το γράφει έτσι στο λεξικό του διότι ο μπάλος, όπως και το μπαλέτο και οι λέξεις της οικογένειας είναι αντιδάνεια, αφού το ιταλικό ballare ανάγεται στο υστερολατινικό ballare το οποίο θεωρείται δάνειο από το αρχαίο βαλλίζω),

Γιατί όμως μπάλος (ή έστω μπάλλος); Ποια λογική έχει η ονοματοδοσία αυτή; Αναρωτήθηκα στο Τουίτερ αν η επόμενη καταιγίδα, μετά τον Μπάλο, θα ονομαστεί τάχα Πεντοζάλης (αν το πάμε με τους χορούς) ή Βρώμικο ψωμί (αν το πάμε με τους δίσκους του Σαββόπουλου). Κάποιος μου απάντησε «μόνο Πυρρίχιος να μην ονομαστεί», ενώ ένας άλλος μου υπέδειξε μιαν άλλη δυνατότητα: να ονομαστεί Φαλάσαρνα, θυμίζοντάς μου ότι Μπάλος είναι και μια διάσημη ακρογιαλιά στην Κρήτη.

Μου είπαν ότι ονομάστηκε έτσι η καταιγίδα επειδή η ΕΜΥ στο θέμα αυτό συνεργάζεται με την κυπριακή και την ισραηλινή μετεωρολογική υπηρεσία, και ότι επιλέγονται ονόματα κατά προτίμηση από τη μυθολογία. Όμως αυτό, ενώ ίσως εξηγεί γιατί Μπ- (αφού στο λατινικό αλφάβητο είναι B και προηγήθηκε η καταιγίδα Αθηνά) δεν εξηγεί τι το μυθολογικό έχει ο Μπάλος!

* Αν δεν ενέσκηπτε ο Μπάλος, τα σημερινά μεζεδάκια θα είχαν κατά πάσα πιθανότητα τίτλο «Μεζεδάκια κάτω από τον πλάτανο», διότι δυο μέρες πριν ενσκήψει ο Μπάλος ενέσκηψε ο Μπακογιάννης και ανακοίνωσε μεγαλεπήβολα σχέδια για (πολλοστή) ανάπλαση της πολύπαθης Πανεπιστημίου, που περιλαμβάνουν τη φύτευση 86 πλατάνων.

Και σε ένα «σκονάκι» που δημοσίευσαν οι υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων, με ερωτήσεις και απαντήσεις για το θέμα, διαβάσαμε ότι τα πλατάνια «αποτελούν μέρος της αστικής πανίδας της Αττικής» και ότι «είναι αειθαλή».

Διπλό το μαργαριτάρι, διότι βέβαια η πανίδα αφορά τα ζώα, όχι τα φυτά. Και όπως ξέρουμε τα πλατάνια είναι φυλλοβόλα, με εξαίρεση ένα είδος πλατάνου που δεν ευδοκιμεί στην Ελλάδα αλλά στην Αμερική.

Έγινε πολύ γέλιο στα σόσιαλ με τα πλατάνια και την πανίδα, και τελικά το διόρθωσαν, εν μέρει όμως. Έσβησαν δηλαδή το «είναι αειθαλή και καθώς» αλλά η αναφορά στην αστική πανίδα παρέμεινε!

Tελικά, αφού συνεχιζόταν το δούλεμα για την πανίδα, το διόρθωσαν κι αυτό σε «αστικής χλωρίδας».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαγγελματικά θηλυκά, Λάθη του κορέκτορα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , | 220 Σχόλια »

Ο λησμονημένος κ. Βάιγκελ και τα απλορωμαϊκά λεξικά του

Posted by sarant στο 14 Οκτωβρίου, 2010

Το σημερινό μου θέμα το οφείλω στον αγαπητό Δόκτορα Ζίμπενμαλ, φίλο από τα (πολύ) παλιά. Αυτός ανακάλυψε τον κύριο Βάιγκελ και τα λεξικά του, αυτός μ’ έβαλε και στα αίματα να γράψουμε κάτι μαζί για αυτόν και το έργο του. Ποιος όμως είναι αυτός ο κύριος Βάιγκελ;

Ο Καρλ Βάιγκελ γεννήθηκε το 1769 στη Λειψία και πέθανε το 1845 στη Δρέσδη. Σπούδασε ιατρική και φιλοσοφία. Ήταν γιος του Κρίστοφ Βάιγκελ (1725-1794), ο οποίος μεταξύ άλλων ήταν διερμηνέας των ελληνικών στο εμπορικό δικαστήριο της Λειψίας και πανεπιστημιακός δημοπράτης, δηλ. έβγαζε στον πλειστηριασμό τις βιβλιοθήκες και τις περιουσίες λογίων και φοιτητών του πανεπιστημίου που είχαν πεθάνει χωρίς απογόνους. Αυτό το ταλέντο, ο Κρίστοφ το κληροδότησε στον μικρότερο γιο του, τον Γιόχαν, ο οποίος επίσης έγινε πανεπιστημιακός δημοπράτης και αργότερα ίδρυσε οίκο δημοπρασιών έργων τέχνης και έγινε πάμπλουτος. Ο μεγαλύτερος γιος, ο Καρλ, κληρονόμησε από τον πατέρα του το ταλέντο για τις γλώσσες ή την εξοικείωση με την ελληνική γλώσσα, και μάλιστα τη νεοελληνική. Πράγματι, εξέδωσε το 1796 ένα «απλορωμαϊκό-γερμανικό-ιταλικό» λεξικό, δηλαδή ελληνογερμανικό και ελληνοϊταλικό μαζί, και οχτώ χρόνια αργότερα, το 1804, ένα γερμανικό-απλορωμαϊκό, δηλαδή γερμανοελληνικό. Και εδώ θα ενδιαφερθούμε γι’ αυτά τα δύο έργα του, ενώ αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για τον ίδιο και την οικογένειά του, σας συνιστώ το εξαιρετικό «αδελφό» άρθρο που έχει ετοιμάσει ο Δόκτωρ Ζίμπενμαλ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικό ζήτημα, Λεξικογραφικά, Παρουσίαση βιβλίου, Παλιότερα ελληνικά | Με ετικέτα: , , , , | 61 Σχόλια »