Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λεξικό Παπύρου’

Σάπιο σαντάρδο της εσχάτης πειρατείας

Posted by sarant στο 11 Μαΐου, 2011

Ο τίτλος του σημερινού σημειώματος, ίσως το καταλάβατε, είναι ένας στίχος από ποίημα. Ο στίχος είναι του Βάρναλη. Θα ήθελα πολύ να σας πω από ποιο ποίημα είναι, αλλά έχασα τη σημείωση που είχα κρατήσει  –υποψιάζομαι ότι είναι στην τετράδα ποιημάτων της Αγίας Οικογένειας, που δεν τα έχω πρόχειρα, αλλά μπορεί και να πέφτω έξω. Οπότε, αντί να σας πω εγώ από ποιο ποίημα είναι, σας παρακαλώ να μου πείτε εσείς –ας γράψει κάποιος στα σχόλια όλο το τετράστιχο, να το σημειώσω κι εδώ.

Προσθήκη: Τελικά ο στίχος  είναι από το ποίημα «Φιλέλλην» (τα εισαγωγικά είναι μέρος του τίτλου), από τη συλλογή Ελεύθερος κόσμος του Βάρναλη, με αφιέρωση Ουίνστον Τσόρτσιλ, γραμμένο προφανώς όταν ο Τσόρτσιλ πήρε Νόμπελ λογοτεχνίας. Παραθέτω τα δυο πρώτα τετράστιχα:

Ο λόρδος με παράσημον περικνημίδος
και ξαφνικά με Νόμπελ της λογοτεχνίας!
Γαλάζιον αίμα κατακάθαρο και πρώτο,
«της νίκης ο πατήρ» και του ψυχρού πολέμου.

Σάπιο σαντάρδο της εσχάτης πειρατείας,
το ‘να του πόδι μες το λάκκο, τ’ άλλο απόξω,
πασκίζει αντάμα του να σύρει όλα τα βρέφη:
άμα πεθάνει ο Χάρος, πώς θα ζήσει ο αφέντης;

Όμως, οι περισσότεροι θα έχουμε μια άγνωστη λέξη. Τι είναι αυτό το σαντάρδο; Υπάρχει και τοπωνύμιο μ’ αυτό το όνομα, αλλά τι είναι; Αν γκουγκλίσετε, θα βρείτε άκρη. Αν ανοίξετε λεξικά, πρέπει να πάτε στα παλιότερα, τα καινούργια καλώς ή κακώς δεν την έχουν. Ο Δημητράκος γράφει ότι σαντάρδο είναι «το υπέρ την κορώνην της πρύμνης πλοίου στηλίδιον, εφ’ ου επαίρεται η εθνική σημαία» -πάλι άγνωστες λέξεις έχουμε, αλλά καταλαβαίνουμε ότι είναι «κοντάρι στην πρύμνη πλοίου που χρησιμεύει για την έπαρση της σημαίας» (Λεξικό Παπύρου) και κατ’ επέκταση η ίδια η σημαία του πλοίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Βάρναλης, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ναυτικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 109 Σχόλια »

Η γιαγιά μου μ’ έλεγε μισκίνα

Posted by sarant στο 16 Νοεμβρίου, 2010

Όχι η δικιά μου γιαγιά, όχι εμένα. Καταρχάς, εμένα θα μ’ έλεγε μισκίνη, κι έπειτα η μια γιαγιά μου, η αιγενήτισσα, μάλλον δεν την ήξερε τη λέξη, ίσως ούτε κι η άλλη, η μυτιληνιά. Μιαν αναγνώστρια του ιστολογίου μου από τα Σέρρας έστειλε ένα γράμμα γνωριμίας, και με την ευκαιρία παρέθεσε και κάμποσες λέξεις που χρησιμοποιούσαν στην οικογένειά τους, λέξεις που όλες τους είναι καλοδιαλεγμένες γιατί περιγράφουν καταλεπτώς καταστάσεις πολύ συγκεκριμένες. Τις πιο πολλές δεν τις είχα ξανακούσει, αλλά τη μισκίνα την ήξερα, αν και κάπως αλλιώς.

Λοιπόν, η μικρασιάτισσα γιαγιά της φίλης μας, την έλεγε μισκίνα… αλλά δίνω το λόγο στη φίλη μας:

Μισκίνα – Αυτό μου το έλεγε η γιαγιά όταν ξεψάχνιζα το φαγητό, π.χ. προσπαθούσα να βγάλω τα κρεμμύδια στην άκρη, ή τις πιπεριές κλπ

και σε δεύτερο ηλεμήνυμα:

Το μισκίνα γενικά το έλεγε η γιαγιά όταν κάποιος με το φαγητό του ήταν ιδιότροπος, επιλεκτικός, ανόρεχτος, όλα αυτά μαζί 🙂

Εμείς με αυτή την έννοια την ξέρουμε την μισκίνα !

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ντοπιολαλιές | Με ετικέτα: , , , , , | 109 Σχόλια »