Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λεονταρής’

Ο άνθρωπος και τα άλλα ζώα

Posted by sarant στο 14 Ιανουαρίου, 2019

Με τον τίτλο αυτό κυκλοφόρησε λίγο πριν από τις γιορτές από τις εκδόσεις Παπαζήση ένα βιβλίο σε επιμέλεια της καθηγήτριας Άννας Λυδάκη, μια συλλογή κειμένων, λογοτεχνικών και επιστημονικών, γύρω από τη σχέση του ανθρώπου με τα ζώα. Συνολικά συμμετέχουν 80 συγγραφείς (εδώ τα περιεχόμενα).

Το βιβλίο θα παρουσιαστεί απόψε, Δευτέρα 14 Ιανουαρίου 2019 και ώρα 19:00
στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» ( Πλατεία Αγ. Γεωργίου Καρύτση 8).

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι:
Κώστας Κατσουλάρης, Συγγραφέας
Αντώνης Καφετζόπουλος, Ηθοποιός
Ηλίας Μαγκλίνης, Δημοσιογράφος, Συγγραφέας

Αποσπάσματα του βιβλίου θα διαβάσουν
οι ηθοποιοί: Αθηνά Μαξίμου, Κάρμεν Ρουγγέρη
και οι συγγραφείς: Ζυράννα Ζατέλη, Αλέξης Πανσέληνος

Συντονίζουν οι φοιτήτριες Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου: Ηλέκτρα Κατσίκη, Εύα Φρέντζου

Την εκδήλωση θα κλείσουν με τα τραγούδια τους οι Μιχάλης και Παντελής Καλογεράκης.

Πολύ λυπάμαι που, επειδή λείπω από την Αθήνα, δεν θα μπορέσω να παρακολουθήσω την εκδήλωση. Αν ήμουν, ασφαλώς θα πήγαινα, όχι μόνο επειδή το πάνελ έχει ενδιαφέρον αλλά και επειδή στον τόμο αυτό έχω την τιμή να συμμετέχω κι εγώ, με ένα κείμενο για τα φρασεολογικά των ζώων.

Πρόκειται, με μικρές διαφορές, για ένα άρθρο που είχα δημοσιεύσει στο ιστολόγιο το 2011, και που μου φάνηκε ότι αξίζει να δημοσιευτεί. Βέβαια, κάθε αλλο παρά καλύπτει τη φρασεολογική μεταχείριση των ζώων, ήμερων και άγριων: βιβλίο θα μπορούσε να γραφτεί γι’ αυτό το θέμα και ίσως κάποτε γραφτεί. Το άρθρο που θα διαβάσετε είναι απλώς μια ακροθιγής εισαγωγή.

Αρπαχτικά και κατοικίδια

Ο άνθρωπος είναι αχάριστο πλάσμα κι αυτό αντικατοπτρίζεται στη φρασεολογία του. Τα ζώα τα ήμερα, που τα έχει του χεριού του από την αρχή του χρόνου και που τα εκμεταλλεύεται αγρίως, τα αντιμετωπίζει, τουλάχιστον στη νεοελληνική γλώσσα, με έσχατη περιφρόνηση.

Ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου, ο σκύλος, έχει τη χειρότερη μεταχείριση: σκυλίσια ζωή, δουλεύει σαν σκύλος, ψόφησε σαν το σκυλί, έγινε ρεζίλι των σκυλιών, το σκυλομετάνιωσα. Σκυλί θεωρείται ο άνθρωπος ο ανάλγητος, ο σκληρός· άπιστα σκυλιά λέγαμε τους αγαρηνούς, κι εκείνοι έλεγαν τα ίδια και χειρότερα· ακόμα κι όταν πεις ότι κάποιος είναι σκυλί στη δουλειά, δηλαδή ακούραστος, με ανεξάντλητη αντοχή, στην ουσία τον θεωρείς καλό για να σε υπηρετεί μόνο. Ίδια γεύση πατερναλιστικού επαίνου αφήνει και το «πιστό σκυλί».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Επαναλήψεις, Παρουσίαση βιβλίου, Φρασεολογικά, ζώα | Με ετικέτα: , , | 347 Σχόλια »

Μεζεδάκια των γενεθλίων

Posted by sarant στο 2 Νοέμβριος, 2013

Το άρθρο αυτό γράφτηκε και ανέβηκε πριν γίνει γνωστή η είδηση για τη δολοφονία των δύο μελών της Χρυσής Αυγής στο Ν. Ηράκλειο. Ελπίζω να βρεθούν γρήγορα οι δολοφόνοι, είτε είναι μαφιόζοι είτε ό,τι άλλο.

Σήμερα έχουμε γενέθλια -όχι του ιστολογίου, αυτά πέφτουν στις 16 του Φλεβάρη, αλλά του  ιστολόγου, ήγουν του Νικοκύρη, οπότε επόμενο είναι τα μεζεδάκια να βαφτιστούν «των γενεθλίων».  Η σημερινή πιατέλα δεν είναι πολύ φορτωμένη, επειδή τις προηγούμενες μέρες είχα διάφορα τρεχάματα, μεταξύ των οποίων και ένα ευχάριστο, την παρουσίαση του βιβλίου μου Οπωροφόρες λέξεις στον Ιανό, που έγινε την Τετάρτη (30.10) το απόγευμα και όπου είχα τη χαρά να γνωρίσω (ή να ξαναδώ) και κάμποσους από τους φίλους του ιστολογίου -για όσους ήρθαν, το μεγάλο πανέρι με τα φρούτα στο κέντρο ήταν προσφορά ενός τακτικού σχολιαστή, που ήταν κι αυτός παρών. Για όσους δεν ήρθαν την Τετάρτη, σημειώστε μιαν άλλη ημερομηνία, Δευτέρα 16 Δεκεμβρίου, όπου προβλέπεται να γίνει μια άλλη παρουσίαση, άλλου βιβλίου, σε άλλο χώρο -περισσότερα προς το παρόν να μην πούμε. Για την εκδήλωση στον Ιανό έφτιαξα μια σελίδα, που μπορείτε να τη βρείτε εδώ, όπου θα προσθέσω και άλλο υλικό τις επόμενες μέρες.

* Σε συζήτηση στον Σκάι, νομίζω τη Δευτέρα 28 Οκτωβρίου, σε κρόουλ από κάτω διάβασα: «Εθνικοί επέτειοι…» Γκουγκλίζοντας τη φράση βρήκα ότι έχει χιλιάδες εμφανίσεις, τόσο πρόσφατες όσο και παλιότερες, και όχι μόνο σε ακροδεξιά σάιτ. Προτιμώ το «εθνικές επέτειες», για να πω την αμαρτία μου, κι ας έχει ελάχιστες γκουγκλιές. (Και είναι αρκετά διδακτικό ότι ο εντελώς λανθασμένος τύπος είναι πολύ συχνότερο από έναν, ας πούμε, ακραίο δημοτικιστικό τύπο).

* Τίτλος άρθρου στον ιστότοπο left.gr: Οι δήθεν «λεονταρισμοί» από την πλευρά της κυβέρνησης τέλειωσαν και τα νέα μέτρα έρχονται, όποια κωδική ονομασία και να τους δώσουν. Να το πάρουμε με τη σειρά. Λεονταρισμός είναι η ψευτοπαλικαριά, άρα οι δήθεν λεονταρισμοί, θα έλεγε κανείς, είναι η… δήθεν ψευτοπαλικαριά -κι αν η γλώσσα ήταν μαθηματικά, τα δυο αρνητικά πρόσημα θα αλληλοεξουδετερώνονταν και θα έκαναν ένα συν. Τώρα, με τα εισαγωγικά επιπλέον δεν ξέρω αν ξαναπέφτουμε στο αρνητικό ή όχι, αλλά η γλώσσα δεν είναι μαθηματικά οπότε ο δήθεν λεονταρισμός είναι πλεονασμός. Κατά σύμπτωση, και σε περσινό μεζεδάκι είχα επισημάνει τους «δήθεν λεονταρισμούς«, πάλι σε ανακοίνωση του Σύριζα.

Ωστόσο, το «λάθος» εξηγείται: όταν πλάστηκε η λέξη «λεονταρισμός», πριν από 100 ακριβώς χρόνια (αυτό το «ακριβώς» μην το πάρετε τοις μετρητοίς), όλος ο κόσμος ήξερε τον Λεονταρή ή Λιονταρή, τον ψευτοπαλικαρά ήρωα του κωμειδυλλίου «Τζιώτικο ραβαΐσι» (έχω γράψει αναλυτικά για την ιστορία της λέξης), και όλοι ήξεραν ότι ο Λιονταρής ήταν ένας κωμικός κουτσαβάκης. Σήμερα, έναν αιώνα μετά, ελάχιστοι τον ξέρουν, οπότε δεν είναι περίεργο να συνδέουν τη λέξη όχι με τον δειλό Λιονταρή αλλά με το γενναίο λιοντάρι -άρα, το «δήθεν λεονταρισμοί» (αλλού το έχω δει και «ψευτολεονταρισμοί») δεν είναι, τελικά, αβάσιμο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευπρεπισμός, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 155 Σχόλια »

Ισημεριακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 22 Σεπτεμβρίου, 2012

Σήμερα, και μάλιστα στις 17:49 ώρα Ελλάδος αν είδα καλά, έχουμε τη φθινοπωρινή ισημερία, μπαίνουμε δηλαδή επίσημα και στο φθινόπωρο κι οι μέρες αρχίζουν να είναι μικρότερες από τις νύχτες, κάτι που πολύ με μελαγχολούσε όταν ήμουν μικρός. Λογικό είναι λοιπόν τα καθιερωμένα σαββατιάτικα μεζεδάκια μας να τα αποκαλέσουμε «Ισημεριακά». Ομολογώ ότι δεν ήξερα αν υπάρχει τέτοια λέξη, βλέπω όμως με κάποιαν έκπληξη πως βγάζει κάμποσες γκουγκλιές, βέβαια σε συγγράμματα αστρολογικά, έναν τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας που μου είναι ξένος.

Ωστόσο, το ορντέβρ της πιατέλας μας δεν είναι γλωσσικό μαργαριτάρι όπως συνηθίζουμε, είναι μια είδηση που διάβασα και που δυσκολεύομαι να την πιστέψω, οπότε σας ζητάω να μου πείτε πού είναι το λάθος. Σύμφωνα λοιπόν με κάποια δημοσιεύματα (η αρχική πηγή φαίνεται να είναι το HotDoc, όπως βλέπω εδώ), μια εταιρεία του ομίλου Ξυνή, που χρωστάει εκατοντάδες εκατομμύρια στο ΙΚΑ, έκανε ρύθμιση των χρεών της ώστε να πληρώσει με δόσεις τα οφειλόμενα ποσά. Ώς εδώ τίποτα παράξενο, αλλά ύστερα διαβάζω ότι η καταβολή δόσεων θα διαρκέσει…. 392 χρόνια και θα ολοκληρωθεί το 2404! Η είδηση βέβαια μας γεμίζει αισιοδοξία για το μέλλον και διαλύει την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια που μας καθήλωναν. Μπορεί εμείς να μην υπάρχουμε, αλλά σε τέσσερις αιώνες από σήμερα θα υπάρχει αφενός ΙΚΑ και αφετέρου Όμιλος Ξυνή! Πολύ πιθανόν μάλιστα ο διακανονισμός να έγινε σκόπιμα, έτσι που να συμπέσει με την Πλατινένια Ολυμπιάδα του 2404, εκατό Ολυμπιάδες μετά την Χρυσή (που χρυσοπληρώσαμε) Ολυμπιάδα του 2004 -ώστε να φτάσουμε να χρωστάμε και στο Άλφα του Κενταύρου. Αλλά επειδή ακόμα δεν το πιστεύω, πείτε μου πού είναι το λάθος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , | 138 Σχόλια »