Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λεωνίδας Χρηστάκης’

Ο Βέλμος που έβγαζε το Φραγκέλιο

Posted by sarant στο 18 Δεκεμβρίου, 2016

b214023Πριν από τέσσερα χρόνια είχα παρουσιάσει από το ιστολόγιο το περιοδικό Φραγκέλιο (με κ, εσκεμμένα) που το εξέδιδε το 1927-29 ο Νίκος Βέλμος (1890-1930).

Πρόσφατα, από τον εκδοτικό οίκο Φαρφουλάς κυκλοφόρησαν δύο εκδόσεις σχετικές με τον Βέλμο. Αφενός, σε αναστατική επανέκδοση κυκλοφόρησε ο πρώτος τόμος του «Φραγκελίου». Και παρόλο που το περιοδικό είναι σχετικά εύκολο να το βρείτε σε ηλεκτρονική μορφή, θα σας πρότεινα να δείτε και την έντυπη επανέκδοση, το χαρτί έχει άλλη χάρη ιδίως για εκδόσεις που ξεχωρίζουν από την αισθητική τους.

Αφετέρου, εκδόθηκε η μελέτη του Νίκου Λογοθέτη «Νίκος Βέλμος (1890-1930). Ο γυιος (sic) της απωλείας», που είναι μια λεπτομερέστατη βιογραφία και εργογραφία της σημαντικής αυτής μορφής του μεσοπολέμου.

Αυτή την έκδοση θα παρουσιάσω σήμερα.

Κρητικής καταγωγής αλλά γέννημα θρέμμα Πλακιώτης, ο Βέλμος γεννήθηκε το 1890 στην οδό Ναυάρχου Νικοδήμου 21. Μικρό παιδί γνωρίστηκε με τον ηλικιωμένο Εμμανουήλ Ροΐδη ενώ δωδεκάχρονος παράτησε το σχολείο, άρχισε να αλητεύει και να συναναστρέφεται ανθρώπους του υποκόσμου. Δοκίμασε το χασίς, συνελήφθη για κλοπή και φυλακίστηκε. Στα 14 εγκατέλειψε την αλήτικη ζωή και έναν χρόνο αργότερα έκανε τα πρώτα του βήματα στη σκηνή του θεάτρου. Το 1906 έγινε μαθητής του μεγάλου ηθοποιού Θωμά Οικονόμου, και με τη δική του καθοδήγηση αυτομορφώθηκε. Το 1908 παρουσίασε τα πρωτα του λογοτεχνικά έργα στο περιοδικό Ελλάς, ενώ στα επόμενα χρόνια άρχισε να συχνάζει σε λογοτεχνικές παρέες ακολουθώντας παράλληλα την καριέρα του ηθοποιού.

Στο νοεμβριανό πογκρόμ του 1916 φυλακίστηκε από τους βασιλόφρονες, ενώ από το 1919 στρέφεται προς τον αναρχισμό και τον κομμουνισμό. Συμμετέχει στον κύκλο του «Μπάγκειου», εκδίδει βιβλία, συνδέεται φιλικά με τον Στρατή Δούκα και το 1927 εκδίδει το περιοδικό Φραγκέλιο, όπου υμνούσε τους ταπεινούς και τους καταφρονεμένους και έκανε αμείλικτη επίθεση στους πλούσιους και στο κράτος τους, στους πολιτικούς και τους δεσποτάδες, στους κρατικοδίαιτους διανοούμενους, ενώ εγκωμίαζε τους «ασπούδαχτους» καλλιτέχνες και τους λογοτέχνες που πέθαναν φτωχοί ή παραγνωρισμένοι. Τακτικοί συνεργάτες του περιοδικού ήταν ο αλητογράφος Κύπριος ποιητής Τεύκρος Ανθίας, ο Αναστ. Δρίβας, ο Στρατής Δούκας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεσοπόλεμος, Παρουσίαση βιβλίου, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , , , , , , | 113 Σχόλια »

Συντεχνίες, αυτές οι απαίσιες

Posted by sarant στο 19 Οκτωβρίου, 2011

 

Ίσως διαβάσατε προχτές το κείμενο που συνέγραψαν από κοινού (υποτίθεται) οι τρεις επιστολέρος, όπως είναι το ευφυέστατο παρατσούκλι που είδα στο ιστολόγιο του σκιτσογράφου Σ. Δερβενιώτη (ο ίδιος σεμνά αποποιείται την πατρότητα), εννοώ την επιστολή των Λοβέρδου-Ραγκούση και Άννας Διαμαντοπούλου, που ξιφουλκούν κατά των συντεχνιών και του συντεχνιασμού.

Εμείς όμως, το έχω ξαναπεί, λεξιλογούμε· οπότε ας δούμε εδώ τη λέξη συντεχνία, να μάθουμε τουλάχιστον τι είναι αυτό το φοβερό κακό που μας έχει χτυπήσει. Η συντεχνία ήταν, λένε τα λεξικά, επαγγελματική οργάνωση κλειστή και αυτοδιοικούμενη, που αναπτύχθηκε στη Δυτική Ευρώπη κατά το Mεσαίωνα (ο ορισμός από το ΛΚΝ). Πράγματι, οι παλιές συντεχνίες ήταν οργανωμένες σαν κλειστές επαγγελματικές οργανώσεις, που συγκέντρωναν τους τεχνίτες ενός κλάδου, όπου όμως τα νέα μέλη δεν έμπαιναν αυτοδίκαια, όπως σήμερα στα συνδικάτα, αλλά έπρεπε να περάσουν από δοκιμαστική περίοδο και ίσως να δώσουν κάποιον όρκο. Στη συντεχνία δεν ήταν όλοι ίσοι· υπήρχε ο μάστορας, ο βοηθός του (ο κάλφας) και ο μαθητευόμενος (το τσιράκι). Για να γίνει ο μαθητευόμενος βοηθός και στη συνέχεια μάστορας, έπρεπε να περάσει από πολύχρονη μαθητεία και, εννοείται, τα «μυστικά του επαγγέλματος» απαγορευόταν να διαδίδονται παραέξω. Άλλωστε, το κίνημα των μασόνων (επίτηδες το λέω έτσι) ξεκίνησε, θαρρώ, από κλειστές συντεχνίες μαστόρων του μεσαίωνα· τέκτονες, παναπεί μάστορες της οικοδομικής τέχνης -άλλωστε, maçon στα γαλλικά είναι και σήμερα ο χτίστης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , | 72 Σχόλια »