Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λιμπερασιόν’

Μεζεδάκια της ΕΡΤ

Posted by sarant στο 15 Ιουνίου, 2013

Θα μπορούσα να γράψω και «μεζεδάκια τησέρτ», στο πνεύμα εκείνης της διαφήμισης που αρκετοί θυμήθηκαν αυτές τις μέρες, και αφού η επικαιρότητα της βδομάδας που τελειώνει κυριαρχήθηκε από την αυταρχική απόφαση για κλείσιμο της ΕΡΤ κόντρα στη δεδηλωμένη, εύλογη είναι η επιλογή του τίτλου έστω κι αν δεν θα είναι όλα τα μεζεδάκια σχετικά με την ΕΡΤ και την απόφαση για κατάργησή της.

Για παράδειγμα, άσχετο με την ΕΡΤ είναι το εισαγωγικό μας μεζεδάκι: στο άρθρο του Π. Μανταίου στην Εφ.Συν. το περασμένο Σάββατο είδα ένα έξοχο λογοπαίγνιο του Ροΐδη να ακυρώνεται, τουλάχιστον ενμέρει, από μια άστοχη γραφή. Ο αρθρογράφος θυμήθηκε τα Σιμωνιακά, ένα σκάνδαλο του 1875 με δωροδοκίες υπουργών για την ανάδειξη επισκόπων, και (νόμισε πως) παρέθεσε το εξής, έξοχο επαναλαμβάνω, σχόλιο του Ροΐδη στον Ασμοδαίο: «Αν ουδέν άλλο προκύψει όφελος εκ της ανακρίσεως περί των επισκοπικών, η νεοελληνική γλώσσα θέλει τουλάχιστον πλουτισθή διά νέας λέξεως∙ εις τον μητροπολίτην δηλαδή θέλει προστεθεί ο μητροπωλητής». Όχι όμως μητροπωλητής, που δεν σημαίνει τίποτε. Θα πλουτιστεί η ελληνική γλώσσα, έλεγε ο Ροΐδης, διότι εκτός από τον μητροπολίτη θα έχουμε και τον μιτροπωλητή, δηλαδή αυτόν που πουλάει μίτρες, δηλαδή θέσεις επισκόπων! Βέβαια, μπορεί τον αρθρογράφο να τον πήρε στο λαιμό του ο διορθωτής ή η Βικιπαίδεια, που κι αυτή έχει τη λάθος γραφή (ας τη διορθώσει κάποιος, αλλά όχι αμέσως, ας περιμένει καναδυό μέρες).

Επίσης άσχετο με την ΕΡΤ είναι και το δεύτερο μεζεδάκι μας, που θα μπορούσε να διεκδικήσει το βραβείο του αδέξιου τίτλου της εβδομάδας. Η διάκριση ανήκει στο skai.gr, για τον τίτλο: Ελβετία: Περίπου 10,5 εκατομμύρια παιδιά εργάζονται ως «παραπαίδια» σε σπίτια. Όταν το διαβάζετε, τι καταλαβαίνετε; Λογικά, ότι 10 εκατομμύρια παιδιά εργάζονται στην Ελβετία ως ‘παραπαίδια’ σε σπίτια, έτσι; Ξέρουμε βέβαια ότι αυτό είναι αδύνατο, αφού ολόκληρη η Ελβετία έχει πολύ λιγότερο πληθυσμό από 10 εκατομμύρια, και προφανώς ο αριθμός αυτός αναφέρεται σε ολόκληρο τον πλανήτη. Τότε, προς τι η αναφορά στην Ελβετία; Μα, επειδή η ανακοίνωση έγινε στην Ελβετία, και συγκεκριμένα στη Γενεύη, όπου εδρεύει η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, ο οργανισμός που έκανε τη διαπίστωση-καταγγελία.

Αν δεν σας φάνηκαν πολύ νόστιμα τα δυο πρώτα μεζεδάκια, ίσως σας αποζημιώσει το τρίτο, το φοβερό «ψάρι ζελέ». Προσοχή όμως, γιατί, απ’ ό,τι καταλαβαίνω, είναι πολύ επικίνδυνο. Μια κολυμβήτρια θα επιχειρήσει να κολυμπήσει από την Κούβα στη Φλόριντα και το άρθρο αναλύει τις δυσκολίες του εγχειρήματος: Οι μεγαλύτερες προκλήσεις της κατά τη διάρκεια της κολύμβησης, εκτός από την κούραση, θα είναι το δηλητηριώδες ψάρι ζελέ που βρίσκεται σε αυτά τα νερά, τα κύματα και το ισχυρό και απρόβλεπτο ρεύμα του Κόλπου. Πολύ επικίνδυνο ακούγεται το ψάρι ζελέ και πολύ εξωτικό. Μόνο που αν ανατρέξετε στο πρωτότυπο θα δείτε ότι δεν είναι βόας, δεν είναι κροταλίας, είναι το jellyfish, δηλαδή η μέδουσα, κοινώς τσούχτρα!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 105 Σχόλια »

Σχόλιο για δυο πρωτοσέλιδα

Posted by sarant στο 12 Σεπτεμβρίου, 2012

Θα μπορούσε να βγει και σε μεζεδάκι, αλλά μάλλον το θέμα δεν αντέχει μέχρι το Σάββατο. Θέλω λοιπόν να κάνω ένα μικρό σχόλιο για δυο πρωτοσέλιδα που ακούστηκαν αρκετά αυτές τις δυο μέρες, που και τα δύο έχουν λογοπαίγνιο, κάτι που μόνο σε ένα ρεπορτάζ άκουσα να επισημαίνεται -αν και είναι πιθανό να γράφτηκε και αλλού, σε κάποια εφημερίδα ή ιστολόγιο (αν το ακούσατε, πείτε μου).

Την είδηση που προκάλεσε τα ευρηματικά πρωτοσέλιδα, θα την έχετε μάλλον ακούσει. Ο Γάλλος Μπερνάρ Αρνό (Bernard Arnault), ο τέταρτος πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, ιδιοκτήτης της εταιρείας LVMH, του κολοσσού των ειδών πολυτελείας, δήλωσε ότι θα ζητήσει τη βελγική υπηκοότητα (ή ίσως την έχει ήδη ζητήσει). Παρόλο που η εταιρεία διευκρίνισε ότι ο Αρνό θα παραμείνει κάτοικος Γαλλίας για φορολογικούς λόγους, το θέμα συνδέθηκε με την εξαγγελία του Φρανσουά Ολάντ για φορολογία ύψους 75% σε όσους έχουν ετήσιο εισόδημα άνω του 1 εκατομμυρίου ευρώ. Σε έναν γαλλικό ιστότοπο διάβασα ότι ίσως ο Αρνό να θέλει να γίνει Βέλγος επειδή το Βέλγιο έχει πολύ ευνοϊκό καθεστώς στους φόρους κληρονομιάς, απείρως ευνοϊκότερο από το γαλλικό.

Εδώ να κάνουμε μια παρένθεση. Δεν το έχω ψάξει σε βάθος, αλλά είμαι σχεδόν βέβαιος ότι το 75% δεν είναι ο συνολικός συντελεστής φορολόγησης αλλά ο συντελεστής κλιμακίου: αφορά το τμήμα άνω του 1 εκατομμυρίου, αυτό μόνο φορολογείται με 75%. Βέβαια, αν ο Αρνό βγάζει π.χ. 10 εκατομμύρια το χρόνο, ο συντελεστής κλιμακίου πλησιάζει τον συνολικό συντελεστή.

Η είδηση ότι ο Αρνό θα πολιτογραφηθεί Βέλγος έκανε εύλογα αίσθηση στη Γαλλία, ιδίως επειδή η LVMH δραστηριοποιείται σε έναν τομέα που έχει ταυτιστεί με τη Γαλλία, τα είδη πολυτελείας, με πασίγνωστα ονόματα όπως Λουί Βουιτόν, Κριστιάν Ντιόρ, Moet Hennessey, τέτοια. Η δεξιά αντιπολίτευση επέκρινε την κυβέρνηση (ο πρώην πρωθυπουργός Φιγιόν μίλησε για «ηλίθιες αποφάσεις που θα έχουν τρομακτικά αποτελέσματα»), ενώ πάρα πολλοί επέκριναν τον μεγιστάνα. Πολύ συζητήθηκε το πρωτοσέλιδο της Λιμπερασιόν, που το βλέπετε αριστερά: Casse-toi, riche con!

Όπως θα έχετε διαβάσει, αυτό μεταφράζεται περίπου «άντε χάσου, πλούσιε μαλάκα». Για το con, τυχαίνει να έχουμε ξαναγράψει στο ιστολόγιο. Αποδίδεται «μαλάκας», αν και έχει και άλλες σημασίες. Το πρώτο μισό της φράσης, μπορούμε φυσικά να το αποδώσουμε με πολλούς τρόπους: Άντε χάσου, Στα τσακίδια, Ουστ, Δίνε του, έχουμε πολλές εκφράσεις και στα ελληνικά.

Έστω κι αν δεν είναι πολύ χοντρή βρισιά, το con δεν παύει να είναι υβριστικό, και είναι αρκετά τολμηρό να μπαίνει σε πρωτοσέλιδο -και φυσικά ο Μπερνάρ Αρνό δήλωσε ότι θα υποβάλει μήνυση στην εφημερίδα. Ωστόσο, υπάρχει κάτι που δεν είδα να λέγεται σε κανένα ελληνικό ρεπορτάζ, που όμως διαφοροποιεί κάπως τα πράγματα. Ο τίτλος της Λιμπερασιόν δεν είναι μια τυχαία υβριστική φράση, είναι παράφραση μιας άλλης διάσημης φράσης -μιας φράσης του Νικολά Σαρκοζί.

Πριν από μερικά χρόνια, νομίζω το 2008, ο Σαρκοζί είχε επισκεφθεί το Salon de l’Agriculture, μια μεγάλη ετήσια γεωργική έκθεση στο Παρίσι. Και εκεί που οι παρευρισκόμενοι τον χαιρετούσαν κι ο πρόεδρος δεν προλάβαινε να σφίγγει χέρια αριστερά-δεξιά, ένας άλλος επισκέπτης αρνήθηκε να τον χαιρετήσει, λέγοντάς του «Μη μ’ ακουμπάς, με λερώνεις».

Αντιδρώντας, ο Σαρκοζί του απάντησε: Casse-toi alors, pauvre con, που θα μπορούσαμε να το μεταφράσουμε «Ε τότε χάσου από δω, παλιομαλάκα». Το επεισόδιο το απαθανάτισε κάποιος επισκέπτης, μια και στην εποχή μας η πρόοδος της τεχνολογίας δεν αφήνει τίποτα να πέσει κάτω, κι έτσι μπορείτε να το δείτε στο γιουτούμπι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Λογοπαίγνια | Με ετικέτα: , , , , , | 162 Σχόλια »