Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘λλ ή λ’

Τα δίδυμα λάμδα του «προβάλλω»

Posted by sarant στο 22 Οκτωβρίου, 2020

Θα μου πείτε ότι το σημερινό άρθρο είναι απλό και σχολικό, και ότι κακώς το γράφω αφού «όλοι το ξέρουν». Συχνά πυκνά στα σαββατιάτικα άρθρα μας με τα μεζεδάκια επισημαίνουμε ορθογραφικά λάθη του τύπου «*έχει προβάλλει» ή, αντίστροφα, «*αυτός προβάλει», ένα λάθος τόσο συχνό που σπάνια αξίζει τον κόπο να το επισημάνεις -συνήθως μόνο όταν το βλέπει κανείς σε κείμενο δημόσιου φορέα, όχι ας πούμε αν τύχει και το δούμε σε κάποιον ιστότοπο, ακόμα και εφημερίδας.

Μου έγινε όμως μια ερώτηση τις προάλλες στο Τουίτερ και σκέφτηκα πως ένα ειδικό άρθρο για το θέμα δεν θα ήταν ίσως περιττό, αφού τα σαββατιάτικα σχόλια χάνονται μέσα στο πλήθος.

Και ενώ είχα σχεδον αποφασίσει να γράψω το άρθρο, το αόρατο χέρι της αγοράς παρενέβη και επέδρασε ώστε να υπερνικήσω και τους τελευταίους δισταγμούς μου. Πήγα δηλαδή στο Τουίτερ για να δω πώς ήταν διατυπωμένη εκείνη η ερώτηση που μου είχε γίνει, και έπεσα πάνω σε ένα τουίτ του πρωθυπουργού (τον «ακολουθώ»), που, κατά σατανική σύμπτωση, περιείχε ακριβώς ένα τέτοιο λάθος:

To τουίτ είναι μελετημένο, αφού έχει ρυθμό, λογοπαίγνιο, θέση και αντίθεση -έχει όμως και ορθογραφικό λάθος, που είναι, σε ένα τέτοιο επίπεδο, σαν να φοράς σμόκιν και να έχεις, ας πούμε, το φερμουάρ στο παντελόνι ξεκούμπωτο. Διότι βέβαια η Τουρκία δεν «προβάλει» παράνομες απαιτήσεις, αλλά τις προβάλλει.

Κάτι ανάλογο με είχε ρωτήσει κι ένας φίλος στο Τουίτερ, αν δηλαδή πρέπει να πούμε «αυτό συμβάλει στη μείωση….» ή «αυτό συμβάλλει στη μείωση…».

Οπότε, το άρθρο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Λαθολογία, Μεταμπλόγκειν, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , | 274 Σχόλια »

Μετακατακλυσμιαία μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Φεβρουαρίου, 2013

Τα σημερινά μεζεδάκια γράφονται μερικές ώρες μετά την πρωτοφανή νεροποντή που έπνιξε το Λεκανοπέδιο, οπότε εύλογα θα τα πούμε μετακατακλυσμιαία. Τις φράσεις τις σχετικές με τη δυνατή βροχή τις είχαμε συζητήσει πριν από κανα μήνα περίπου, και ως απόρροια εκείνου του πρώτου άρθρου είχα ανεβάσει κι ένα δεύτερο, ειδικά για τις φονικές πλημμύρες του 1961. Κάποιος ειδικός είπε ότι η χτεσινή βροχή ήταν η χειρότερη από το 1961, αλλά αυτό δεν το ξέρω -πάντως, δεν θυμάμαι να έχω ξαναδεί τέτοια ένταση. Προχωράμε όμως στη συγκομιδή της εβδομάδας.

Το πρώτο μεζεδάκι δεν μπορώ να το τεκμηριώσω γραπτώς, αλλά το άκουσα με τ’ αυτιά μου και μου το επισήμαναν και άλλοι. Σε δελτίο ειδήσεων του Σκάι αυτής της εβδομάδας, μετά την επίθεση στις Σκουριές, ο Τάσος Τέλλογλου, που κλήθηκε να αναλύσει τι συμβαίνει, εξήγησε ότι «οι αντιδράσεις για τα ορυχεία χρυσού στη Χαλκιδική οφείλονται στην προσδοκία των κατοίκων ότι θα πέσει η αξία των ακινήτων τους. Προσδοκία όμως, σύμφωνα με τα ελληνικά που ξέρουμε, και σύμφωνα με τα λεξικά, είναι η αναμονή με ελπίδα για κάτι θετικό (ορισμός από το ΛΚΝ, παρόμοια στον Μπαμπινιώτη). Λέτε οι κάτοικοι να ελπίζουν πως θα πέσει η αξία της περιουσίας τους; Τίποτα δεν αποκλείεται βέβαια, αλλά η λογική λέει πως μάλλον θα φοβούνται ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Μακάρι όμως να ήταν αυτό το μοναδικό φάουλ στην δήθεν αντικειμενική ανάλυση του κ. Τέλλογλου.

Και από τον Τ. Τέλλογλου στον Αλ. Παπαχελά, που νομίζω ότι συνεργάζονται κιόλας σε τηλεοπτικά και άλλα εγχειρήματα. Μας έχει συνηθίσει σε αγγλισμούς ο κ. Παπαχελάς, αλλά εδώ δεν πρόκειται γι’ αυτό, αλλά για σκέτη ασάφεια -διαβάστε και κρίνετε, από άρθρο της περασμένης εβδομάδας: Τον δικό τους ιστορικό ρόλο έπαιζαν βέβαια και τα συνδικάτα, τα οποία ήλεγχαν τα κόμματα και λειτουργούσαν ως πολιορκητικοί κριοί κάθε φορά που έπρεπε να πάρουμε μια κρίσιμη απόφαση. Κορυφαίο παράδειγμα, η τραγωδία της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού επί Σημίτη, η οποία τορπιλίσθηκε εκ των έσω. Και ρωτάω εγώ: ποιος έλεγχε ποιον; Τα συνδικάτα ασκούσαν έλεγχο πάνω στα κόμματα ή τα κόμματα πάνω στα συνδικάτα; Από τη δομή της φράσης (σκυλάκι δάγκωσε παιδάκι) φαίνεται πως τα συνδικάτα ασκούσαν έλεγχο πάνω στα κόμματα, όμως από τη γνώση που έχουμε για τα πράγματα και κυρίως για τον αρθρογράφο εικάζουμε πως ήθελε να γράψει ότι τα συνδικάτα βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των κομμάτων. Να προσέξουμε ότι η γλώσσα, που δεν ανέχεται την ασάφεια, έχει μηχανισμούς για να φανερώνει το σωστό νόημα. Η φράση του κ. Παπαχελά, σε κανονικά ελληνικά, είναι: Τον δικό τους ιστορικό ρόλο έπαιξαν τα συνδικάτα, που ελέγχονταν από τα κόμματα… ή, με τη σοφή επανάληψη του προκλιτικού: τα συνδικάτα, που τα έλεγχαν τα κόμματα και λειτουργούσαν… Φαίνεται όμως ότι τύποι όπως το ήλεγχαν στομώνουν τη ζωντανή αίσθηση της γλώσσας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 220 Σχόλια »