Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λουκάς Νταράλας’

Οι Γκιων, οι Βλων και άλλες απορίες

Posted by sarant στο 18 Νοεμβρίου, 2015

Και στο σημερινό άρθρο έχω απαντήσεις σε ερωτήσεις φίλων του ιστολογίου ή γενικά αλληλογράφων μου. Ηλαλληλογράφων θα μπορούσα να πω, αφού συχνά συμβαίνει να μου κάνουν ερωτήσεις, για γλωσσικά κυρίως θέματα, γνωστοί ή άγνωστοι, άλλοτε με ηλεμήνυμα κι άλλοτε στο Φέισμπουκ (κάποτε και σε σχόλια στο ιστολόγιο, στο About ή στο άρθρο της ημέρας). Όταν μπορώ απαντάω, όπως μπορώ, αλλά συνήθως δεν προλαβαίνω να το κοιτάξω σε βάθος το θέμα. Μια φορά στο τόσο, κρατάω σε ένα αρχείο την ερώτηση και την απάντηση, μήπως και έχει ενδιαφέρον να ξαναδώ το θέμα ή να το αναπτύξω σε άρθρο στο ιστολόγιο.

Πριν από πεντέξι μήνες είχα δημοσιεύσει εδώ το πρώτο «συγκεντρωτικό» άρθρο με ερωτήσεις και απαντήσεις, και τώρα βάζω το δεύτερο στο οποίο, όπως βλέπετε από τον τίτλο, δεσπόζει μια ερώτηση -και από αυτήν θα ξεκινήσουμε.

Μια φίλη από την Εύβοια, που μου έχει δώσει κι άλλοτε αφορμή για άρθρα με τις ερωτήσεις της, με ρώτησε προχτές:

* Έτυχε να συναντήσω ανθρώπους με τα εξής επώνυμα: Γκιών και Βλών. Από πού βαστάνε άραγε; δεν ξέρω ποιόν άλλον να ρωτήσω….

Απάντησα κάπως σύντομα, εδώ αναπτύσσω λίγο περισσότερο την απάντησή μου -αλλά θα χρειαστώ και τη δική σας βοήθεια.

Η ετυμολογία των επωνύμων είναι ίσως ο πιο δύσκολος τομέας της ετυμολογίας, επειδή στη γέννηση του επωνύμου υπεισέρχεται συχνά και η οικογενειακή ιστορία. Από την άλλη, οι οικογενειακές ιστορίες συχνά λειτουργούν παραπλανητικά, αφού προσπαθούν να εξευγενίσουν τις απαρχές της οικογένειας.

Για την ετυμολόγηση των επωνύμων δεν αρκεί η καθαυτό ετυμολογία, πρέπει επίσης να βρεις πού υπάρχει το κάθε επώνυμο και από πού διαδόθηκε -αυτό θέλει έρευνα σε παλιά αρχεία (για όσες περιοχές της χώρας υπάρχουν) και μόνο ο Δικαίος Βαγιακάκος ξέρω να το έκανε. Πολλά «λεξικά επωνύμων» που κυκλοφορούν στην αγορά (π.χ. επωνύμων τουρκικής προέλευσης) ελάχιστη αξία έχουν αφού ουσιαστικά ο συγγραφέας τους άνοιξε ένα τουρκικό λεξικό και είδε ποια λέξη μοιάζει με το κάθε επώνυμο.

Ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης ξεκίνησε να γράφει για τα Οικογενειακά μας ονόματα (όπως τιτλοφόρησε το έργο του) αλλά το άφησε ημιτελές -ωστόσο έχει εκδοθεί και επειδή είναι γραμμένο πάνω σε επιστημονικές αρχές εξακολουθεί να είναι ό,τι καλύτερο έχουμε (ή τουλάχιστον ό,τι καλύτερο έχω υπόψη μου).

Το Γκιών το καταγράφει ο Τριανταφυλλίδης σαν ιταλικής προέλευσης που εντοπίζεται, σύμφωνα με τις πηγές του, στην Κύθνο. Η νέα τεχνολογία μας δίνει ένα ακόμα εργαλείο για έρευνα επωνύμων, μια εφαρμογή που βρίσκει τα μέρη της Ελλάδας όπου υπάρχει το κάθε επώνυμο. Η εφαρμογή αυτή έχει αξία, την έχω δοκιμάσει με «μαρκαρισμένα» επώνυμα (π.χ. Ρομποτής – Λευκάδα, Κουσαθανάς – Μύκονος) και επαληθεύεται, αλλά στην περίπτωση του Γκιων δεν δίνει τα αναμενόμενα, αφού δεν δίνει καμιά ανεύρεση στην Κύθνο αλλά μόνο (λιγοστές) στο λεκανοπέδιο Αττικής και στον Πόρο. Ωστόσο, επειδή πρόκειται για σπάνιο επώνυμο, το δείγμα είναι πολύ μικρό και αρκεί να μετανάστευσαν στο κλεινόν άστυ 2-3 οικογένειες για να μεταβληθεί η εικόνα. Ιταλικό επίθετο Ghion υπάρχει, οπότε νομίζω ότι το ερώτημα απαντήθηκε.

Ο Τριανταφυλλίδης δεν λέει τίποτα για επώνυμο Βλων, το οποίο επίσης απουσιάζει από τη βάση δεδομένων με τα τηλέφωνα. Ωστόσο, γκουγκλίζοντας βρίσκω πολλές αναφορές στην Τράπεζα αίματος «Δημήτρης Βλων» και σε έναν υποστράτηγο Δημήτρη Βλων, άρα το επώνυμο υπάρχει -μένει να ξεδιαλύνουμε την προέλευσή του, και εδώ ίσως μπορείτε να βοηθήσετε κι εσείς.

Και προχωράμε στις επόμενες ερωτήσεις και απαντήσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Γενικά γλωσσικά, Μεταμπλόγκειν, Ονόματα | Με ετικέτα: , | 213 Σχόλια »