Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Λύκειον Σουρμελή’

Στο Βαρβάκειο πριν από 140 χρόνια

Posted by sarant στο 14 Σεπτεμβρίου, 2014

Άρχισαν την περασμένη Πέμπτη τα μαθήματα της νέας σχολικής χρονιάς στα γυμνάσια και στα λύκεια, οπότε ταιριάζει σήμερα Κυριακή να βάλουμε κάτι σχολικό, μαθητικό. Κατά σύμπτωση, διαβάζω τούτο τον καιρό τα απομνημονεύματα του ποιητή Γ. Δροσίνη, τα «Σκόρπια φύλλα της ζωής μου», δυο ογκωδέστατους τόμους εκδομένους από τον Σύλλογο προς διάδοσιν των ωφελίμων βιβλίων -που ιδρυτικό του μέλος ήταν θαρρώ ο ίδιος ο Δροσίνης- σε επιμέλεια του καθηγητή Γιάννη Παπακώστα. Γεννημένος το 1859, ο Δροσίνης, που ευτύχησε να ζήσει ως το 1951, έγραψε τις αναμνήσεις αυτές στη δεκαετία του 1930 και του 1940 σε αυτοτελή κεφάλαια που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες. Ένα κεφάλαιο από αυτά λέγεται «Τα χρόνια του σχολείου» και από το κεφάλαιο αυτό διαλέγω να παρουσιάσω σήμερα περίπου το (δεύτερο) μισό. Στο πρώτο μισό της αφήγησης, που το παρέλειψα, ο Δροσίνης λέει ότι πήγε σχολείο πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 1868, στο λύκειο Δανιήλ Σουρμελή, στη γωνία των οδών Σοφοκλέους και Αριστείδου, πολύ κοντά στο τότε σπίτι του της οδού Παρθεναγωγείου (σήμερα Πεσμαζόγλου). Επειδή είχε διδαχτεί σε ένα νηπιαγωγείο και στο σπίτι, κατατάχτηκε στην τρίτη τάξη του (τριτάξιου τότε) δημοτικού. Στη συνέχεια παρακολουθούμε πώς φοίτησε στο τριτάξιο Ελληνικό Σχολείο και στο Γυμνάσιο. Άλλες χρονολογίες δεν δίνει ο Δροσίνης, αλλά εύκολα λογαριάζουμε πως όλα αυτά διαδραματίστηκαν στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 1870, πριν από 140 περίπου χρόνια.

Μονοτόνισα και προσάρμοσα την (έτσι κι αλλιώς πολύ όμοια με τη σημερινή) ορθογραφία. Μπορεί να έχει ξεφύγει κανα λαθάκι απο το οσιάρ. Ο Δροσίνης γράφει ομαλή δημοτική, με πιο βασική ιδιομορφία τον τύπο «ήτον» (και σπάνια ήτο) στο τρίτο ενικό πρόσωπο αντί για «ήταν» και τη ρηματική κατάληξη -ουνταν στον μεσοπαθητικό παρατατικό (π.χ. χρειάζουνταν και ειδικώς, αν και όχι στο απόσπασμα που θα δούμε, ήρχουνταν αντί για έρχονταν/ερχόντουσαν).

Τον άλλο χρόνο τo Λύκειον Σουρμελή άλλαξε σπίτι και πήγε στην οδόν Αιόλου, δίπλα στην Εθνική Τράπεζα. Τώρα τo σπίτι εκείνο έχει χωνευτεί μέσα στο Κατάστημα της Τραπέζης. Τότε ήτον μεγάλο, με τρία πατώματα, μ’ ένα μακρύν εξώστη, που είχε κρεμασμένη και την επιγραφή του σχολείου, με μια αρχοντική είσοδο. Στο βάθος ήτον ένα μικρότερο δίπατο σπίτι, τo Διδακτήριον. Τo εμπρός σπίτι ήτο τo Οικοτροφείον. Και μεταξύ των δύο ένας ανοιχτός τόπος, μισός αυλή, μισός κήπος.

Εκεί πέρασα τις τρεις τάξεις του Ελληνικού Σχολείου. Και τίποτε ξεχωριστό δε θυμούμαι από τα τρία αυτά χρόνια.

Ήμουν πάντα πολύ καλός μαθητής, όχι όμως πρώτος σ’ όλα τα μαθήματα, παρά μόνον στα Μαθηματικά. Στα θεωρητικά, την Ιστορία και τα Ιερά, με ξεπερνούσαν άλλοι, που τ’ αποστήθιζαν από τo βιβλίο, κι ενθουσίαζαν τους δασκάλους. Δεν μπόρεσα ποτέ να υποταχτώ σ’ αυτή τη μέθοδο κι έλεγα τo κείμενο με μεγάλη ελευθερία, ώστε κάποτε ένας δάσκαλος της Ιστορίας μού είπε ειρωνικά:

– Μα, λογιώτατε, δεν σου αρέσει τo ύφος του συγγραφέως και θέλεις να του τo διορθώσεις εσύ;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: , , , , | 120 Σχόλια »