Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μάρω Κακριδή’

Η παρουσίαση στο Επί Λέξει και η διάλεξη στο Νέο Φάληρο

Posted by sarant στο 6 Μαρτίου, 2020

Συνηθίζω τις ομιλίες που κάνω κατά καιρούς να τις δημοσιεύω στο ιστολόγιο, τουλάχιστον για να είναι συγκεντρωμένες σε ένα σημείο. Στα τέλη του Φλεβάρη ήμουν στην Αθήνα και με την ευκαιρία είχα κανονίσει να πάρω μέρος σε δυο εκδηλώσεις, που είχαν θέμα παρεμφερές αλλά όχι εντελώς ίδιο.

Ξεκινάω, για τεχνικούς λόγους, από τη δεύτερη χρονολογικά εκδήλωση. Έγινε στις 26 Φεβρουαρίου και ήταν η παρουσίαση του βιβλίου μου Μύθοι και πλάνες για την ελληνική γλώσσα, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις του ΕΑΠ και έχει ήδη πραγματοποιήσει δεύτερη έκδοση.

Στην παρουσίαση είχε προγραμματιστεί να πάρουν μέρος η φίλη Μάρω Κακριδή-Φερράρι, γλωσσολόγος, επίκουρη καθηγήτρια στο ΕΚΠΑ και ο φίλος Παντελής Μπουκάλας, συγγραφέας και δημοσιογράφος. Δυστυχώς, ο φίλος Παντελής κρυολόγησε και δεν μπόρεσε να πάρει μέρος, ελπίζω όμως ότι τον αναπληρώσαμε επάξια.

Πιστεύω πως η εκδήλωση είχε επιτυχία: ήρθε πολύς κόσμος, ανάμεσά τους και εκλεκτό κλιμάκιο του ιστολογίου, ήρθαν και άλλοι παλιοί φίλοι ή αναγνώστες, πολύ χάρηκα που τους είδα και που συζητήσαμε έστω και στα πεταχτά.

Πρώτη μίλησε η Μάρω Κακριδή-Φερράρι. Δεν πρόλαβα να απομαγνητοφωνήσω την ομιλία της ή να τη συνοψίσω, οπότε θα αρκεστούμε στο βίντεο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Εκδηλώσεις, Παρουσίαση βιβλίου, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , , | 183 Σχόλια »

Το παρελθόν είναι ξένη χώρα (Ευθ. Φ. Παναγιωτίδης)

Posted by sarant στο 2 Απριλίου, 2011

Το άρθρο που θα διαβάσετε πιο κάτω είναι αναδημοσίευση. Πρωτοδημοσιεύτηκε το περασμένο Σάββατο στην Καθημερινή και μετά στο ιστολόγιο του Ευθ. Φοίβου Παναγιωτίδη, τις Γλωσσογραφίες. Ίσως επειδή έπεσε μέσα στο τριήμερο της 25ης Μαρτίου, δεν είδα να συζητιέται πολύ, πέρα από έναν αντίλογο από την φιλόλογο Ελ. Χατζημαυρουδή. Το θέμα του μας έχει απασχολήσει κι άλλη φορά, και θα συνεχίσει να μας απασχολεί, διότι, παρά τον τίτλο του, το άρθρο αφορά τα αρχαία ελληνικά και τη σχέση τους με τα νέα ελληνικά. Μάλιστα, ο Νίκος Λίγγρης, που αναδημοσίευσε το άρθρο στη Λεξιλογία, έδωσε διαφορετικόν τίτλο: «Τα αρχαία ελληνικά είναι ξένη χώρα». Παραθέτω λοιπόν το κείμενο του Παναγιωτίδη -αν και αναρωτιέμαι μήπως ήθελε ερωτηματικό στο τέλος της δεύτερης παραγράφου (…ή και του Αριστοτέλους -βέβαια εγώ θα έγραφα «του Αριστοτέλη»):

Δεν χρειάζεται να εξηγήσει κανείς γιατί η αρχαία γλώσσα μας θεωρείται εθνικός θησαυρός, και μάλιστα αδαπάνητος και αναπαλλοτρίωτος: θα ήταν επίσης σπατάλη χώρου και αναγνωστικού χρόνου να εκθειάσει κανείς τη σημασία της ή το πόσο κεφαλαιώδη κείμενα γράφτηκαν σε αυτή. Αν αρμόζει η μεταφορά, η αρχαία ελληνική είναι μια θαυμαστή χώρα, όμορφη και συναρπαστική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Γλωσσικό ζήτημα, Καθαρεύουσα | Με ετικέτα: , , , , | 154 Σχόλια »

Η εξουσία της γλώσσας και το απανέκαθεν

Posted by sarant στο 20 Σεπτεμβρίου, 2009

Αναδημοσιεύω από το Έψιλον της «Ε» το δεύτερο μισό ενός άρθρου που υπογράφεται από τον Δ. Αγγελίδη, με τίτλο «Η γλώσσα της εξουσίας και η εξουσία της γλώσσας» και στο οποίο έχουν συμβάλει με απόψεις τους η Μάρω Κακριδή, ο Γ. Χάρης και η Άννα Φραγκουδάκη. Το πρώτο μισό του άρθρου, εδώ

Πρόκειται για θέματα με τα οποία έχω κι εγώ ασχοληθεί, αν και όχι τόσο στο ιστολόγιο, όσο στο βιβλίο «Γλώσσα μετ’ εμποδίων» και στον ιστότοπό μου. Για παράδειγμα, για το «απ’ ανέκαθεν» γράφω στη Γλώσσα μετ’ εμποδίων:

Θεωρητικά πρόκειται πράγματι για σολοικισμό, αφού η έννοια της προέλευσης, το ‘από’, βρίσκεται ενσωματωμένη στην κατάληξη -θεν. Στην πράξη όμως; Εδώ ο Όμηρος, γράφοντας πριν από τρεις χιλιάδες χρόνια, όταν το -θεν ήταν ζωντανό και διαφανές, κι όχι απολίθωμα όπως σήμερα, γράφει «απ’ ουρανόθεν» (Θ365, Φ199, λ18, μ381) και «εξ ουρανόθεν» (Θ19, Θ21, Ρ548) επειδή έτσι τον βολεύει στο μέτρο, ενώ επίσης γράφει «από Τροίηθεν» (Ω492, ι38). Προφανώς οι αρχαίοι δεν το θεωρούσαν σολοικισμό· ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης στα σχόλιά του τον 12ο αιώνα περιορίζεται να διαπιστώσει ότι η πρόθεση είναι περιττή αλλά χρησιμοποιείται συχνά, δεν βγάζει αγράμματο τον Όμηρο όπως κάνετε εσείς, φίλοι λαθοθήρες, τον 21ο αιώνα. Αλλά και ο Ησίοδος γράφει «εκ Διόθεν», τύπος που απαντά επίσης στα Αργοναυτικά και στον Διογένη Λαέρτιο, ενώ σε έναν Νεμεόνικο ο Πίνδαρος έχει «Επιδαυρόθεν τ’ άπο». Στη μετάφραση των Εβδομήκοντα αφθονούν τύποι όπως «από πρωΐθεν, από μακρόθεν, από έμπροσθεν».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Ευπρεπισμός, Λαθολογία | Με ετικέτα: , , , , , | 28 Σχόλια »