Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μέγας Ναπολέων’

Πόλεμος και ειρήνη

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2020

Μέσα στην καραντίνα διάβασα το Πόλεμος και ειρήνη. Το είχα ξαναδοκιμάσει καναδυό φορές, στα νιάτα μου και μια πριν από μερικά χρόνια, αλλά τότε το άφησα νωρίς επειδή μπήκαν στη μέση άλλα, πιο επείγοντα διαβάσματα. Μετά με τρόμαζε το μέγεθος, 1500 σελίδες είναι αυτές (περισσότερες είναι).

Αλλά στα μέσα Μαρτίου, που άρχισε η καραντίνα και η τηλεργασία, ενώ τελείωνα έναν Μπαλζάκ, δηλαδή είχα μπει στο κλασικό ύφος, θυμήθηκα τον Τολστόι. «Αν όχι τώρα, πότε;» είπα, και το ξεκίνησα.

Δεν τον θυμήθηκα μόνο εγώ. Ο φίλος μας ο Δύτης, που ειναι σεσημασμένος τολστοϊκός, ανέφερε ένα ομαδικό εγχείρημα, διάβασμα με συζήτηση του έργου, που γινόταν στο Τουίτερ, στα αγγλικά φυσικά. Τους παρακολούθησα για λίγο, και είχαν ενδιαφέρον αλλά μετα τους άφησα και δεν ξέρω τι απόγιναν.

Στην αρχή διάβαζα το βιβλίο πολύ συστηματικά, κοίταζα και την αγγλική μετάφραση και το ρώσικο πρωτότυπο, σημείωνα φράσεις ή μεταφραστικά προβληματάκια κτλ. Ε, αυτό κράτησε για τον μισό πρώτο τόμο (απο τους πέντε της έκδοσης που έχω). Μετά παραιτήθηκα από τις πολλές φιλοδοξίες και το διάβασα κανονικά, σαν μυθιστόρημα και όχι σαν διατριβή, αλλά σημειώνοντας πάντοτε πράγματα που μου κινούσαν το ενδιαφέρον ή την περιέργεια.

Κάποια πράγματα τα εμφάνισα κι εδώ, μαζί κι ένα άρθρο για τα πολλά γαλλικά που περιέχει η πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος.

Διάβασα τη μετάφραση της Κοραλίας Μακρή, που κυκλοφορεί ακόμα από τον Γκοβοστη -αλλά εγώ έτυχε να έχω μια φτηνή επανέκδοσή της που είχε μοιράσει έναν καιρό η Ελευθεροτυπία. Υπάρχουν κι άλλες μεταφράσεις, αλλά η Μακρή μού ταιριάζει με την παλιακή δημοτική της. (Βλέπω ότι κυκλοφορεί σε επίτομη έκδοση με 1168 σελίδες. Στην έκδοση που είχα εγώ είναι άλλη η σελιδοποίηση, οπότε βγαίνουν 1614 σελίδες).

Έκανα κάπου δυο μήνες βέβαια για να διαβάσω τους πέντε τόμους και τις 1600 σελίδες. Το βιβλίο, να πω, είναι οργανωμένο σε δεκαπέντε βιβλία, το καθένα από τα οποία χωριζεται σε κεφάλαια (από 15 εως 30 περίπου) ενώ υπάρχουν και δυο επίλογοι. Παρακολουθεί τη Ρωσία και τους Ναπολεόντειους πολέμους από το 1805 έως το 1812-13, δηλαδή από τον θρίαμβο του Ναπολέοντα στο Αουστερλιτς ως την πανωλεθρία στην εκστρατεία στη Ρωσία. Ο επίλογος μάς μεταφέρει στο 1820.

Παρελαύνουν δεκάδες, εκατοντάδες ίσως πρόσωπα, αλλά βασικοί πρωταγωνιστές είναι πέντε οικογένειες ευγενών, που βλεπουμε τη ζωή τους και τις περιπέτειές τους, τους έρωτες και τους γάμους τους. Είχα βρει κάπου ένα γενεαλογικό δέντρο τους, κι αυτό βοηθάει για να μη χάνεις τα ονόματα, αλλά δεν ήταν πολύ καλή ιδέα διότι από το σχεδιάγραμμα είδα ότι ο Πιέρ παντρεύεται στο τέλος τη Νατάσα, κάτι που δεν είναι προφανές αμέσως διότι η Νατάσα αρραβωνιάζεται τον Αντρέι, επιστήθιο φίλο του Πιέρ. Κι έτσι το ήξερα από πριν κι αυτό δεν μου άρεσε. (Γενικά δεν είναι καλό να κοιτάς πολλά για ένα μυθιστόρημα. Προηγουμένως την είχα πατήσει με τον Εξάδελφο Πονς του Μπαλζάκ, όπου αναζητώντας το πρωτότυπο έκανα το λάθος και διάβασα και την υπόθεση στη Βικιπαίδεια και είχα ξενερώσει)

Eίπα ότι το διάβασα αλλά είναι λίγο όπως με τη Γαλατία και το χωριό του Αστερίξ. Δεν το διάβασα όλο-όλο. Στον επίλογο, και αφού έχουμε μάθει τι απόγιναν οι ήρωες, ο Τολστόι αφιερώνει έναν δεύτερο επίλογο για να αναλύσει σε καθαρά δοκιμιακό ύφος θέματα ιστορίας, δηλαδή ποιοι είναι οι παράγοντες που κινούν την ιστορία. Ε, στάθηκε αδύνατο να διαβάσω αυτές τις λίγες σελίδες, που τις βρήκα εξαιρετικά βαρετές (ιεροσυλία; αλλά δεν είναι μυθιστόρημα πλέον) κι έτσι έφαγα την καμήλα, που λέει πλέον η παροιμία, και άφησα λίγες τρίχες από την ουρά της. Ισως κάποιαν άλλη φορά βρω το σθένος να το τελειώσω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Κλασικά κείμενα, Λογοτεχνία, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά, Ρωσικά | Με ετικέτα: , , , , , | 99 Σχόλια »

Η λέξη του Καμπρόν

Posted by sarant στο 23 Απριλίου, 2013

skata

Διαβάζω ότι την Κυριακή που μας πέρασε η Κ. Ελευθεροτυπία επρόκειτο να κυκλοφορήσει με πρωτοσέλιδο τίτλο ΣΚΑΤΑ! ως σχόλιο για τα αποτελέσματα δημοσκόπησης, σύμφωνα με την οποία σημαντικό ποσοστό συμπολιτών μας απάντησαν ότι στη χούντα ήταν καλύτερα. Τελικά όμως το πρωτοσέλιδο (που δεν το βρίσκω και τόσο τολμηρό) αποσύρθηκε ύστερα από έντονη διαμαρτυρία πολλών συντακτών της εφημερίδας, και προκρίθηκε ένα άλλο που κάνει λόγο για απέραντο φρενοκομείο (Ρήση του Κ. Καραμανλή).

Δεν θα μπω στην ουσία, δηλαδή δεν θα σχολιάσω τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης αυτής, ή τη διατύπωση της ερώτησης. Θα πάρω όμως αφορμή για να λεξιλογήσω, έστω και σε δύσοσμο θέμα, να αναφερθώ δηλαδή στη λεξούλα με τα πέντε γράμματα που θεωρήθηκε, σωστά ή όχι, ανάρμοστη για πρωτοσέλιδο, έστω και σαν έκφραση αγανάκτησης, δυσαρέσκειας ή οργισμένης απόρριψης.

Είναι βέβαια μια λέξη που, ενώ τη λέμε συχνά, δεν την γράφουμε και πολύ, τουλάχιστον όχι σε τόσο περίοπτη θέση. Σε μια άλλη περίπτωση, πριν από καμιά τριανταριά χρόνια, η Μαριέττα Ριάλδη είχε τιτλοφορήσει έτσι το έργο που ανέβαζε στο Πειραματικό Θέατρο. Όταν η λογοκρισία της διαμήνυσε πως αποκλείεται να το επιτρέψει, αφαίρεσε από τη μαρκίζα τα τρία γράμματα και ο τίτλος του έργου, που γνώρισε μεγάλη επιτυχία, έμεινε ΣΚ… (το πρόφερναν Σίγμα Κάπα). Και σήμερα, όταν θέλουμε να γράψουμε «σκατά» πολυ΄συχνά καταφεύγουμε στον οπτικό ευφημισμό σκ… (εμείς οι παλιότεροι· οι νέοι μπορεί να βάλουν παπάκια, εννοώ @, αντί για τα άλφα).

Ένας άλλος ευφημισμός, παλιομοδίτικος αλλά κομψός, είναι να πεις «η λέξη του Καμπρόν». Την έκφραση αυτή την είχαμε συναντήσει πριν από λίγο καιρό, σε ένα καβαφικό ποίημα του Βάρναλη, όπου υπάρχει και το τετράστιχο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθυροστομίες, Ετυμολογικά, Εφημεριδογραφικά, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 142 Σχόλια »