Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μέντωρ’

Κατσαριδοχτονία, μια μίμηση

Posted by sarant στο 22 Ιανουαρίου, 2017

Το ιστολόγιο αγαπά πολύ τις παρωδίες, τις παραφράσεις και τις μιμήσεις λογοτεχνικών έργων και έχουμε δημοσιεύσει αρκετές κατά καιρούς. Μια τέτοια θα δημοσιεύσω και σήμερα, μια εξαιρετικά πετυχημένη μίμηση της Ιλιάδας του Ομήρου και ειδικά της μετάφρασης του Αλέξανδρου Πάλλη (στην οποία θα άξιζε να αφιερώσουμε άρθρο κάποτε -μπορείτε πάντως να τη βρείτε στον Μικρό Απόπλου).

Τη μίμηση αυτή τη βρήκα σε απρόσμενο μέρος -στο πρόσφατο τεύχος του περιοδικού «Ο Μέντωρ» (τχ. 118, Οκτώβριος 2016) που είναι το «χρονογραφικό και ιστοριογραφικό δελτίο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας». Το συγκεκριμένο τεύχος είναι αφιερωμένο στην αρχαία ελληνική γλώσσα και τη σημασία της για τους σημερινούς Νεοέλληνες, ένα θέμα που προσεγγίζεται με διάφορους τρόπους. Τα κείμενα του τεύχους (πρέπει να) είναι όλα γραμμένα από τον Βασίλειο Πετράκο, Γ.Γ. της Εταιρείας και της Ακαδημίας Αθηνών,  και αιφνιδιάζουν ευχάριστα με τη φρεσκάδα της ματιάς τους καθώς κάθε άλλο παρά διαπνέονται από στείρα παρελθοντολατρία. Έχω σκοπό να αναδημοσιεύσω και άλλο ένα («σοβαρό») κείμενο αλλά διάλεξα να ξεκινήσω με το ευτράπελο -την κατσαριδοχτονία, δοσμένη σε ύφος ομηρικό.

Ευτράπελο αλλά με πολλή σοβαρότητα δουλεμένο, τόσο από τον παρωδό όσο και από τον Β. Πετράκο που σχολιάζει. Την ομηρική μίμηση τη σύνθεσε ο Σπύρος Ιακωβίδης, ο μεγάλος αρχαιολόγος και ακαδημαϊκός (1923-2013) γύρω στα 1955, όπως μας πληροφορεί ο Πετράκος. Διηγείται πώς μαζί με τον Δημήτρη Γκόφα (καθηγητή του ελληνικού και ρωμαϊκού δικαίου, 1924-2003) σκότωσαν μια κατσαρίδα στο σπίτι του φίλου τους Ρόδη Ρούφου (του διπλωμάτη και λογοτέχνη, 1924-1972), κατσαρίδα που είχε τρομοκρατήσει την Αριέττα, τη γυναίκα τού Ρούφου.

Το πανέξυπνο εύρημα είναι ότι παρομοιάζουν την κατσαρίδα με φοβερό θεριό που λυμαίνεται τον τόπο και τους δυο φίλους με ατρόμητους ήρωες που αναλαμβάνουν την αποστολή να το σκοτώσουν. Οπότε, έπος: η Ιλιάδα, στο ύφος της μετάφρασης του Πάλλη, σε ρωμαλέα δημοτική, με δεκαπεντασύλλαβο, με τα σύνθετα ομηρικά επίθετα και τις μακροσκελείς ομηρικές παρομοιώσεις. Για να συμπληρωθεί το έπος, ο ραψωδός φιλοτέχνησε και μίμηση αγγειογραφίας, που την παραθέτω στο τέλος, μαζί με τα σχόλια του Βασ. Πετράκου.

ΚΑΤΣΑΡΙΔΟΧΤΟΝΙΑ

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όμηρος, Παρωδίες | Με ετικέτα: , , , , , , , | 131 Σχόλια »

Δέκα λέξεις που κάνουν καριέρα, μερικές με πλαστά πιστοποιητικά

Posted by sarant στο 18 Μαρτίου, 2016

Η δημοσιότητα είναι απρόβλεπτο πράγμα, ακόμα και στο Διαδίκτυο. Μερικά άρθρα την κατακτούν ακαριαία: με το που θα εμφανιστούν στον κυβερνοχώρο αναδημοσιεύονται αμέσως από άλλους ιστοτόπους, διαδίδονται στα κοινωνικά μέσα, συζητιούνται -και βέβαια λίγο αργότερα ξεχνιούνται, διότι κάθε θάμα τρεις ημέρες (και το μεγάλο τέσσερις) για να πάρουν τη θέση τους άλλα.

Ωστόσο, επειδή στο Διαδίκτυο ο χρόνος ισοπεδώνεται, τυχαίνει συχνά κάποιο άρθρο να δημοσιευτεί και να μην προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση, αλλά μερικούς μήνες (ή μερικά χρόνια) αργότερα,  να αναδημοσιευτεί, για κάποιο λόγο,  από ιστότοπον μεγάλης επισκεψιμότητας κι έτσι να κερδίσει με καθυστέρηση τα 15 λεπτά διαδικτυακής δημοσιότητας που του αναλογούσαν: αναδημοσίευση, συζήτηση, αντιπαραθέσεις.

Κάτι τέτοιο συμβαίνει και με το γλωσσικό άρθρο που θα συζητήσουμε σήμερα. Η αρχική του δημοσίευση, πέρυσι τον Νοέμβριο, είχε περάσει απαρατήρητη (τουλάχιστον από μένα: επειδή όμως πολλοί φίλοι μου στέλνουν γλωσσικώς ενδιαφέροντα κείμενα και μου ζητούν να πω τη γνώμη μου, τολμώ να συμπεράνω ότι και γενικά δεν έκανε πολλή αίσθηση). Πρόσφατα όμως, για την ακρίβεια το περασμένο Σάββατο, ένα ειδησεογραφικό μεγαλοσάιτ ξέθαψε εκείνη την παλιά (για τα μέτρα του Διαδικτύου τέσσερις μήνες είναι πολύς καιρός) δημοσίευση, με αποτέλεσμα να αναδημοσιευτεί σαν χιονοστιβάδα από κάμποσους άλλους πολυσύχναστους ιστοτόπους, κάποτε με πιασάρικους υπέρτιτλους, όπως σε έναν ιστότοπο που έχει το (αυτοκριτικό, τάχα; ) όνομα tilestwra, ενώ ταυτόχρονα έκανε μεγάλο κρότο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης -αν κρίνω από το γεγονός ότι πέντε φίλοι μου στο Φέισμπουκ μου έστειλαν μήνυμα ζητώντας τη γνώμη μου ή καλώντας με να το ανασκευάσω. Το συζητήσαμε επιτροχάδην κι εδώ στο ιστολόγιο, στα σχόλια των μεζεδακιών του περασμένου Σαββάτου, αλλά θεωρώ ότι αξίζει χωριστό άρθρο, όχι (μόνο) για να ανασκευαστούν οι αρκετές ανακρίβειές του αλλά (και) επειδή πιστεύω πως είναι χρήσιμο να επισημανθούν κάποια ζητήματα μεθοδολογίας.

Το άρθρο που θα κρίνω σήμερα έχει τον τίτλο «Δέκα ελληνικές λέξεις που κάνουν καριέρα στο εξωτερικό», και παρουσιάζει δέκα πολύ γνωστές, κάποτε πασίγνωστες διεθνώς, αγγλικές (συνήθως) λέξεις, οι οποίες, κατά τον αρθρογράφο, έχουν ελληνική αρχή.

Πράγματι, αρκετές από τις λέξεις του άρθρου ανάγονται σε ελληνική λέξη. Κάποιες άλλες όμως όχι, ενώ υπάρχουν και αμφισβητούμενες περιπτώσεις αλλά και επιμέρους λάθη ακόμα και στις λέξεις για τις οποίες σωστά αναφέρεται ελληνική ετυμολογία. Φανταστείτε ότι έχετε ένα πανέρι με δέκα μήλα, που κάποια είναι ολόγερα, κάποια έχουν μερικά χτυπήματα, κάποια άλλα όμως είναι σάπια. Χρειάζεται λοιπόν να κάνουμε το ξεσκαρτάρισμα.

Επιπλέον, το άρθρο αυτό έχει την καταρχήν καλοδεχούμενη ιδιαιτερότητα ότι αναφέρει πηγές -σε αντίθεση με τα περισσότερα γλωσσικά άρθρα του Διαδικτύου. Τις αναφέρει όμως με τρόπο που περισσότερο κακό κάνουν παρά καλό.

Θα πάρω την αρχική δημοσίευση και θα αναδημοσιεύσω ολόκληρο το ψαχνό της, δηλαδή την ετυμολογία των δέκα λέξεων, σχολιάζοντας κάτω από κάθε παράγραφο με πλάγιους χαρακτήρες. Στο τέλος θα πω μερικά πράγματα για τις πηγές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αγγλικά, Γκας Πορτοκάλος, Ετυμολογικά, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , | 237 Σχόλια »