Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μαουτχάουζεν’

Σύντροφοι όλων των γλωσσών

Posted by sarant στο 11 Μαρτίου, 2013

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες στην κυριακάτικη Αυγή, στη στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία», η οποία κανονικά δημοσιεύεται την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα αλλά αυτή τη φορά μετατέθηκε για τεχνικούς λόγους. Στην εδώ δημοσίευση έχω κάνει μερικές δευτερεύουσες προσθήκες. Η εικόνα είναι από το εξώφυλλο της αγγλικής έκδοσης του βιβλίου του Ρέμαρκ «Τρεις σύντροφοι» (Drei Kameraden).

200px-ThreeComradesΌπως και τον περασμένο μήνα, που είχαμε μιλήσει για την αλληλεγγύη, έτσι και στο σημερινό μας σημείωμα θα αναφερθούμε σε μια λέξη που θα μας χρειαστεί και που θα θέλαμε να ακούμε συχνότερα, τη λέξη συντροφικότητα και, μαζί μ’ αυτήν, τη λέξη σύντροφος. Κι αν η συντροφικότητα είναι λέξη σύγχρονη, του εικοστού αιώνα, ο σύντροφος μάς έρχεται από την κλασική αρχαιότητα: είναι αυτός που ανατράφηκε μαζί με κάποιον άλλον, που συνδέεται στενά μαζί του, ο συμπαραστάτης· και ήδη από την αρχαιότητα έχει πάρει και μεταφορικές σημασίες, όπως στη γνωστή αποφθεγματική φράση του Δημάρατου που μας παραδίδει ο Ηρόδοτος, ότι «τη Ελλάδι πενίη … σύντροφος εστί», η φτώχεια είναι συνυφασμένη με την Ελλάδα.

Στα νεότερα χρόνια η λέξη πήρε διάφορες επιπλέον σημασίες, έτσι σύντροφος ονομάστηκε ο συνεταίρος, και συντροφία η εμπορική εταιρεία, με την συχνή παλιότερα συντομογραφία Σία, π.χ. Γεωργόπουλος και Σία. Σύντροφος λέγεται και αυτός που ζει μαζί μας, με τον οποίο συνδεόμαστε με ιδιαίτερη συναισθηματική σχέση, το ταίρι μας, ο/η σύζυγος κάποτε, ιδίως όταν λέμε για τον σύντροφο της ζωής μας, αλλά και ο ερωτικός σύντροφος, ενώ τελευταία, όλο και περισσότερο, η λέξη «σύντροφος» χρησιμοποιείται στον Τύπο για οποιαδήποτε ερωτική σχέση εκτός γάμου, όχι απαραίτητα μακρόχρονη. Και βέβαια, η λέξη «σύντροφος» είναι προσφώνηση ανάμεσα σε μέλη κομμουνιστικών, αριστερών και σοσιαλιστικών κομμάτων ή κινημάτων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριστερά, Ιστορίες λέξεων, Συγκριτικά γλωσσικά | Με ετικέτα: , , , , , | 141 Σχόλια »

Το Μαουτχάουζεν και το «είμαι αντισημίτης» του Μίκη

Posted by sarant στο 7 Μαΐου, 2011

Αισθάνομαι λίγο άβολα γιατί το θέμα αυτό αρχικά το είχα βάλει σαν τελευταίο του προηγούμενου άρθρου, επειδή όμως παραμεγάλωσε το αυτονόμησα και το έβαλα σε ξεχωριστό άρθρο. Και αισθάνομαι άβολα επειδή αφενός ανεβάζω δυο άρθρα σχεδόν ταυτόχρονα, οπότε το ένα θα επισκιάσει το άλλο (είναι και Σάββατο…) και αφετέρου επειδή δεν έχω μέσα μου τοποθετηθεί ως προς την ουσία του θέματος, αν δηλαδή καλώς ή κακώς ματαιώθηκε η παρουσίαση του Μαουτχάουζεν στην Αυστρία.

Δεν έχω μέσα μου τοποθετηθεί, οπότε δεν θα σταθώ σ’ αυτό το θέμα, το αφήνω σε σας, στα σχόλια.

Θέλω όμως να επισημάνω  ότι κατά πάσα πιθανότητα, η ματαίωση της παρουσίασης του  Μαουτχάουζεν στην Αυστρία δεν οφείλεται σε κατά καιρούς αντισημιτικές ή αμφιλεγόμενες δηλώσεις του Μίκη Θεοδωράκη, αλλά σε μία συγκεκριμένη δήλωση, πολύ πρόσφατη, στην οποία όλοι τον ακούσαμε να λέει «Εγώ είμαι αντισημίτης», αλλά η οποία (ολοφάνερα κατά τη γνώμη μου) είναι παραδρομή της γλώσσας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, αντισημιτισμός | Με ετικέτα: , , , , | 1.039 Σχόλια »