Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μαρία Δημητριάδη’

Θάνος Μικρούτσικος 1947-2019

Posted by sarant στο 29 Δεκεμβρίου, 2019

Πέθανε χτες το βράδυ ο συνθέτης Θάνος Μικρούτσικος, ο σημαντικότερος ίσως συνθέτης της γενιάς του, με θητεία πολλών δεκαετιών στη μουσική, τόσο στο τραγούδι όσο και σε πιο νεωτερικές και σοβαρές φόρμες.

Τα τελευταία χρόνια πάλευε με έναν ζόρικο καρκίνο -κι αν η απώλεια ήταν αναμενόμενη αυτό δεν την κάνει λιγότερο οδυνηρή ή το κενό λιγότερο δυσαναπλήρωτο.

Εκτός από σημαντικός συνθέτης, ο Μικρούτσικος ήταν έντονα πολιτικοποιημένος, οπότε όσοι από εμάς γαλουχηθήκαμε στην κομμουνιστική αριστερά συμπορευτήκαμε μαζί του.

Το ιστολόγιο αισθάνεται την ανάγκη να αφιερώσει το σημερινό άρθρο ως μνημόσυνο στον Θάνο Μικρούτσικο.

Γεννημένος στην Πάτρα το 1947, ο Μικρούτσικος σπούδασε μαθηματικός, όπως και ο πατέρας του ο οποίος δίδασκε σε μεγάλα αθηναϊκά φροντιστήρια. Έκανε επίσης σοβαρές σπουδές μουσικής. Μαθηματικός σπούδασε και ο μικρότερος αδελφός του ο Ανδρέας, που επίσης έγραψε τραγούδια αλλά έγινε περισσότερο γνωστός από την ενασχόλησή του με την τηλεόραση.

Ο Μικρούτσικος στα νιάτα του είχε συγκρότημα ροκ με τον αδελφό του, αλλά εμφανίστηκε στη δισκογραφία το 1975 με τον δίσκο Πολιτικά τραγούδια, που περιείχε στη μία του πλευρά τραγούδια σε στίχους του Γερμανού αμφισβητία κομμουνιστή Βολφ Μπίρμαν (σε εξαιρετική μετάφραση Δημοσθένη Κούρτοβικ) και στην άλλη πλευρά τραγούδια σε στίχους του μεγάλου Τούρκου κομμουνιστή ποιητή Ναζίμ Χικμέτ σε μετάφραση Γιάννη Ρίτσου και Γ. Παπαλεονάρδου.

Την εποχή εκείνη, ο συνθέτης, ο αδελφός του, η τραγουδίστρια Μαρία Δημητριάδη, τότε σύζυγος του Ανδρέα, και άλλοι συντελεστές του δίσκου ήταν μέλη του «μαοϊκού» κόμματος ΕΚΚΕ, το οποίο γενικά είχε πολύ αξιόλογη παρέμβαση στα πολιτιστικά πράγματα, ωστόσο ο δίσκος αγαπήθηκε από όλη την αριστερή νεολαία της εποχής και τα τραγούδια του Μικρούτσικου άρχισαν να ακουγονται σε πολιτικές εκδηλώσεις και φεστιβάλ νεολαίας. Θα θυμόμαστε για πάντα το Αν η μισή μου καρδιά (που, ασεβώς κάπως, έδωσε και τον παροιμιακό στίχο «η άλλη μισή στην Κίνα βρίσκεται»), την έξοχη ερμηνεία της Δημητριάδη στο Αυτούς τους έχω βαρεθεί, αλλά και τον ίδιο τον Μικρούτσικο να τραγουδάει τη Μπαλάντα για τους ασφαλίτες αποδίδοντας θαυμάσια το σατιρικό πνεύμα του Μπίρμαν. Όπως και άλλοι συνθέτες, ο Μικρούτσικος τραγούδησε ο ίδιος λιγοστά τραγούδια του αλλά με μοναδικό τρόπο -με αξεπέραστο, μερικά χρόνια αργότερα, το Οι Εφτά νάνοι στο s/s Cyrenia, φυσικά σε στίχους Νίκου Καββαδία.

Αλλά κάναμε άλμα. Ακόμα είμαστε στα 1976, όταν ο Μικρουτσικος κυκλοφορεί τον δεύτερο δίσκο του, την Καντάτα για τη Μακρόνησο/Σπουδή σε ποιήματα Μαγιακόφσκι. Μια πλευρά ποιήματα Ρίτσου, μία Μαγιακόφσκι μεταφρασμένος από τον Ρίτσο, μουσική πρωτοποριακή, πάντοτε η έξοχη Δημητριάδη στην ερμηνεία, λίγο πιο δυσπρόσιτος δίσκος από τον προηγούμενο. Το λόγιο στοιχείο ήταν πάντοτε έντονο στη μουσική του Μικρούτσικου, ακόμα και στα τραγούδια του.

Τρίτος σημαντικός σταθμός, το 1977, τα Τροπάρια για φονιάδες, σε στίχους του Μάνου Ελευθερίου, με τη Μαρία Δημητριάδη και τον νεαρό τότε Γιώργο Μεράντζα, που τον λάτρευε όλη η ΚΝΕ. Κι ενώ η Δημητριάδη τραγουδούσε για τη Ρόζα Λούξεμπουργκ σε βερολινέζικο στιλ και για τον Νίκο Πλουμπίδη, αλλά και για την Πρέβεζα και το Κιλκίς, αν ήταν να διαλέξω ένα τραγούδι από αυτόν τον θαυμάσιο δίσκο θα ξεχώριζα τη Δίκοπη ζωή με τον Μεράντζα με τα πεντάστιχα του Ελευθερίου.

Ήδη ο Μικρούτσικος έχει προσεγγίσει το ΚΚΕ και η ένταξή του στον χώρο της ορθόδοξης κομμουνιστικής αριστεράς επισφραγίζεται με τον δίσκο του 1978 Μουσική πράξη πάνω στον Μπρεχτ, που παρουσιάστηκε σε φεστιβάλ της ΚΝΕ στο Περιστέρι -και με τραγουδιστή τον Γιάννη Κούτρα. Τότε τραγουδούσαμε όλοι το Άννα μην κλαις. Ευθέως πολιτικός είναι και άλλος ένας δίσκος σχετικός με το ΚΚΕ, οι Συναυλίες 81, από κοινού με τον Χρήστο Λεοντή. Από τον δίσκο αυτό ακούμε τη μπρεχτική Μπαλάντα του έμπορα, με τον Σάκη Μπουλά.

Προσπέρασα έναν άλλο δίσκο του 1978, τα Τραγούδια της Λευτεριάς, επίσης αμιγώς πολιτικό, κομμουνιστικό ροκ που τον χαρακτήρισε ο Φ. Τρούσσας. Το τραγούδι για το κομμουνιστικό μανιφέστο σημειώνει και το στιχουργικό ντεμπούτο του Άλκη Αλκαίου.

Όμως το 1979 ο Μικρούτσικος κυκλοφόρησε τον Σταυρό του Νότου (που είχε παρουσιαστεί και νωρίτερα) με 11 μελοποιημένα ποιήματα του Νίκου Καββαδία, με τραγουδιστή κυρίως τον Γιάννη Κούτρα αλλά και τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου σε δυο πολύ χαρακτηριστικά τραγούδια. Ο Μικρούτσικος επρόκειτο να ασχοληθεί κι άλλες φορές με την ποίηση του Καββαδία, βρίσκοντας μια πλούσια φλέβα που στάθηκε σταθμός στο ελληνικό τραγούδι, έκανε δημοφιλέστατη την ήδη πολύ δημοφιλή ποίηση του πιο μελοποιημένου Έλληνα ποιητή, αλλά και έφερε τον συνθέτη σε ευρύτερο (και πιο διαφοροποιημένο πολιτικά) κοινό.

Επόμενος πολύ σημαντικός δίσκος, το 1982 το Εμπάργκο. Σημαντικός καθαυτός, αλλά και επειδή είναι η πρώτη ολοκληρωμένη δουλειά του στιχουργού Άλκη Αλκαίου, δίσκος πολυσυλλεκτικός και πρωτοποριακός, που όμως έδωσε και ένα αυθεντικό μαζικό σουξέ, την Πιρόγα (που δεν είναι καν αυτός ο τίτλος του τραγουδιού -Ερωτικό λεγόταν).

Aν ήταν να διάλεγα έναν δίσκο του Μικρούτσικου για εκείνο το παροιμιώδες ερημονήσι, μάλλον αυτόν θα διάλεγα. Από την πεντάδα των συντελεστών στην σκόπιμα αλαζονική πόζα της φωτογραφίας, τώρα πια μόνο ο Κώστας Καράλης βρίσκεται στη ζωή.

Την εποχή εκείνη ο Μικρούτσικος κήρυξε εκστρατεία κατά του λαϊκισμού στο τραγούδι -και έβγαλε το 1983 και τον δίσκο Αραπιά για λίγο πάψε να χτυπάς με το σπαθί, υπό τύπον αντιλαϊκιστικού μανιφέστου, καθώς και έναν δίσκο σε ποίηση Καβάφη. Μάλλον δεν είχε δίκιο σε αυτή την αντιπαράθεση αλλά δεν ακολούθησε για πολύ αυτόν τον δρόμο, αφού στη συνέχεια συνεργάστηκε με πρώτα ονόματα του τραγουδιού σε δίσκους με αρκετά ευδιάκριτη την αναζήτηση του σουξέ.

Ωστόσο, και αυτοί οι δίσκοι του (Η αγάπη είναι ζάλη, Κρατάει χρόνια αυτή η κολώνια, Συγνώμη για την άμυνα) έχουν διαμαντάκια, ενώ την ίδια εποχή έδωσε πλήθος άλλες λιγότερο εμπορικές δουλειές. Ξαναεπισκέφτηκε τον Καββαδία στις Γραμμές των οριζόντων, έδωσε το 1996 τον πολύ καλό Στου αιώνα την παράγκα με τον Μητροπάνο και το 2002 τον Άμλετ της Σελήνης με τον Θηβαίο. Εκείνη την εποχή είχε βγάλει με τους Κατσιμιχαίους έναν έξοχα παράξενο δίσκο, πιο πολύ απαγγελία αλλά και τραγούδι, σε ποίηση Φρανσουά Βιγιόν.

Ίσως αδικώ τη μετέπειτα δουλειά του επειδή έριξα τον προβολέα πιο πολύ στα πρώτα του έργα. Για μένα, αυτά τα έργα που μνημόνευσα αρκούν για να τον τοποθετήσουν πάρα πολύ ψηλά, στις πολύ πρώτες θέσεις των συνθετών, ίσως και στην πρώτη της γενιάς μετά τους δίδυμους πύργους Μίκη και Μάνο (ή Μάνο και Μίκη).

Στα 1993 ο Μικρούτσικος έγινε εξωκοινοβουλευτικός αναπλ. υπουργός πολιτισμού στην τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου και ανέλαβε υπουργός Πολιτισμού μετά τον θάνατο της Μελίνας Μερκούρη. Δεν μπορώ να αξιολογήσω το έργο του, ούτε την προσφορά του στις διάφορες θέσεις που ανέλαβε στα διοικητικά του πολιτισμού. Θα ακούσω τα τυχόν σχόλιά σας.

Τα τελευταία χρόνια, αφού παρέπλευσε τον ΣΥΡΙΖΑ, ο Μικρούτσικος επέστρεψε κοντά στο ΚΚΕ, με συμμετοχή σε σημαντικές συναυλίες και αποδεχόμενος την δωδέκατη τιμητική θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του κόμματος στις εκλογές του 2019.

Κλείνω με μια προσωπική αναφορά και μια περίεργη σύμπτωση. Το φθινόπωρο του 2017 ήμουν με μια παρέα σε ένα ταβερνείο στα Πετράλωνα, και στο διπλανό μας τραπέζι ήταν ο Μικρουτσικος με μια πολυμελή παρέα. Σιγά σιγά οι δυο παρέες σχεδόν ενώθηκαν και κουβεντιάσαμε αρκετά -θυμάμαι ότι ήταν απολογητικός για την υπουργική του θητεία. Κάποια στιγμή οι καπνιστές της παρέας σηκώθηκαν να πάνε έξω, ήταν ήδη γνωστό το πρόβλημα υγείας του, αλλά εκείνος τούς προέτρεψε να καπνίσουν εκεί που κάθονταν -όπως και έγινε, αλλά μόνο για ένα τσιγάρο.

Χτες το βράδυ είχαμε κανονίσει με την ίδια παρέα να πάμε να δούμε την Ευτυχία. Ήταν η πρώτη φορά που συναντιόμουν μαζί τους από το 2017. Βγαίνοντας από το σινεμά καθίσαμε κάπου και, όπως ανοίγω το κινητό, βλέπω την είδηση για τον θάνατο του Θάνου Μικρούτσικου.

Θα τον θυμόμαστε για πάντα, αλλά τα τραγούδια του θα τα τραγουδάνε και οι επόμενες γενιές. Ελαφρύ να είναι το χώμα που θα τον σκεπάσει.

 

 

 

Posted in Εις μνήμην, Μεταπολίτευση, Μουσική, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 136 Σχόλια »

Δεν το έγραψε αυτό ο Μπρεχτ!

Posted by sarant στο 27 Σεπτεμβρίου, 2013

Για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα δεν έγραψα άρθρο, μια και ήμουν άρρωστος εκείνες τις μέρες, ενώ για τα όσα ακολούθησαν δεν έχω γράψει επειδή αισθάνομαι αμηχανία, δεν μπορώ δηλαδή να σταθμίσω αυτή την περίεργη κατάσταση, όπου από τη μια διαβάζουμε πως παίρνονται ή θα παρθούν δρακόντεια μέτρα εναντίον της εγκληματικής συμμορίας κι από την άλλη ο πρωθυπουργικός σύμβουλος δίνει πατρικές συμβουλές στον Κασιδιάρη να «χαμηλώσει τους τόνους αυτή την περίοδο«. Κι ενώ η διερεύνηση της δολοφονίας φαίνεται να καρκινοβατεί σε καίρια σημεία (π.χ. στην άρση απορρήτου), πολύ γρήγορα έσπευσαν αρκετοί αναλυτές, συνήθως όχι καλοπροαίρετα, να εξομοιώσουν τον φασισμό της Χρυσής Αυγής με τον «φασισμό» του οδηγού «που σε κόβει μπαίνοντας μπροστά σου με σκληρή σφήνα» (αυτό ο Νίκος Δήμου) ή με τη «βία» των απεργών ναυτεργατών που κλείνουν το λιμάνι (αυτό, φυσικά, στον Σκάι).

Ούτε για το πρακτέο έχω αποφασίσει, τι πρέπει δηλαδή να γίνει με τη ναζιστική συμμορία. Θα τα πείτε ίσως εσείς στα σχόλια, να γίνει συζήτηση. Ο Νικοκύρης σηκώνει τα χέρια ψηλά και στρίβει αν όχι διά του αρραβώνος, πάντως διά του Μπρεχτ. Εδώ που τα λέμε, κι αυτό το άρθρο κλεμμένο το έχω, από το καλό ιστολόγιο Δισκορυχείο, ελπίζω όμως η κλοπή να μου συχωρεθεί, μια και αφορά ένα θέμα που πολύ το αγαπάμε εδώ στο ιστολόγιο, εννοώ τις εσφαλμένες αποδόσεις ρητών σε ανθρώπους που ποτέ δεν τα είπαν και στίχων ή κειμένων σε συγγραφείς που ποτέ δεν έγραψαν τέτοια πράγματα. Θα θυμάστε ίσως παλιότερα άρθρα όπως το «Αυτό δεν το είπε ο Σουρής» ή «Αυτό δεν το έγραψε ο Πολύβιος» για να μην πάμε σε βαριές περιπτώσεις όπως τον μύθο για τη δήθεν δήλωση Κίσινγκερ. Τώρα, θα δούμε κάτι που ΔΕΝ το έγραψε ο Μπρεχτ -και που έχει σχέση με τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.

Σχολιάζοντας τη δολοφονία, ο Γ.Γ. της ΚΕ του ΚΚΕ Δ. Κουτσούμπας, είπε: Πρόκειται για εγκληματική, μαφιόζικη οργάνωση νεοναζί δολοφόνων, που ο λαός, η νεολαία, το εργατικό κίνημα πρέπει να τους απομονώσει τελείως, εδώ και τώρα, κάνοντας πράξη, σύνθημά του, τα λόγια του ποιητή «το φασισμό βαθιά κατάλαβέ τον, δε θα πεθάνει μόνος, τσάκισέ τον».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Επικαιρότητα, Ποίηση, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 144 Σχόλια »

Μεσοαυγουστιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Αυγούστου, 2012

Αν και στις 11 Αυγούστου οι περισσότερες επιχειρήσεις έχουν κατεβάσει ρολά και έχουν φύγει για διακοπές, το ιστολόγιο συνεχίζει να εκπέμπει επειδή ο ιστολόγος, λόγω αλληλοσυγκρουόμενων υποχρεώσεων, βρίσκεται σε καθεστώς εφεδρείας, ημιδιακοπών δηλαδή, εδώ και κάμποσες μέρες. Αλλά έτσι κι αλλιώς, με τις δυνατότητες που δίνει η σύγχρονη τεχνολογία, άρθρα μπορείς να γράφεις και να ανεβάζεις, αν έχεις βέβαια την πετριά, ακόμα κι αν βρίσκεται στο εξωτικό Παραθίνα Λος, όπου σκοπεύω να πάω από βδομάδα (γιατί βάζουν το άρθρο στο τέλος αυτοί οι ισπανοί δεν ξέρω, ιδιωματισμός θα είναι). Οπότε, το αγώι ξυπνάει τον αγωγιάτη και συνεχίζουμε -και σήμερα, καθότι Σάββατο, το μενού λέει μεζεδάκια.

Λιγοστά μεζεδάκια βέβαια, διότι λείπουν σε άδεια μερικοί πρωτοκλασάτοι τροφοδότες. Είναι κιόλας που δεν παρακολουθώ Ολυμπιακούς, όπου εκεί τα μαργαριτάρια, όπως μου λένε, παράγονται σε μόνιμη βάση. Γενικά τηλεόραση δεν πολυβλέπω, αν και προχτές που άκουσα ειδήσεις, ο δημοσιογράφος επέμενε ότι «ο καιρός έχει τρελαθεί: καύσωνας εδώ, χιόνια στο Γιοχάνεσμπουργκ». Το γεγονός ότι το Γιοχάνεσμπουργκ είναι στο νότιο ημισφαίριο, άρα έχουν χειμώνα εκεί, φαίνεται πως δεν του πέρασε από το νου. Ναι μεν είναι σπάνια τα χιόνια στο Γιοχάνεσμπουργκ, αλλά Αύγουστο μήνα δεν είναι και εξωτικό φαινόμενο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 98 Σχόλια »