Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘μελαγχολία’

Μελαγχολικοί στις κάλπες

Posted by sarant στο 7 Σεπτεμβρίου, 2015

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στα Ενθέματα της Αυγής, στην τακτική μηνιαία στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Το αναδημοσιεύω εδώ χωρίς αλλαγές. Η εικόνα που συνοδεύει το άρθρο είναι ο πίνακας Μελαγχολία του Άρνολντ Μπέκλιν (1900).

7a-sarantakosΣτην πρόσφατη πανελλήνια σύσκεψη στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε στην έκφραση «αριστερή μελαγχολία», που την είχε προηγουμένως χρησιμοποιήσει στην ομιλία του ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης — και πώς να μην υπάρχει μελαγχολία στους αριστερούς, ή τουλάχιστον στους Συριζαίους, με όσα γίνανε τον τελευταίο καιρό, σε τούτο τον παράξενο και μεστό από εξελίξεις Αύγουστο, με το τρίτο Μνημόνιο και τη διάσπαση του κόμματος. Υπάρχει πιο μελαγχολικό πράγμα από τον χωρισμό;Σύμφωνα με τη θεωρία των σωματικών χυμών, που τη διατύπωσε πρώτος ο Ιπποκράτης και που δέσποσε στην ιατρική σκέψη μέχρι τη σύγχρονη εποχή, στο ανθρώπινο σώμα υπάρχουν τέσσερα υγρά, τέσσερις χυμοί: το αίμα, το φλέγμα, η (κίτρινη) χολή και η μέλαινα (μαύρη) χολή. Με βάση λοιπόν αυτή τη θεωρία, στον απόλυτα υγιή άνθρωπο οι τέσσερις χυμοί βρίσκονται σε ισορροπία μεταξύ τους, όταν όμως κάποιος χυμός βρίσκεται σε περίσσεια ή σε έλλειψη προκαλούνται διάφορες αρρώστιες.

Ταιριάζει λοιπόν η μελαγχολία για λέξη ειδικά τούτου του μήνα, του Σεπτέμβρη, που μεταιχμιακός καθώς είναι θεωρείται ευρέως ο πιο μελαγχολικός της χρονιάς ανεξαρτήτως πολιτικών εξελίξεων. Η μελαγχολία είναι λέξη αρχαία, που ανήκει στο λεξιλόγιο των μεγάλων Ελλήνων γιατρών της αρχαιότητας –και μάλιστα η πρώτη εμφάνισή της βρίσκεται στα έργα του μεγαλύτερου από αυτούς, του Ιπποκράτη, ο οποίος σε έναν αφορισμό του υποστηρίζει: ῍Ην φόβος ἢ δυσθυμίη πουλὺν χρόνον διατελέῃ, μελαγχολικὸν τὸ τοιοῦτον, που σημαίνει, στην ασυνήθιστη σε μας ιωνική διάλεκτο, ότι αν ο φόβος ή η δυσθυμία διαρκούν πολύ, δημιουργείται μελαγχολική κατάσταση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιστημονικά, Ιστορίες λέξεων, Καβαφικά | Με ετικέτα: , , , | 162 Σχόλια »