Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μεταίχμιο’

Ο Εδμόνδος Αμπού στην Ελλάδα -και στην Αίγινα

Posted by sarant στο 9 Σεπτεμβρίου, 2018

Κυκλοφόρησε πρόσφατα σε νέα μετάφραση από τον εκδοτικό οίκο Μεταίχμιο το κλασικό έργο του Εδμόνδου Αμπού (Edmond About) «Η Ελλάδα του Όθωνα», τίτλος εκσυγχρονισμένος, αφού ο τίτλος του πρωτοτύπου, «Η σύγχρονη Ελλάδα» (La Grèce contemporaine) θα ηχούσε εντελώς παραπλανητικά 165 χρόνια μετά.

O Αμπού (1828-1885) επισκέφτηκε την Ελλάδα το 1852 και έμεινε ως το 1854. Εργάστηκε για τη Γαλλική Σχολή των Αθηνών και με την επιστροφή του στη Γαλλία μετέφερε στο γαλλικό κοινό τις εντυπώσεις του από το νεοπαγές κράτος.

Το βιβλίο αυτό του Αμπού, αλλά κυρίως το επόμενο που έγραψε για την Ελλάδα της εποχής του, «Ο βασιλεύς των ορέων», προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων στην Ελλάδα της εποχής εκείνης, αφού θεωρήθηκαν ανθελληνικά. Όπως θα φανεί και από τα αποσπάσματα που δημοσιεύω, που πάντως δεν είναι και τα πιο καυστικά, ο Αμπού στηλιτεύει τα πολλά στραβά που βλέπει, αλλά αγαπά την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό. Μπορεί πάντως να σταθεί η κριτική πως αντιμετωπίζει τους Έλληνες ως ανώριμα παιδιά, με τόνο συγκαταβατικό.

Το βιβλίο είχε εκδοθεί παλιότερα σε μετάφραση του (κομμουνιστή διανοούμενου) Απόστολου Σπήλιου και πρόλογο του Τάσου Βουρνά. Σήμερα μεταφράζεται ξανά, κάτι πολύ λογικό αφού η παλιά έκδοση είναι εξαντλημένη και αφού τα σημαντικά βιβλία καλό είναι να ξαναμεταφράζονται κάθε 1-2 γενιές.

Πάντως, θα χρειαζόταν πιστεύω εκτενέστερη αναφορά στην υποδοχή που είχε ο Αμπού και το έργο του στην Ελλάδα του 1860, κάτι που θίγεται μόνο περιστασιακά στον έτσι κι αλλιώς ισχνότατο πρόλογο (σκάρτες τέσσερις σελίδες!) του Τάκη Θεοδωρόπουλου.

Δυστυχώς, ο πρόλογος είναι γραμμένος στο γόνατο. Ξεχώρισα την άστοχη έκφραση ότι το 1850 «το αεροπλάνο δεν έχει ακόμη καθιερωθεί ως μέσο μεταφοράς» -κάτι που θα ταίριαζε για μια εποχή όπου το αεροπλάνο έχει μεν εφευρεθεί αλλά δεν χρησιμοποιείται ευρέως σε μεταφορές πχ περί το 1910. Αλλά η ακριβολογία δεν ήταν ποτέ το ατού του κ. Θεοδωρόπουλου.

Η μετάφραση της κ. Αριστέας Κομνηνέλλη είναι καλή. Το κείμενο ρέει ευχάριστα, ενώ η μεταφράστρια, πολύ δεοντολογικά, αναγνωρίζει τις οφειλές της στην παλιότερη μετάφραση όταν σε ορισμένα σημεία υιοθετεί μια έκφρασή της ή μεταφέρει μια υποσημείωση της παλιότερης έκδοσης.

Δυστυχώς όμως, ενώ η μετάφραση ρέει, δεν είναι απαλλαγμένη από λάθη και λαθάκια. Παρόλο που δεν έκανα συστηματικό έλεγχο, θα αναφέρω μερικές περιπτώσεις που δεν μπόρεσα να μην τις προσέξω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αττική, Αίγινα, Κριτική μεταφράσεων, Μεταφραστικά, Παρουσίαση βιβλίου, Ταξιδιωτικά, Τι λένε για μας | Με ετικέτα: , , , , | 176 Σχόλια »

Ο τέως και η πρώην μου

Posted by sarant στο 14 Φεβρουαρίου, 2011

Ο τίτλος είναι επίτηδες παραπλανητικός· παρά το γεγονός ότι σήμερα είναι η μέρα του Αγίου Βαλεντίνου, μην περιμένετε να σας διηγηθώ σκαμπρόζικες ιστορίες. Ένα βιβλίο θα σας παρουσιάσω, για τη γλώσσα, βιβλίο γραμμένο, είναι η αλήθεια, με μεράκι.

Το βιβλίο λέγεται «Ψάχνω την κατάλληλη λέξη», είναι γραμμένο από τον φιλόλογο Παναγιώτη Εμμανουηλίδη και μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Μαζί κυκλοφόρησε κι άλλο ένα βιβλίο του Π. Εμμανουηλίδη, με τίτλο «Βρίσκω τον τύπο που θέλω». Αυτό το δεύτερο βιβλίο είναι κάπως πιο «στεγνό», μια και περιέχει την κλίση χιλιάδων ουσιαστικών και επιθέτων, τους βασικούς τύπους 4.000 ρημάτων και άλλα τέτοια θέματα. Δεν το θεωρώ άχρηστο, κάθε άλλο: για παράδειγμα, ποιο είναι το τρίτο πρόσωπο του παρατατικού του «αποτελούμαι»; Αν ψάξετε στο λεξικό Μπαμπινιώτη, δεν θα βρείτε την απάντηση. Στο «Βρίσκω…» θα βρείτε μια απάντηση, σύμφωνη με τη γραμματική Τριανταφυλλίδη. Όμως, επιφυλάσσομαι να αφιερώσω σημείωμα στους άγαρμπους αυτούς παρατατικούς, οπότε σταματάω εδώ αυτή την παρέκβαση.

Στο βιβλίο «Ψάχνω την κατάλληλη λέξη», ο συγγραφέας εξετάζει ζευγάρια ή ομάδες λέξεων που συσχετίζονται σημασιολογικά, που μοιάζουν αλλά διαφέρουν στη σημασία (αφομοίωση και ανομοίωση· δικάζω, εκδικάζω, επιδικάζω, καταδικάζω· διακριτικός, διακριτός). Επίσης ασχολείται με γλωσσικά λάθη και «λάθη» (δικά του τα εισαγωγικά): αντεπεξέρχομαι και ανταπεξέρχομαι, ανενημέρωτος και ανημέρωτος, κι άλλα που θα τα βρείτε σε πολλά λαθολόγια και οδηγούς της γλώσσας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Λαθολογία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , | 71 Σχόλια »