Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘μεταφραστικό δάνειο’

Μανία για χαλκό

Posted by sarant στο 10 Ιανουαρίου, 2022

Ένα μικρό άρθρο σήμερα, απάντηση σε απορία φίλου τις προάλλες. Δημοσιεύουμε βεβαια κατά καιρούς, περίπου μια φορά το χρόνο, άρθρα με μαζεμένες απαντήσεις σε ερωτήσεις φίλων του ιστολογίου, αλλά εκείνες είναι πιο σύντομες. Εδώ, η έκταση της απάντησης δικαιολογεί ξεχωριστό άρθρο, έστω και μικρούτσικο.

Λοιπόν, τις προάλλες με ρώτησε ένας φίλος:
«Τι σχέση έχει η χαλκομανία με τον χαλκό; Μήπως χρησιμοποιούσαν χαλκό σε κάποιο στάδιο της κατασκευής; Και σε ποιο; Δεν το θεωρώ πιθανό και δεν βλέπω τη σχέση».

Και καλά κάνει και δεν βλέπει ποια σχέση έχει η χαλκομανία με τον χαλκό διότι καμιά σχέση δεν υπάρχει ανάμεσα στα δύο. Ούτε πραγματολογικη, ούτε ετυμολογική -ή μάλλον, υπάρχει σχέση παρετυμολογική.

Χαλκομανία, όπως λέει το Λεξικό, το ΛΚΝ συγκεκριμένα, είναι «εικόνα τυπωμένη σε διαφανή μεμβράνη και κολλημένη σε χαρτί, από όπου μπορούμε να τη μεταφέρουμε, με κατάλληλο τρόπο, σε άλλη λεία επιφάνεια».

Xαλκομανίες κολλάμε, ας πούμε, στα πασχαλινά αυγά ή στα τετράδιά τους οι μαθητές. Όταν ήμουν έφηβος, ήταν πολύ συνηθισμένες οι έγχρωμες χαλκομανίες που προσφέρονταν από τα εφηβικά (κυρίως τα κοριτσίστικα) περιοδικά και που μπορούσες να τις σιδερώσεις πάνω σε ρούχα, κυρίως φανελάκια, όχι πάντα με τέλειο αποτέλεσμα.

Και επειδή η χαλκομανία είναι πολύ λεπτή, ουσιαστικά δισδιάστατη, υπάρχει και η μεταφορική έκφραση «έγινε/τον έκανε χαλκομανία» όταν ας πούμε κάποιον τον πατήσει αυτοκίνητο ή όταν ένα αυτοκίνητο χτυπήσει σε τοίχο -η σχεδόν κυριολεξία της έκφρασης εμφανίζεται μόνο στα κόμικς όπου οι ήρωες που τους πατάει οδοστρωτήρας βγαίνουν πράγματι σαν χαλκομανίες,

Βρίσκω επίσης ότι «κάνω κάποιον χαλκομανία» σημαίνει «τον ξυλοφορτώνω άγρια». Δεν θυμαμαι να την έχω ακούσει σε κανονική χρήση, αλλά τη βρίσκω σε περισσότερα από ένα λεξικά.

Πού όμως βρίσκεται ο χαλκός σε όλα αυτά;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά δάνεια, Ετυμολογικά, Παρετυμολογία | Με ετικέτα: , , | 147 Σχόλια »