Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μιστριώτης’

Ψολόεις κατουρίσας -το χλευαστικό εγκώμιο προς Μιστριώτη

Posted by sarant στο 2 Δεκέμβριος, 2010

Το σημερινό σημείωμα είναι αφιερωμένο στον γλωσσαμύντορα Γ. Μιστριώτη, τον δασύτριχο αρχαϊστή καθηγητή του πανεπιστημίου που έβαλε τη σφραγίδα του στις γλωσσικές διαμάχες την αρχή του 20ού αιώνα. Για τον Μιστριώτη έχουμε ξαναγράψει στο ιστολόγιο, αλλά το θέμα δεν εξαντλείται με ένα σημείωμα.

Οι γλωσσικές αυτές διαμάχες κατά περιόδους έφτασαν σε όξυνση απίστευτη, σε σημείο να θρηνήσουμε και νεκρούς, με τα Ευαγγελικά του 1901 και τα Ορεστειακά του 1903, που και στα δύο έβαλε το χεράκι του ο Μιστριώτης, ξεσηκώνοντας διαδηλώσεις διαμαρτυρίας, την πρώτη φορά για τη μετάφραση του Ευαγγελίου, και τη δεύτερη για την παράσταση της Ορέστειας σε μετάφραση (σε απλή καθαρεύουσα, όχι σε δημοτική!) –ειδικά αυτή τη δεύτερη φορά είχε και άμεσο συμφέρον, μια και ο ίδιος ανέβαζε ερασιτεχνικές παραστάσεις τραγωδιών με το πρωτότυπο, αρχαίο κείμενο.

Όμως, οι γλωσσικές αντιπαραθέσεις έδωσαν επίσης αφορμή για άφθονα πειράγματα και από τις δυο πλευρές, μια και πνεύμα διέθεταν και οι μεν και οι δε. Σήμερα, θυμόμαστε κυρίως τα πειράγματα των καθαρευουσιάνων προς τους μαλλιαρούς, ανάμεσα στα οποία γνωστότεροι είναι οι δήθεν μαλλιαρισμοί, δηλαδή οι (ψεύτικες) κατηγορίες ότι τάχα οι μαλλιαροί έλεγαν «Κεχριμπάρα» την Ηλέκτρα, «Κρυφό τσιμπούσι» τον Μυστικό δείπνο, «Κώτσο Παλιοκουβέντα» τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο και άλλα πολλά ανάλογα. Βέβαια, αυτά ισορροπούν ανάμεσα στο πείραγμα και στη συκοφαντία, μια και τέτοιοι εξωφρενισμοί (που ουδέποτε ειπώθηκαν) γίνονταν πιστευτοί από τους αφελείς ή απ’ όσους ήθελαν να τους πιστέψουν.  Ωστόσο, εκ των υστέρων βγάζουν όντως γέλιο. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικό ζήτημα, Ευτράπελα, Πρόσφατη ιστορία, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 27 Σχόλια »

Θέλει τύψει κατά κόρρης

Posted by sarant στο 8 Απρίλιος, 2010

Διάβαζα τις προάλλες στο πασχαλινό φύλλο της Αυγής, και ειδικότερα στο εκπαιδευτικό της ένθετο, μια συνέχεια της μελέτης του Άλκη Ρήγου που αναφερόταν στα Ορεστειακά, τις ταραχές που είχαν γίνει το 1903 με αφορμή το ανέβασμα της Ορέστειας σε μετάφραση. Παρόλο που η μετάφραση (από τον αρχαιολόγο Γεώργιο Σωτηριάδη) δεν ήταν σε «μαλλιαρή» αλλά σε μάλλον συντηρητική δημοτική, οι σκληροπυρηνικοί καθαρευουσιάνοι με επικεφαλής τον καθηγητή Μιστριώτη ξεσήκωσαν τους φοιτητές και ζήτησαν την απαγόρευση της παράστασης, διαδίδοντας ένα σωρό ψέματα -είτε ότι ο μεταφραστής ήταν όργανο του πανσλαβισμού είτε ότι η μετάφραση αποκαλούσε δήθεν «Κεχριμπάρα» την Ηλέκτρα και άλλα τέτοια εξωφρενικά. Τελικά επενέβη ο στρατός, που μάλιστα άνοιξε πυρ -δύο διαδηλωτές έπεσαν νεκροί και επτά τραυματίστηκαν.

Για τα Ορεστειακά έχω σκοπό να γράψω εδώ και καιρό -αυτό που με αποθαρρύνει είναι που δεν έχω ακόμα βρει το κείμενο της ξορκισμένης αυτής μετάφρασης ή έστω αποσπάσματά της, ώστε να κρίνουμε αν τέλος πάντων ήταν δικαιολογημένη η ιερή οργή των αρχαϊζόντων. Βέβαια, υποψιάζομαι πως δεν ήταν δικαιολογημένη’ μάλιστα, ο Μιστριώτης είχε κάθε συμφέρον να μη θέλει μεταφράσεις, μια και διοργάνωνε παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας στο πρωτότυπο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα | Με ετικέτα: , , | 149 Σχόλια »