Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μιχάλης Κατσαρός’

Η Διαθήκη, το Υστερόγραφο και η άλλη πλευρά

Posted by sarant στο 5 Απριλίου, 2015

Ένας από τους γνωστότερους στίχους της μεταπολεμικής μας ποίησης είναι ο στίχος του Μιχάλη Κατσαρού «Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν». Ο στίχος έχει γίνει και παροιμιακός, ενώ συχνά παρατίθεται και σε πληθυντικόν αριθμό «Ελευθερία ανάπηρη πάλι σας τάζουν» (έτσι ακούγεται, π.χ., στον Θίασο του Θ. Αγγελόπουλου) που δεν ξέρω αν αντιστοιχεί σε μεταγενέστερη επεξεργασία του στίχου από τον ίδιο τον ποιητή, διότι ομολογώ ότι δεν ξέρω ολόκληρη την εκδοτική ιστορία του ποιήματος.

Στο σημείωμα αυτό θα περιοριστώ στα περιστατικά της πρώτης δημοσίευσής του, που έχουν πιστεύω αρκετό ενδιαφέρον και για τα οποία έχουν γραφτεί στο Διαδίκτυο διάφορες ανακρίβειες, που ευκαιρία είναι να διορθωθούν.

Ο περίφημος λοιπόν στίχος του Κατσαρού είναι ο καταληκτικός στίχος του ποιήματος «Υστερόγραφο», που γράφτηκε επειδή ένα προηγούμενο ποίημα του ποιητή, η Διαθήκη, είχε δημοσιευτεί με περικοπές. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη λογοκρισία που υπέστη (που κατά τη γνώμη μου ήταν αυτολογοκρισία της εφημερίδας), ο Κατσαρός έγραψε και έστειλε το δεύτερο ποίημα. Και τα δυο ποιήματα δημοσιεύτηκαν τον Οκτώβριο του 1950 στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Δημοκρατικός Τύπος».

Ο Δημοκρατικός Τύπος ήταν εφημερίδα που υποστήριζε τον Ιωάννη Σοφιανόπουλο, πρόεδρο της Ένωσης Δημοκρατικών Αριστερών, ο οποίος στις εκλογές του 1950 είχε συνεργαστεί με τις δυνάμεις της υπόλοιπης Κεντροαριστεράς και Αριστεράς (και του παράνομου ΚΚΕ) στη Δημοκρατική Παράταξη, η οποία, λίγους μόνο μήνες μετά την ήττα του ΔΣΕ στον Εμφύλιο, κατάφερε να συγκεντρώσει το αξιόλογο ποσοστό του 9,7% και να εκλέξει 18 βουλευτές (επί συνόλου 250), ανάμεσά τους και τον ίδιο τον Σοφιανόπουλο ως βουλευτή Αθηνών. Λίγους μήνες όμως αργότερα, ο Σοφιανόπουλος αρρώστησε βαριά και τελικά πέθανε τον Ιούλιο του 1951.

Στα πέτρινα χρόνια των αρχών της δεκαετίας του 1950 η αριστερή δημοσιογραφία ήταν επικίνδυνο επάγγελμα, παρόλο που για μεγάλα διαστήματα στην κυβέρνηση βρισκόταν το κεντρώο κόμμα της ΕΠΕΚ. Η εφημερίδα Δημοκρατικός έκλεισε το 1950 παρόλο που εκδιδόταν από τον αριστερό βουλευτή Χριστάκο, το ίδιο και η εφημερίδα Δημοκρατική το 1952. Ο Δημοκρατικός Τύπος εκδιδόταν απο τον Φεβρουάριο του 1950 έως τον Σεπτέμβριο του 1951. Στις συνήθως τέσσερις σελίδες του χωρούσε μια αξιόλογη στήλη για τη λογοτεχνία και το βιβλίο. Την κριτική βιβλίου την έκανε ο Αλέξανδρος Αργυρίου, ενώ την επιμέλεια της λογοτεχνικής στήλης την είχε (σύμφωνα με τον Αργυρίου, διότι υπογραφή δεν υπήρχε) ο Τάσος Βουρνάς.

Στον Δημοκρατικό Τύπο συχνά δημοσιευόταν και ανέκδοτη ποίηση, κι έτσι στο φύλλο της 1.10.1950 δημοσιεύτηκε το ποίημα «Διαθήκη» με την υπογραφή Μ.Κ. Παραθέτω το ποίημα όπως δημοσιεύτηκε αρχικά:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Μελοποιημένη ποίηση, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , , , , , | 95 Σχόλια »

Ευκαιρία να καταργηθούν οι παρελάσεις

Posted by sarant στο 8 Νοεμβρίου, 2011

Αυτό το άρθρο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύεται σήμερα, 8.11.2011, στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης.

Τα όσα απροσδόκητα έγιναν στον εορτασμό της «επετείου του ΟΧΙ»,  κατά τις παρελάσεις των σχολείων μπροστά από τις (κενές) εξέδρες των επισήμων, με τα παιδιά να στρέφουν το πρόσωπό τους όχι προς την εξέδρα αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση ή να ανεμίζουν μαύρα μαντήλια ή να φορούν μαύρα περιβραχιόνια πένθους και ένα, τέλος, να τους μουντζώνει (και μπράβο του), ξανάφεραν στο νου μου ένα σημείωμά μου, που δημοσιεύθηκε πριν τέσσερα χρόνια (συγκεκριμένα στις 6 Νοεμβρίου 2007)  σ΄αυτή τη στήλη.

Στο σημείωμά μου αυτό έγραφα πως είμαι κατηγορηματικά αντίθετος με τις σχολικές παρελάσεις κατά τον γιορτασμό εθνικών επετείων και υποστήριζα την αντίθεσή μου αυτή με τεκμηριωμένα επιχειρήματα. Τόνιζα δε πως δεν είμαι γενικώς κατά του γιορτασμού των εθνικών επετείων, αφού αποτελούν ορόσημα της ιστορίας μας και η ιστορική μνήμη πρέπει να μένει ζωντανή. Λαός που δε θυμάται και δεν τιμά το παρελθόν του δεν έχει και μέλλον. Έγραφα επίσης πως μου αρέσουν οι παρελάσεις στρατιωτικών τμημάτων, που οπωσδήποτε και οπτικώς ή ακουστικώς συνιστούν αισθητικώς ευχάριστο θέαμα και ακρόαμα.

Οι παρελάσεις των σχολείων όμως; Κατ΄ αρχήν δεν αποτελούν κάποια παλιά μας παράδοση, ώστε να πρέπει να την τηρούμε. Ως την εποχή της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου δεν γίνονταν παρελάσεις σχολείων. Αυτό το υποστηρίζω μετά λόγου γνώσεως, γιατί ήμουν μαθητής δημοτικού, πρώτα, και οκταταξίου γυμνασίου, μετά. Γίνονταν σχολικές γιορτές, τραγουδούσαμε δημοτικά ή άλλα κατάλληλα τραγούδια, αλλά δεν κάναμε παρέλαση. Το βιολί το εγκαινίασε η δικτατορία, κατά μίμηση των ομογάλακτων δικτατοριών του Μουσολίνι και του Χίτλερ. Πρώτος διδάξας βέβαια ο αρχιφαμφαρόνος Ντούτσε, που καθιέρωσε τον  γελοίο και παντελώς αφύσικο βηματισμό «της χήνας» και την παρέλαση σε πυκνή τάξη και συμπαγείς σχηματισμούς. Τον μιμήθηκαν ο Χίτλερ και δυστυχώς ο Στάλιν και ο Μάο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επικαιρότητα, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , | 94 Σχόλια »