Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μιχάλης Λιαρούτσος’

Μιχάλης Λιαρούτσος (1921-2015)

Posted by sarant στο 9 Αύγουστος, 2015

liaroutsosΤην Κυριακή που μας πέρασε, πέθανε πλήρης ημερών, όπως λέει το κλισέ, πλήρης από αγώνες και από προσφορά στον λαό και στον τόπο, ο αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης, κομμουνιστής συγγραφέας Μιχάλης Λιαρούτσος, στενός φίλος του μακαρίτη του πατέρα μου, που τον βλέπουμε δίπλα σε πορτρέτο του Μίλτη Παρασκευαΐδη.

Ο Λιαρούτσος ήταν Τηνιακός, σπούδασε νομικά στην Αθήνα αλλά, ως γραμματέας της ΕΠΟΝ Αιγαίου στάλθηκε στη Μυτιλήνη επί Κατοχής και οι περιστάσεις τον έδεσαν αξεδιάλυτα με αυτό το νησί, αφού εκεί αναγκάστηκε να βγει στην παρανομία και στο δεύτερο αντάρτικο. Πολέμησε στον Δημοκρατικό Στρατό Λέσβου ως το 1950 (μετά το τέλος του εμφύλιου στην ηπειρωτική Ελλάδα, είχαν μείνει ξεκομμένες ομάδες ανταρτών στα νησιά -Μυτιλήνη, Σάμο, Κεφαλονιά και Κρήτη). Πιάστηκε, καταδικάστηκε σε θάνατο, ποινή που μετατράπηκε σε ισόβια, αποφυλακίστηκε για λόγους υγείας. Τα υπόλοιπα τα διαβάζετε στο άρθρο της Βικιπαίδειας, που (ας το αποκαλύψω) είναι ένα από τα τρία που έχω αξιωθεί να γράψω. Ένα άλλο είναι για τον Κοτζιούλα.

Ο Μιχάλης Λιαρούτσος ήταν στενός φίλος και σύντροφος του πατέρα μου. Κράτησαν τη φιλία τους άθικτη και όταν οι πολιτικοί τους δρόμοι χώρισαν το 1991 (όχι πολύ’ ή ίσως πάρα πολύ). Τον έβλεπα ταχτικά όποτε ερχόταν σε επίσκεψη στου πατέρα μου, αν τύχαινε να είμαι εκεί, ή στη λέσχη των Καλλονιατών, όπου σύχναζαν κι οι δυο τους κάθε δεύτερο Σάββατο διότι, όπως είπαμε, ο Μιχάλης είχε πολιτογραφηθεί Μυτιληνιός. Μια και ο Μιχάλης ήταν κάμποσα χρόνια μεγαλύτερος, ο πατέρας μου τον σεβόταν πολύ και, στο τέλος, τον νιαζόταν, αν και η μοίρα θέλησε να φύγει εκείνος πρώτος.

Στο ανέκδοτο πεζογράφημά του «Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια», που έχω παρουσιάσει εδώ εκτενή αποσπάσματά του, ο πατέρας μου θυμάται την επίσκεψή του στη Μυτιλήνη μαζί τη μητέρα μου, το καλοκαίρι του 1985:

«Σε λίγες μέρες είχε ανασυσταθεί ένα μέρος της παλιάς παρέας. Αρχηγός της, φυσικά, ο Μιχάλης ο Λιαρούτσος. Πάντα τον θεωρούσαμε αρχηγό της παρέας, από τότε που ήταν γραμματέας της ΕΠΟΝ. Μ΄ όλο που δεν ήταν από το νησί μας, ήταν τρόπον τινά πολιτογραφημένος ντόπιος. Τίτλο που τον κέρδισε κυριολεκτικά με το αίμα του. Παλιός γραμματέας της περιοχής Αιγαίου, έμεινε στο νησί, και μετά τη Βάρκιζα, κυνηγήθηκε, βγήκε στο βουνό, πολέμησε, τραυματίστηκε δυο φορές και ήταν από τους τελευταίους αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού που είχαν απομείνει ζωντανοί και άπιαστοι στο νησί.

Άνθρωπος κεφάτος, γλεντζές και καλλίφωνος, γινόταν με την κιθάρα του η ψυχή κάθε σύναξής μας. Από κοντά η γυναίκα του, η Ελευθερία, που του είχε σώσει τη ζωή, όταν τον έκρυψε και τον γιατροπόρεψε, με μύριους κινδύνους και δυσκολίες, τότε που τραυματίστηκε για δεύτερη φορά

Όπως και άλλοι αγωνιστές, ο Λιαρούτσος όταν βγήκε στη σύνταξη άρχισε να γράφει -όπως, σε αντίθεση με τους περισσότερους, δεν έγραψε απομνημονεύματα, αλλά λογοτεχνία, πεζογραφία και ποίηση, και φανέρωσε χάρισμα όχι ευκαταφρόνητο.

Από την πρώτη ποιητική του συλλογή, «Από ώρας πρώτης έως ενάτης», αντιγράφω ένα ποίημα – απολογισμό:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Εθνική αντίσταση, Εις μνήμην, Λογοτεχνία, Μυτιλήνη, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , | 87 Σχόλια »

Στη Μυτιλήνη ύστερα από σαράντα χρόνια

Posted by sarant στο 3 Σεπτεμβρίου, 2013

Το σημερινό είναι το 42ο και τελευταίο απόσπασμα από το αυτοβιογραφικό πεζογράφημα του πατέρα μου «7 ευτυχισμένα καλοκαίρια» που παρουσιάζω στο ιστολόγιο κάθε δεύτερη Τρίτη εδώ και εννιά-δέκα μήνες. Τον τερματισμό της δημοσίευσης τον είχα προαναγγείλει ήδη από την προηγούμενη δημοσίευση, και ο λόγος είναι ότι καθώς φτάνουμε σε πιο κοντινά μας χρόνια γίνονται συνεχώς αναφορές σε ανθρώπους που βρίσκονται στη ζωή και ο δημόσιος σχολιασμός ίσως τους ενοχλήσει -αλλιώς είναι να δημοσιευτούν σ’ ένα βιβλίο που διαβάζεται κατά μόνας. Ελπίζω να μπορέσω να βγάλω τα «7 ευτυχισμένα καλοκαίρια» σε βιβλίο, ενώ βέβαια θα συνεχίσω να δημοσιεύω εδώ, με την ίδια συχνότητα, άλλα έργα του πατέρα μου. Το τελευταίο απόσπασμα λοιπόν παρουσιάζει την επιστροφή του πατέρα μου στο σπίτι που γεννήθηκε στη Μυτιλήνη σχεδόν σαράντα χρόνια μετά την αναχώρησή του το 1946.

mimis_jpeg_χχsmallΣτο νησί που γεννήθηκα πήγαμε αυτή τη φορά οι δυο μας, χωρίς τα παιδιά. Ο Νίκος και η Λένα, που είχαν πια ξεπεταρίσει, θα πηγαίναν εκδρομή με τις παρέες τους και η Έφη προτίμησε να μείνει στην Αίγινα, με τις ξαδέρφες της. Ήταν η δεύτερη φορά που πήγαμε με την Κική  στο νησί μου κι η πρώτη που πλαγιάσαμε στο παλιό πατρικό ή σωστότερα μητρικό μου σπίτι. Η κυρά Άννα, η επί σαράντα σχεδόν χρόνια νοικάρισσά μας, μας είχε ειδοποιήσει πως θα άφηνε το σπίτι μας γιατί είχε αποχτήσει πια δικό της. Το παραλάβαμε σε πολύ καλή κατάσταση κι έτσι αποφασίσαμε να το συνεφέρουμε με τις απολύτως απαραίτητες μικροεπισκευές, να το επιπλώσουμε εκ των ενόντων και να το χρησιμοποιούμε εμείς και τα παιδιά.

Δεν μπήκα στο σπίτι που γεννήθηκα σαν επισκέπτης και έτσι αυτή τη φορά δεν ένοιωσα την αποξένωση και τη μοναξιά που μ΄ είχε κυριεύσει στην προηγούμενη επίσκεψη μου πριν δώδεκα χρόνια. Ο Χρόνος όλα τα γιατρεύει. Δεν υπήρχαν οι συγγενείς μου, υπήρχαμε όμως εμείς που τους θυμόμασταν και τους μνημονεύαμε.

Η γειτονιά μας δεν είχε αλλάξει σε τίποτα τα τελευταία σαράντα χρόνια. Τα ίδια παμπάλαια σπίτια, οι ίδιες αυλόπορτες, οι ίδιοι στύλοι του ηλεκτρικού. Τελευταία φαίνεται πως υπήρχε μια τάση  επανόδου των παλιών κατοίκων ή των παιδιών τους, γιατί πολλά σπίτια είχαν επισκευαστεί, σ’ ότι αφορά τους σοβάδες και τα πορτοπαράθυρα, άλλα όμως παραμέναν όπως τα θυμόμουν και πολλά ήταν σχεδόν ετοιμόρροπα. Το παλιό λιθόστρωτο κάποια απειρόκαλη δημοτική αρχή τόχε αντικαταστήσει με μπετόν κι αυτό αφαίρεσε ένα μέρος της παλιάς ομορφιάς του δρόμου.

Το μόνο καινούργιο στοιχείο ήταν η συνεχής κίνηση αυτοκινήτων και μοτοποδήλατων, που τον παλιό καιρό, όταν ήμουν παιδί, ήταν σπανιότατα. Αρκούσε τότε το πέρασμα ενός αυτοκινήτου, για να προβάλουν όλοι στις πόρτες και στα παράθυρα. Σε λίγες μέρες πάντως είχα ξαναβρεθεί πίσω στα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια, καθώς όλα γύρω του ήταν περίπου όπως τα είχα αφήσει εκείνο το μακρινό καλοκαίρι του ‘46.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Δημήτρης Σαραντάκος, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , | 33 Σχόλια »