Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μορίς Τορέζ’

Θεσσαλονικιά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Μαρτίου, 2017

Μη φανταστείτε τίποτα τζιεροσαρμάδες, ο τίτλος οφείλεται απλούστατα στο ότι το πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας γράφεται ενώ βρίσκομαι στη Θεσσαλονίκη -και εξαιτίας αυτού η σημερινή πιατέλα δεν είναι και πολύ φορτωμένη, διότι επειδή ήμουν εκτός έδρας και είχα να βλέπω φίλους και γνωστούς, δεν μάζεψα και πολύ υλικό.

mkallasΟύτε βέβαια έχουν κάποια σχέση τα περισσότερα μεζεδάκια με τη Θεσσαλονίκη, με εξαίρεση την πινακίδα που βλέπετε στη φωτογραφία, το όνομα μιας οδού που, πολύ ταιριαστά, βρίσκεται κοντά στο Μέγαρο Μουσικής της Θεσσαλονίκης.

Οδός Μαρία Κάλλας. Γιατί η ακλισιά; Ξένη ήταν η Κάλλας; Που και ξένη να ήταν, όταν το όνομα υπάρχει στα ελληνικά θεωρώ πιο λογικό να το κλίνουμε, π.χ. «μια ταινία της Σοφίας Λόρεν». Αλλά για την Κάλλας δεν υπάρχει καμιά δικαιολογία να μένει το όνομά της άκλιτο.

Από την άλλη, αν είναι να γραφτεί το όνομά της Μαρίας Κάλλας με το λατινικό αλφάβητο, θα περίμενα να γραφόταν όπως την ξέρουν οι ξένοι, δηλαδή Maria Callas και όχι στα… γκρίκλις. Όταν υπάρχει διαφορά στην προφορά, έχει κάποιο νόημα να γράφεται το οδωνύμιο στα γκρίκλις, εδώ όμως δεν υπάρχει κανένας λόγος.

* Ένα ελληνογερμανικό μεζεδάκι για το ορντέβρ, που δεν ξέρω αν πρέπει να το χρεώσω στον Αλέξη Τσίπρα ή στην εφημερίδα που το μεταφέρει. Στη συζήτηση που έγινε την περασμένη Παρασκευή στη Βουλή, ο πρωθυπουργός έψεξε τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη στάση που τήρησε στις επαφές του στη Γερμανία, και ανέφερε ότι «υπάρχει η λέξη «Φρετσναμ» «μια λέξη που σημαίνει ντροπή, είναι αυτό που εγώ αισθάνομαι για την στάση του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο Βερολίνο».

Λέξη «φρέτσναμ» δεν υπάρχει στα γερμανικά -ή ο Τσίπρας την είπε λάθος ή την άκουσε λάθος ο δημοσιογράφος. Πρόκειται για τη λέξη Fremdscham, που προφέρεται κάπως σαν φρεμντ-σαμ, με το σ παχύ, και σημαίνει «ντροπή που νιώθεις για τις πράξεις κάποιου άλλου». Πρόκειται για μια από τις θεωρούμενες ως αμετάφραστες λέξεις της γερμανικής -που δεν είναι αμετάφραστες βέβαια, απλώς είναι δύσκολο να αποδοθούν μονολεκτικά. Κάποτε πρέπει να γράψω ένα άρθρο για τέτοιες λέξεις -αν είχα φιλότιμο θα είχα γράψει ήδη 🙂

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 229 Σχόλια »