Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘μπάλο καλικό’

Μαρτυρολόγιο του Φλεβάρη -πριν από 126 χρόνια

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2015

rmartyr3Από τον Οκτώβριο άρχισα να παρουσιάζω κάθε αρχή του μηνός το Ημερολόγιο του Ρωμηού 1889. Τα ημερολόγια αυτά ήταν ένα πολύ συνηθισμένο είδος εντύπου από το 1880 ως το 1930 περίπου. Κυκλοφορούσαν τον Δεκέμβριο και είχαν το ημερολόγιο της επόμενης χρονιάς, συνήθως με μια σελίδα για κάθε μήνα, διανθισμένο με διάφορες χρήσιμες πληροφορίες και με κάποια στιχουργήματα ή ανέκδοτα. Σταδιακά, προστέθηκε και φιλολογική ύλη, κι έτσι στα επόμενα ημερολόγια το ημερολογιακό στοιχείο είχε περάσει στο περιθώριο ή και απουσίαζε εντελώς -όπως, ας πούμε, στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου, που έβγαλε γύρω στα 8 ετήσια τεύχη από το 1925 έως το 1932 (το έχω παρουσιάσει εδώ).

Ημερολόγια τέτοια βγαίνουν ακόμα, πολυσέλιδα και φιλολογικά. Με ένα από αυτά, το Λεσβιακό ημερολόγιο, έχω συνεργαστεί κι εγώ ως εκ πατρός Λέσβιος.

Ο Σουρής, όσο έβγαζε τον Ρωμηό, την έμμετρη εβδομαδιαία εφημερίδα του, έβγαλε και μερικά “Ρωμηού ημερολόγια”, αν και όχι κάθε χρόνο (Στην Ανέμη υπάρχουν τρία ή τέσσερα). Το “Ρωμηού ημερολόγιον με το μαρτυρολόγιον” του 1889, που λογικά θα κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1888.

Γραμμένο ολόκληρο από τον Σουρή (“Εργασία του Σουρή τύποις αδελφών Περρή) είχε 36 σελίδες και απαρτιζόταν μόνο από το έμμετρο και σατιρικό “μαρτυρολόγιο” του κάθε μήνα (“Των μηνών η δωδεκάς / με προσθέσεις μερικάς”), με λίγα σκίτσα από τον σκιτσογράφο του Ρωμηού, χωρίς να έχει καν σελίδες με ημερολόγιο.

Όπως μπορείτε να δείτε, ήταν όλο έμμετρο, από τον τίτλο ίσαμε την αναφορά της τιμής στο οπισθόφυλλο: Εις μεν το εσωτερικόν λεπτά πενήντα η τιμή εις δε το εξωτερικόν εξήντα με προπληρωμή.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εορτολόγιο, Ημερολόγια, Σατιρικά, Σουρής | Με ετικέτα: , , , , | 22 Σχόλια »

Οκτωβρίου μαρτυρολόγιον – πριν από 125 χρόνια

Posted by sarant στο 1 Οκτωβρίου, 2014

Σήμερα είναι πρώτη του μηνός και ήδη το πρωί ανέβηκε το καθιερωμένο Μηνολόγιον του Οκτωβρίου, οπότε είναι λίγο ασυνήθιστο να ανεβαίνει μεσημεριάτικα δεύτερο άρθρο, και μάλιτα επίσης με ημερολογιακό χαρακτήρα. Δυο άρθρα τη μέρα είχαμε μόνο τον πρώτο καιρό του ιστολογίου (κάποτε και τρία!), τότε που υπήρχε μπόλικο αδημοσίευτο απόθεμα στα ηλεσυρτάρια μου, εδώ και χρόνια έχουμε κατασταλάξει στο «ένα άρθρο την ημέρα» (δεν ξέρω αν και τι ακριβώς κάνει πέρα).

rmartyr3Παρ’ όλ’ αυτά, τις προάλλες, όπως κοίταζα κάτι άλλο στην ηλεβιβλιοθήκη της Ανέμης, έπεσα πάνω σε ένα έμμετρο ημερολόγιο του Ρωμηού από το έτος 1889, δηλαδή πριν 125 χρόνια, που το βρήκα γουστόζικο. Σκέφτηκα λοιπόν, μερικά κομμάτια, ακριβώς του μαρτυρολογίου, να τα δημοσιέψω εδώ, ένα κάθε μήνα. Θα μπορούσα να περιμένω τον Γενάρη, αλλά δεν έχω υπομονή, οπότε σήμερα ξεκινάω με το πρώτο «μαρτυρολογικό» άρθρο, επιπρόσθετα στο Μηνολόγιο που μπήκε το πρωί, κι έτσι, αν δεν αλλάξω γνώμη, για τον επόμενο χρόνο την πρώτη του μηνός θα έχουμε διπλά άρθρα. Θα μπορούσα βέβαια να βάλω το μαρτυρολόγιο τη δεύτερη του μηνός, αλλά δεν θέλω να πείτε ότι λουφάρω.

Τα ημερολόγια αυτά ήταν πολύ συνηθισμένο είδος από το 1880 ως το 1930 περίπου. Κυκλοφορούσαν τον Δεκέμβριο και είχαν το ημερολόγιο της επόμενης χρονιάς, συνήθως με μια σελίδα για κάθε μήνα, διανθισμένο με διάφορες χρήσιμες πληροφορίες και με κάποια στιχουργήματα ή ανέκδοτα. Σταδιακά, προστέθηκε και φιλολογική ύλη, κι έτσι στα επόμενα ημερολόγια το ημερολογιακό στοιχείο είχε περάσει στο περιθώριο ή και απουσίαζε εντελώς -όπως, ας πούμε, στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου, που έβγαλε γύρω στα 8 ετήσια τεύχη από το 1925 έως το 1932 (το έχω παρουσιάσει εδώ).

Ημερολόγια τέτοια βγαίνουν ακόμα, πολυσέλιδα και φιλολογικά. Με ένα από αυτά, το Λεσβιακό ημερολόγιο, έχω συνεργαστεί κι εγώ ως εκ πατρός Λέσβιος.

Ο Σουρής, όσο έβγαζε τον Ρωμηό, την έμμετρη εβδομαδιαία εφημερίδα του, έβγαλε και μερικά «Ρωμηού ημερολόγια», αν και όχι κάθε χρόνο (Στην Ανέμη υπάρχουν τρία ή τέσσερα). Το «Ρωμηού ημερολόγιον με το μαρτυρολόγιον» του 1889, που λογικά θα κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1888.

Γραμμένο ολόκληρο από τον Σουρή («Εργασία του Σουρή τύποις αδελφών Περρή) είχε 36 σελίδες και απαρτιζόταν μόνο από το έμμετρο και σατιρικό «μαρτυρολόγιο» του κάθε μήνα («Των μηνών η δωδεκάς / με προσθέσεις μερικάς»), με λίγα σκίτσα από τον σκιτσογράφο του Ρωμηού, χωρίς να έχει καν σελίδες με ημερολόγιο.

Όπως μπορείτε να δείτε, ήταν όλο έμμετρο, από τον τίτλο ίσαμε την αναφορά της τιμής στο οπισθόφυλλο: Εις μεν το εσωτερικόν λεπτά πενήντα η τιμή
εις δε το εξωτερικόν εξήντα με προπληρωμή.

(Να θυμίσω ότι μιλάμε για μια εποχή που περισσότεροι Έλληνες ζούσαν «εις το εξωτερικόν» παρά «εις το εσωτερικόν»).

Ο Σουρής για κάθε μήνα παραθέτει μερικούς από τους αγίους και μάρτυρες που γιορτάζουν ανακατεύοντάς τους με πρόσωπα της εποχής, με στιχουργικό μπρίο και παιχνιδιάρικη διάθεση. Δεν τους παραθέτει με τη σειρά που γιορτάζουν, αλλά όπως του ταιριάζει στο στίχο: ας πούμε ο Αβέρκιος γιορτάζει στις 22 του μηνός αλλά μνημονεύεται πριν από τον Ευλάμπιο που γιορτάζει στις 1ο. Βέβαια, ο Ρωμανός γιορτάζει την πρώτη του μηνός. Πολλούς αγίους δεν τους έχουν τα σημερινά εορτολόγια, αν και δεν έψαξα πολύ βαθιά. Όσο για τα πρόσωπα της εποχής, δεν πρόλαβα να κάνω πολλές ταυτίσεις.

Λοιπόν, για τον Οκτώβριο το «Ρωμηού ημερολόγιον με το μαρτυρολόγιον» γράφει τα εξής, που τα παραθέτω εδώ μονοτονισμένα και σε σημερινή ορθογραφία, αλλά χωρίς πολύν υπομνηματισμό -μπορείτε να βοηθήσετε κι εσείς στα σχόλια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εορτολόγιο, Ημερολόγια, Σατιρικά, Σουρής | Με ετικέτα: , , , | 61 Σχόλια »