Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘μπάνιο’

Για μπάνιο πάω

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2017

Φέτος έτυχε να πάρω νωρίς την καλοκαιρινή μου άδεια, αλλά τον Αύγουστο που όλοι θα διακοπεύετε εγώ θα δουλεύω σκληρά. Οπότε, τη φράση του τίτλου θα μπορούσα να την πω κι εγώ, αν και την έχουν πει κι άλλοι πριν από μένα. Γενικά, ολόκληρο το σημερινό άρθρο θα έχει κάτι από ντεζαβούδι για τους ταχτικούς αναγνώστες του ιστολογίου, αφού αποτελεί, εν μέρει όμως μόνο, επανάληψη παλιότερου άρθρου -σας έχω προειδοποιήσει, άλλωστε, ότι ως τον Σεπτέμβρη το ιστολόγιο θα κινείται με πιο χαλαρούς ρυθμούς.

Το καλοκαίρι κάνουμε μπάνιο στη θάλασσα, αλλά η λέξη δεν αναφέρεται μόνο στο θαλασσινό λουτρό ούτε μόνο στο κολύμπι. Μπάνιο λέγεται και το πλύσιμο ολόκληρου του σώματος, κανονικά όταν γίνεται στη μπανιέρα, αλλά και στο ντους, ενώ συνεκδοχικά μπάνιο λέγεται και ο ειδικός χώρος του σπιτιού ή του ξενοδοχείου που είναι εφοδιασμένος με μπανιέρα ή/και ντουζιέρα και όλα τα απαραίτητα.

Ετυμολογικά, η λέξη «μπάνιο» είναι δάνειο από τα ιταλικά, και όπως θα δούμε είναι αντιδάνειο. Παράλληλα, έχουμε κρατήσει την παλιότερη λέξη, λουτρό, για όλες σχεδόν τις χρήσεις -έτσι, και το δωμάτιο του μπάνιου λέγεται και λουτρό, αλλά και για θαλάσσια λουτρά μιλάμε. Μάλιστα, λέμε μόνο «λουόμενοι» όταν θέλουμε να αναφερθούμε σε όσους βρίσκονται στην πλαζ και κάνουν μπάνιο, δεν έχουμε άλλη λέξη, από τη ρίζα του μπάνιου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , | 185 Σχόλια »

Κάτω στο γιαλό στην άμμο κάνουν τα καβούρια μπάνιο

Posted by sarant στο 24 Ιουλίου, 2013

Επειδή πολλά επετειακά άρθρα έπεσαν τώρα τελευταία, το ιστολόγιο σήμερα δεν θα αναφερθεί στην αποκατάσταση της δημοκρατίας πριν από 39 χρόνια αλλά θα περιοριστεί σε ένα απλό, καλοκαιρινό αρθράκι.

Ο τίτλος παρουσιάζει διασκευασμένον τον δημοτικό ( ; ) στίχο, αφού, θα το ξέρετε, το τραγούδι θέλει να «κάνουν τα καβούρια γάμο». Ζητώ συγνώμη για την παραχάραξη, αλλά έχω βάσιμους λόγους.

Βλέπετε, παρ’ όλο που ακόμα δεν έχουν σφίξει για τα καλά οι ζέστες, και παρόλο που, χάρη στις φροντίδες των κυβερνώντων, όλο και περισσότεροι δεν μπορούν να φύγουν για κανονικές διακοπές, το καλοκαίρι διεκδικεί τα δικαιώματά του -αν όχι στην πραγματικότητα, τουλάχιστον εικονικά -στο ιστολόγιο. Και αφού εδώ, ως γνωστόν, λεξιλογούμε, στο σημερινό άρθρο θα δούμε μερικές από τις λέξεις των καλοκαιρινών διακοπών, λέξεις, ας πούμε, της παραλίας.

Η παραλία είναι όρος γενικός, η ακτή που προσφέρεται για μπάνιο συχνά λέγεται πλαζ, όρος που τον πήραμε από τα γαλλικά, αλλά αποτελεί αντιδάνειο αφού έχει την αρχή της σε ελληνική λέξη. Πρόκειται για τη λέξη «πλάγιος», ή μάλλον για την έκφραση «τα πλάγια», που σήμαινε τις παρυφές οδού, τις όχθες ποταμού ή τις πλαγιές βουνού, και από εκεί πέρασε στα μεσαιωνικά λατινικά, plagia, και μετά στα ιταλικά, piaggia και spiaggia. Η ιταλική λέξη γίνεται τμήμα της μεσογειακής λίνγκουας φράνκας και περνάει και στα ελληνικά, όπως μαρτυρούν άφθονα τοπωνύμια όπως Πλάντζα, Πλάτζια, Σπιάτζια κτλ. σε παραθαλάσσια μέρη. Είναι ο πρώτος αντιδανεισμός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 85 Σχόλια »