Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Μποντλέρ’

Χαράμι πάει το χαρέμι

Posted by sarant στο 12 Μαρτίου, 2011

Ο τίτλος είναι λιγάκι παραπλανητικός. Το σημείωμα που θα διαβάσετε δεν αφορά τις μειωμένες σεξουαλικές επιδόσεις ενός γερασμένου σουλτάνου ή άλλου εστεμμένου, όπως θα μπορούσε να είναι ο βασιλιάς στο ποίημα του Μποντλέρ (εδώ το ακούτε σε μετάφραση Νίκου Φωκά μελοποιημένο από τους Πυξ Λαξ), που «τάφος το απέραντό του γίνεται κρεβάτι / ενώ οι πουτάνες της αυλής του κλείνουνε το μάτι».

Απλώς, είχα αναφερθεί  προχτές, μ’ αφορμή το ποίημα Είνορο του Κοτζιούλα, στη λέξη «χαραμής», που θα πει ληστής, και θυμήθηκα ότι σε ανύποπτο χρόνο, που λέμε, είχα ξεκινήσει να γράφω ένα άρθρο για τη φοβερή λέξη «χαράμι». Έκατσα λοιπόν και το τελείωσα, κι έβαλα αυτόν τον ελαφρώς προβοκατόρικο τίτλο, μ’ αυτές τις δυο λέξεις, που διαφέρουν μόνο κατά ένα γράμμα, αλλά στη σημασία τους φαίνεται να μην έχουν καμιά σχέση: χαράμι και χαρέμι. Κι όμως, παρόλο που οι σημασίες διαφέρουν, οι λέξεις είναι ξαδερφάκια, έχουν κοινή αρχή.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ισλάμ, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 41 Σχόλια »

Λιπογράμματα λοιπόν!

Posted by sarant στο 8 Δεκεμβρίου, 2010

Το άρθρο αυτό είναι συνέχεια του αλλιώτικου ποιητικού κουίζ.

Το ποίημα που σας έδωσα στο προηγούμενο άρθρο, ζητώντας σας να βρείτε τι το περίεργο έχει, ήταν ένα «λιπόγραμμα», όπως συνήθως το λέμε, λέξη που είναι αντιδάνειο κατά κάποιο τρόπο από το αγγλικό lipogram. Με τον όρο αυτό εννοούμε ένα λογοτεχνικό κείμενο, έμμετρο ή πεζό, στο οποίο ο συγγραφέας συνειδητά αποφεύγει να χρησιμοποιήσει ένα ή περισσότερα γράμματα. Φυσικά, αυτό που σας έβαλα ήταν λιπόγραμμα περιορισμένης εμβέλειας, μια και ο περιορισμός κρατούσε μόνο μια στροφή και μετά άλλαζε: στην πρώτη στροφή έλειπε το γράμμα Α, στη δεύτερη το Ε, και ούτω καθεξής τα υπόλοιπα φωνήεντα. Και επειδή δεν ξέρω κανέναν να φτιάχνει λιπογράμματα (ασφαλώς θα υπάρχουν κάποιοι, αλλά δεν τους ξέρω) αναγκάστηκα να σκαρώσω εγώ ένα.

Είπα πιο πάνω ότι «συνήθως» το λέμε λιπόγραμμα, διότι θα μπορούσαμε να το πούμε και λιπογράφημα, όπως επίσης και λειπόγραμμα ή λειπογράφημα. Και είπα ότι είναι κατά κάποιο τρόπο αντιδάνειο, διότι η αγγλική ή η γαλλική λέξη έχουν φτιαχτεί με βάση την αρχαία ελληνική λέξη «λειπογράμματος» (έτσι στο TLG, αλλά στο Λίντελ Σκοτ «λιπογράμματος»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Ποίηση, Ψυχαγωγικά | Με ετικέτα: , , , , , | 110 Σχόλια »