Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Νίκος Φίλης’

Ανασχηματισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Νοέμβριος, 2016

Το άρθρο άρχισε να γράφεται την ώρα που αναμενόταν να ανακοινωθεί ο ανασχηματισμός της κυβέρνησης -γι’ αυτό και ο αρχικός του τίτλος ήταν «ανασχηματιζόμενα» μεζεδάκια. Ύστερα διέκοψα διότι είχαμε να πάμε να δούμε κάτι φίλους, και επιστρέφοντας έμαθα ότι ο ανασχηματισμός είχε συντελεστεί -κι έτσι ο τίτλος άλλαξε σε «ανασχηματισμένα».

Έκανα το εξής σχόλιο στο Φέισμπουκ, που το αναπαράγω εδώ:

Παρόλο που ο Κώστας Γαβρόγλου που τον αντικαθιστά είναι σοβαρός άνθρωπος και σημαντικός διανοητής, θέλω να δηλώσω τη βαθύτατη απογοήτευσή μου για την απομάκρυνση του Νίκου Φίλη από το υπουργείο Παιδείας και από την κυβέρνηση, απογοήτευση που επιστεγάζεται με την αποχώρηση και της Σίας Αναγνωστοπούλου.

Δυστυχώς, ο πρωθυπουργός εισάκουσε τις παραινέσεις των εθνικιστών, πρώτα και κύρια του αγ. Ιερώνυμου. Απόψε ο σκοταδισμός και ο εθνικισμός κατήγαγαν μια σημαντική νίκη.

Δεν μπορώ παρά να εκφράσω την αποδοκιμασία μου, έστω κι αν αρκετές τοποθετήσεις στο νέο σχήμα είναι καλοδεχούμενες. Κρίμα.

Και, χαίρε Νίκο Φίλη!

Πράγματι, δεν μπορώ να ξεχάσω ότι τον Νίκο Φίλη προχτές μόλις τον χαρακτήρισε «προβληματικό» ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος αλλά και «ανελλήνιστο, μισαλλόδοξο και μισάνθρωπο» ο εθνικιστής σκιτσογράφος Στάθης Σταυρόπουλος. Το ιστολόγιο δεν αλλάζει την τοποθέτησή του, αλλά αίρει την εκ των προτέρων ευμενή διάθεσή του προς την κυβέρνηση.

Η σημερινή πιατέλα με τα μεζεδάκια δεν είναι τόσο φορτωμένη όσο συνήθως, για λόγους προσωπικούς -είχα ταξίδια αυτή την εβδομάδα και δεν πρόλαβα να μαζέψω αρκετά. Για να τα λέμε όλα, φταίτε κι εσείς που δεν στείλατε. 🙂

Και η επόμενη βδομάδα θα είναι δύσκολη για το ιστολόγιο, διότι έχω και πάλι ταξίδι, αυτή τη φορά στη Μάλτα. Δεν ξέρω αν θα έχω τον καιρό ή τις υλικές δυνατότητες (σύνδεση κτλ.) να ανεβάζω άρθρα καθημερινά, αν και θα προσπαθήσω να μη σπάσει το σερί της καθημερινής δημοσίευσης το οποίο κρατάει από τα τέλη Ιανουαρίου του 2014. Βέβαια, θα βάλω και καναδυό άρθρα ‘ταξιδιωτικού’ χαρακτήρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 279 Σχόλια »

Αιματοκυλισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Ιουλίου, 2016

latuffΚαι πώς αλλιώς να τα πούμε, ύστερα από το καινούργιο μακελειό που αιματοκύλησε τη Νίκαια προχτές το βράδυ, όταν ένας τρελαμένος τζιχαντιστής που οδηγούσε νοικιασμένο φορτηγό-ψυγείο παραβίασε τις μπάρες και έπεσε πάνω στο πλήθος που είχε μαζευτεί στην παραλιακή Προμενάντ ντεζ Ανγκλέ, τον περίπατο των Άγγλων, αυτή την «επιτομή της νωχέλειας, της χαλαρότητας και της κατανίκησης του άγχους» (αντιγράφω τον χαρακτηρισμό από τον δημοσιογράφο Γιάννη Ανδρουλιδάκη), σκορπίζοντας τον πανικό και τον θάνατο, με 84 νεκρούς και αρκετούς σοβαρά τραυματίες την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη χώρα, που είχε προαναγγελθεί ότι δεν θα παρατεινόταν, τώρα παρατείνεται για τρεις ακόμα μήνες, ενώ η Μαρίν Λεπέν ανοίγει σαμπάνιες.

Θα μπορούσα να μη βάλω άρθρο, έτσι παράταιρα που θα φαντάζουν τα αστειάκια και τα μαργαριτάρια σε μια μέρα πένθους -αλλά δεν θέλω να χαλάσω το σερί των αδιάλειπτων δημοσιεύσεων. Καταλαβαίνω όμως ότι η συζήτηση στα σχόλιά σας δεν θα περιοριστεί στα μεζεδάκια αλλά, αναπόφευκτα, θα πιάσει όχι μόνο το έγκλημα της Νίκαιας αλλά και την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, ένα γεγονός της εντελώς τελευταίας στιγμής, χτεσινοβραδινό.

Οπότε, μεζεδάκια, έστω και με πικρή γεύση.

* Και ξεκινάω με έναν ενοχλητικό ευπρεπισμό που μας έρχεται από τη λεβεντογέννα Κρήτη. Σε ρεπορτάζ για ένα μικροσυμβάν της καθημερινής ταλαιπωρίας, ένα αυτοκίνητο που ο ιδιοκτήτης του το άφησε εδώ και μερικές μέρες σε έναν κυκλοφοριακό κόμβο με αποτέλεσμα να προκαλεί μποτιλιάρισμα, ο πολίτης που καταγγέλλει το συμβάν γράφει «εδώ και 4 ημέρες … παραμένει παραιτημένο ένα αυτοκίνητο» και ο δημοσιογράφος ίσως επιδοκιμάζει αφού βάζει στον τίτλο «Κομφούζιο από το… παραιτημένο αυτοκίνητο», εκτός κι αν τα αποσιωπητικά εκληφθούν ως ειρωνεία για τον ευπρεπισμό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Κοτσανολόγιο, Λαθολογία, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 277 Σχόλια »

Κινέζικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Ιουλίου, 2016

Τα λέω «κινέζικα» επειδή τη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε την επίσκεψη του πρωθυπουργού και κυβερνητικού κλιμακίου στην Κίνα. Ωστόσο μην περιμένετε γλυκόξινη σάλτσα και σπρίνγκρολς στη σαββατιάτικη πιατέλα μας, τα μεζεδάκια μας μόνο χρονικά συνέπεσαν με την επίσημη επίσκεψη στην Κίνα.

Είδα βέβαια στα κοινωνικά μέσα κάποιες αρκετά έξυπνες λεζάντες σε φωτογραφίες από την επίσκεψη, όπως εκείνη με τον Τσίπρα στο Σινικό Τείχος, όπου ρωτάει τον Κινέζο επίσημο αν αληθεύει ότι το Τείχος είναι το μοναδικό ανθρώπινο δημιούργημα που φαίνεται από τη Σελήνη (κάτι που νομίζω πως είναι μύθος) και ο Κινέζος τού απαντάει «αυτό και το χρέος σας». Είδα και κάτι γουστόζικες φωτοσοπιές, όπως του αρχιτέκτονα με το κολωνάτο ποτήρι να αγναντεύει από το Σινικό Τείχος πλάι στον Πρωθυπουργό, αλλά δεν κράτησα καμία.

Αλλά για να μη μείνουμε χωρίς κινέζικη γεύση, ένα ανέκδοτο που το διηγήθηκε φίλη στο Φέισμπουκ:

«Καπου στο δεύτερο ημισυ της δεκαετίας του ΄70, το ΚΚΕεσ ανταποκρινόμενο σε επίσημη πρόσκληση της Κίνας, έστειλε αποστολή αποτελούμενη απο τους Μπάμπη Δρακοπουλο (Γ.Γ.), Μπάμπη Γεωργούλα (Γρ. του Ρηγα Φεραίου) και τα μέλη της Κ.Ε. Μπάμπη Δρακόπουλο (ο επονομαζόμενος μικρός για να ξεχωρίζει από τον θείο του) και Μπάμπη Θεοδωριδη. Κατά τις συστάσεις, οι κινέζοι θεωρώντας οτι το μπάμπης είναι τίτλος ανάλογος του σύντροφος και για λόγους αβροφροσύνης, προέταξαν το μπάμπης στα δικά τους ονόματα π.χ. μπάμπης Τενγκ Σιαο Πίνγκ. Οπως καταλαβαίνετε το μπέρδεμα ήταν απίστευτο, το δε ταξίδι για όλους όσοι συμμετείχαν αξέχαστο κυρίως από τα γέλια.»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Πορτοκαλισμοί | Με ετικέτα: , , , , , , | 184 Σχόλια »

Νέο «σοκ με Φίλη» και άλλα παραπλανητικά του Διαδικτύου

Posted by sarant στο 17 Ιουνίου, 2016

Καθώς συνεχίζεται το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, ένας από τους πονοκέφαλους για τους διοργανωτές είναι η ασφάλεια στα γήπεδα. Παρόλο που οι φίλαθλοι ελέγχονται στην είσοδο, πάνω από μία φορά, με ψηλάφηση, όπως σε μερικά αεροδρόμια, και μάλιστα γι’ αυτό έγιναν και έκτακτες προσλήψεις γυναικών στο προσωπικό ασφαλείας, σε κάποιους αγώνες φίλαθλοι μπόρεσαν να μπάσουν στο γήπεδο (ή, αν προτιμάτε, να εισάξουν) καπνογόνα και άλλα απαγορευμένα αντικείμενα.

pelleΔημοσιεύτηκε μάλιστα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η φωτογραφία που βλέπετε αριστερά, από τα επεισόδια που έγιναν στο Βελοντρόμ της Μασσαλίας μετά τον αγώνα Αγγλίας-Ρωσίας. Μέσα στον γενικό χαμό, ένας κυριούλης, που μάλιστα φαίνεται να φοράει σλιπάκι, επιτίθεται κραδαίνοντας ένα φτυάρι!

Πώς μπόρεσε να περάσει κοτζάμ φτυάρι από τον έλεγχο;

Αυτό ακριβώς το ερώτημα έθεσε επιτακτικά στον κυβερνητικό εκπρόσωπο, που τον είχε προσκαλεσμένο στην εκπομπή του, ένας πρωτοκλασάτος δημοσιογράφος της RTL, ο Ολιβιέ Μαζερόλ (Mazerolle). Ο εκπρόσωπος αιφνιδιάστηκε και δήλωσε άγνοια για το περιστατικό, αλλά οι θεατές, ιδίως όσοι ήταν εξοικειωμένοι με τα κοινωνικά μέσα, γέλασαν με την καρδιά τους με το πάθημα του μεγαλοδημοσιογράφου, διότι αναγνώριζαν πολύ καλά τον κυριούλη με το φτυάρι από άλλες φωτογραφίες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαθροχειρίες, Μύθοι, Ραδιόφωνο, Φωτογραφίες, Χόακες | Με ετικέτα: , , , , , , | 194 Σχόλια »

Ευρωποδοσφαιρικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Ιουνίου, 2016

Το σαββατιάτικο άρθρο μας το τιτλοφορώ έτσι για τον προφανή λόγο ότι χτες άρχισε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, που από τότε που το πήραμε το λέμε Γιούρο, μόνο που φέτος, παρά το ότι έχει πάρει πληθωρική (και άβολη) μορφή με 24 ομάδες, η Εθνική μας δεν κατάφερε να προκριθεί, αφού χάσαμε μέχρι κι από τις Φερόες, και μάλιστα δυο φορές, κι έτσι, ύστερα από τρεις συναπτές παρουσίες στα τελικά φέτος θα κοιτάζουμε τη διοργάνωση από τον παροιμιακό μας καναπέ.

Μπορεί προς το τέλος της άλλης εβδομάδας, που θα έχουμε δει και μερικά παιχνίδια, να βάλω και κάποιο άρθρο στο ιστολόγιο, γι’ αυτό κρατήστε τα αμιγώς ποδοσφαιρικά σας σχόλια για τότε. Έτσι κι αλλιώς, πέρα από τον τίτλο τα μεζεδάκια αυτής της εβδομάδας δεν έχουν ποδοσφαιρικό χρώμα, εκτός από ένα.

Και ξεκινάμε με το μοναδικό μεζεδάκι μας που αναφέρεται έστω και έμμεσα στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα που μόλις άρχισε. Μου το στέλνει φίλος και αντιγράφω το σχόλιο χωρίς να προσθέσω τίποτα:

Μεζεδάκι από την ελληνική εκδοχή του Euronews, πριν από λίγα λεπτά:

«Στη Μασσαλία, Αγγλοι οπαδοί συγκρούστηκαν με νεαρούς Μασσαλούς

Μάσαλα! Τη Μασσαλιώτιδα δεν την έχουν ακούσει;

Φυσικά, τον κάτοικο της Μασσαλίας θα τον πούμε Μασσαλιώτη ή Μαρσεγιέζο -πάντως όχι Μασσαλό κι ας λέμε Θεσσαλό τον κάτοικο της Θεσσαλίας.

* Κατά τα άλλα, συνεχίστηκε και τη βδομάδα που μας πέρασε η αντιπαράθεση για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών, που αν αποδελτίωνε κανείς όλα τα σχετικά κείμενα θα είχε υλικό για δυο-τρία άρθρα (σοβαρά και αστεία)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Αρχαία ελληνικά, Γκας Πορτοκάλος, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 341 Σχόλια »

Πλημμυρισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Ιουνίου, 2016

4933607_6_aa8d_le-zouave-du-pont-de-l-alma-au-petit-matin-du_e48375b5be05753ee61dbb6b8ada8ddeΔεν είναι βεβαίως τα μεζεδάκια μας πλημμυρισμένα, στη Γαλλία γίνονται οι πλημμύρες, αλλά επειδή χτες και προχτές είχαμε την επίσημη επίσκεψη του Γάλλου πρωθυπουργού, του Μανουέλ Βαλς, είπα να βάλω αυτόν τον τίτλο, τιμής ένεκεν ή σε ένδειξη συμπαράστασης, πείτε το όπως θέλετε.

Άλλωστε, μερικά από τα μεζεδάκια μας αναφέρονται είτε στις πλημμύρες της Γαλλίας είτε στην επίσκεψη Βαλς, οπότε ο τίτλος δεν είναι άτοπος.

Το άγαλμα που βλέπετε αριστερά είναι ένας ζουάβος, πολεμιστής στον Κριμαϊκό πόλεμο, που βρίσκεται στη γέφυρα της Άλμας στο Παρίσι. Όπως βλέπετε τα νερά του φουσκωμένου Σηκουάνα τού έχουν φτάσει ίσαμε τη μέση και για κάποιο λόγο το άγαλμα αυτό έχει μετατραπεί σε ανεπίσημο μέτρο της πλημμύρας (υπάρχει και η παριζιάνικη έκφραση «ο ζουάβος έχει τα πόδια μεσα στο νερό», που σημαίνει «σκούρα τα πράγματα») αν και δεν προσφέρεται για συγκρίσεις με παλιότερες μεγάλες πλημμύρες διότι στο μεταξύ έχει γίνει ανακαίνιση της γέφυρας και το άγαλμα έχει μετατοπιστεί κι έτσι δεν είναι έγκυρη η σύγκριση.

* Ο Αλέξης Τσίπρας, προσφωνώντας τον Γάλλο πρωθυπουργό, είπε ότι «η στάθμη του Σηκουάνα έχει φτάσει στα 6 μέτρα πάνω από το έδαφος», αλλά αυτό είναι λάθος. Έχει φτάσει στα 6 μέτρα σκέτο, και εννοούν από την κοίτη του.

sigounas* Μιλώντας για τον Σηκουάνα, γελάσαμε πολύ με το σουπεράκι που έβαλε κάποιο κανάλι (του Ευαγγελάτου, αλλά δεν θυμάμαι ποιο είναι αυτή την περίοδο): Ο Σιγκούνας κλείνει τον Λούβρο!

Διόρθωσέ το, θα φώναξε κάποιος από το κοντρόλ, και, πράγματι το έκαναν:

Ο Σηγκούνας κλείνει τον Λούβρο!

Εγώ πάντως δηλώνω ότι είχα έναν συμμαθητή που τον λέγανε Σιγκούνα, αλλά ήταν φρόνιμο παιδί, δεν έκλεινε Λούβρους.

* Επίσης, άκουσα χτες στο Κόκκινο έναν δημοσιογράφο της ΕΡΤ, Αλφόνσο κάτι, που τον καλέσανε για γνώστη της γαλλικής πραγματικότητας, να λέει, δύο ή τρεις φορές, τον Γάλλο πρόεδρο «Ολάν». Το Hollande προφέρεται στα γαλλικά Ολάντ (ένρινο βέβαια, νd), όχι Ολάν. Κι άλλοι το κάνουν το λάθος αυτό, και δεν χάλασε κι ο κόσμος φυσικά, αλλά από «γνώστη της γαλλικής πραγματικότητας» περίμενα να το ξέρει σωστά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 234 Σχόλια »

Για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών στο γυμνάσιο

Posted by sarant στο 3 Ιουνίου, 2016

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε χτες στον ιστότοπο RED Notebook, απ’ όπου πήρα και την εικόνα που το συνοδεύει. Στη σημερινή αναδημοσίευση έχω προσθέσει/αλλάξει κάποια πράγματα.

160602-licurgo-1-870x418

Με την ευκαιρία του εθνικού διαλόγου για την Παιδεία, ξαναήρθε στην επικαιρότητα το ζήτημα της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών στο Γυμνάσιο.

Η αρχή έγινε με επιστολή 56 καθηγητών πανεπιστημίου, γλωσσολόγων, οι οποίοι επισήμαναν ένα ολοφάνερο αφύσικο, ότι στο Γυμνάσιο η αρχαία ελληνική γλώσσα από το πρωτότυπο διδάσκεται 3 ώρες εβδομαδιαίως ανά τάξη και 2 ώρες τα αρχαία από μετάφραση, ενώ η νέα ελληνική γλώσσα (μαζί με την παραγωγή κειμένων) μόνο 2 ώρες – και ζήτησαν να καταργηθεί η διδασκαλία των αρχαίων από το πρωτότυπο και να αυξηθούν οι ώρες που αφιερώνονται στα νέα ελληνικά.

 

Η πρόταση των 56 προκάλεσε αρκετές ενοχλημένες αντιδράσεις, από την Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, την Ένωση Αναπληρωτών Φιλολόγων (με κωμικά επιχειρήματα, όπως ας πούμε ότι η αρχαία ελληνική γλώσσα έχει… μαθηματική δομή) και από τον Τομέα Κλασικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ. (όπου, μαθαίνουμε ότι τα αρχαία ελληνικά, παρά το ότι δεν έχουν φυσικούς ομιλητές, δεν είναι νεκρή γλώσσα διότι «έχει αφήσει πίσω της γλωσσικούς απογόνους»· αλλά τότε ούτε τα λατινικά είναι νεκρή γλώσσα, ούτε, εδώ που τα λέμε, η πρωτοϊνδοευρωπαϊκή, η οποία έχει αφήσει πάμπολλους απογόνους!) Υπήρξαν πάντως και φιλόλογοι της μέσης εκπαίδευσης που επικρότησαν την πρωτοβουλία των 56 πανεπιστημιακών, με ένα υποδειγματικό κείμενο.

Ταυτόχρονα, απαντώντας σε ερώτηση φιλολόγου σε ανοιχτή εκδήλωση, ο υπουργός Παιδείας Ν. Φίλης δήλωσε ότι είναι «παρά φύσιν» η κατάσταση να διδάσκονται οι μαθητές του Γυμνασίου 3 ώρες αρχαία ελληνικά και μόνο 2 ώρες νέα ελληνικά. Η μονταζιέρα φυσικά δούλεψε υπερωρίες, κι έτσι σε πολλούς ιστοτόπους (παράδειγμα) γράφτηκε ότι ο Φίλης χαρακτήρισε «παρά φύσιν» τη διδασκαλία των αρχαίων γενικώς. Την άθλια διαστρέβλωση την επανέλαβε και ο, ας πούμε, διανοητής Τάκης Θεοδωρόπουλος από τις στήλες της Καθημερινής, ενώ το σπασμένο τηλέφωνο έφτασε στον αντιπρόεδρο της ΝΔ Άδωνη Γεωργιάδη, ο οποίος είπε ότι ο Φίλης «θέλει να απαγορεύσει τα αρχαία ελληνικά» (μια ακόμα ένδειξη ότι η… φιλελεύθερη Νέα Δημοκρατία του Κούλη Μητσοτάκη είναι μαύρη αντίδραση και σκοταδισμός στα κοινωνικά-πνευματικά-πολιτιστικά ζητήματα).

Συνήθως είναι δύσκολο να εκτιμηθούν από τα πριν οι συνέπειες μιας εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, αλλά ειδικά στο θέμα της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών στο Γυμνάσιο είμαστε τυχεροί: έχουμε ένα μεγάλο δείγμα μαθητών που διδάχτηκαν τα αρχαία στο Γυμνάσιο μόνο από μετάφραση. Από το 1977 έως την παλινόρθωση του 1992 τα αρχαία διδάσκονταν μόνο στο Λύκειο από το πρωτότυπο. Οι μαθητές εκείνης της δεκαπενταετίας, όπως προκύπτει από τις εμπειρίες τους, ήρθαν σε επαφή με το περιεχόμενο πολύ περισσότερων κειμένων της αρχαίας γραμματείας, ενώ δεν στοιχειοθετείται από πουθενά ότι οι φιλόλογοι των ετών εκείνων υστερούν σε αρχαιομάθεια από τους προγενέστερους ή μεταγενέστερους συναδέλφους τους.

Επίσης αν οι συνέπειες της μη διδασκαλίας των αρχαίων στο Γυμνάσιο ήταν τόσο ολέθριες όσο τις παρουσιάζουν οι υπέρμαχοι της διατήρησης, η γενιά που δεν τα διδάχτηκε, άνθρωποι που έχουν αυτή τη στιγμή ηλικία, χοντρικά, από 35 ως 50 ετών, θα έπρεπε να μιλούν χειρότερα ελληνικά από τους σημερινούς εικοσιπεντάρηδες-τριαντάρηδες, κάτι που ολοφάνερα δεν συμβαίνει. (Η προέκταση αυτού του συλλογισμού σε άλλες γλώσσες, θα οδηγούσε στο παράλογο συμπέρασμα ότι δεν μπορεί κανείς φυσικός ομιλητής των αγγλικών να μάθει καλά τη μητρική του γλώσσα αν δεν διδαχτεί τα αγγλικά της εποχής του Beowulf).

Αντίθετα, η μόνη μελέτη που έχει εκπονηθεί μετά την παλινόρθωση των αρχαίων στο Γυμνάσιο, μια εργασία της Μαρίας Κοξαράκη, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας από αρχαία, βυζαντινά και λόγια κείμενα επί τρία συναπτά έτη στο Γυμνάσιο δεν βελτίωσε τις επιδόσεις των μαθητών στα αρχαία ελληνικά στο Λύκειο».

Το περίεργο είναι ότι και οι υπέρμαχοι της διατήρησης δέχονται, σχεδόν όλοι, ότι η σημερινή κατάσταση με τα αρχαία ελληνικά κάθε άλλο παρά ικανοποιητική είναι, ότι οδηγεί τους περισσότερους μαθητές στο να μισήσουν το μάθημα και να θεωρούν χαμένο χρόνο τις ώρες που αφιέρωσαν σ’ αυτό. (Για να κάνω μια παρένθεση: Μια άλλη παρενέργεια του σημερινού συστήματος είναι ότι πολλοί φιλόλογοι ενσταλάζουν στα παιδιά την ιδέα ότι η σημερινή νεοελληνική γλώσσα δεν είναι παρά ένα ωχρό είδωλο της αρχαίας, που δήθεν έχει πολύ ανώτερες εκφραστικές δυνατότητες, με αποτέλεσμα η μητρική γλώσσα να απαξιώνεται στα μάτια του μαθητή. Το κωμικό είναι ότι όσο περισσότερο υμνούμε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση την αρχαία γλώσσα τόσο χειρότερα τη μαθαίνουμε, ίδιοι με τους Ποσειδωνιάτες του Καβάφη).

Ωστόσο, οι υπέρμαχοι της διατήρησης αντιτείνουν ότι δεν φταίει το περιεχόμενο του μαθήματος καθαυτό, αλλά η μέθοδος εκμάθησης. Ποια όμως θα είναι αυτή η θαυματουργή μέθοδος που θα κάνει τους μαθητές να αγαπήσουν τα αρχαία, αυτό κανένα στόμα δεν το ’βρε και δεν το ’πε ακόμα –οπότε, πολλοί βρίσκουν τη λύση στη φυγή προς τα εμπρός: προτείνουν να διδάσκονται ακόμα περισσότερα αρχαία, που να ξεκινούν από το Δημοτικό, ει δυνατόν και από την πρώτη τάξη, ίσα κι όμοια με κάποιους που ως θεραπεία για τη μνημονιακή λαίλαπα πρότειναν ακόμα περισσότερα μνημονιακά μέτρα. Φαίνεται επίσης να πιστεύουν ότι το ωρολόγιο πρόγραμμα των Γυμνασίων μπορεί να διασταλεί απεριόριστα, αφού μεγαλόθυμα συμφωνούν με την αύξηση των ωρών διδασκαλίας των Νέων Ελληνικών, αρκεί να μην γίνει εις βάρος των Αρχαίων Ελληνικών. (Το ίδιο φαίνεται να πιστεύει και η ανακοίνωση του τομέα κλασικής φιλολογίας του ΕΚΠΑ στην οποία ζητείται έμμεσα να αυξηθούν οι ώρες διδασκαλίας και των Λατινικών!) Στην πραγματικότητα, με 35 διδακτικές ώρες τη βδομάδα, το πρόγραμμα διδασκαλίας είναι ήδη παραφορτωμένο (δείτε το εδώ) -για να μην αναφέρουμε και τη γνωστήν αλήθεια, ότι τα μονόωρα μαθήματα (που έχουν μόνο μία ώρα την εβδομάδα) είναι σαν να μην υπάρχουν. Δεν θα λύσουμε σήμερα το θέμα της οργάνωσης του ωρολογίου προγράμματος, αλλά καλό είναι να έχουμε κατά νου ότι για να αυξήσεις κατά μία ώρα ένα μάθημα πρέπει να την αφαιρέσεις από κάποιο άλλο.

Πολλοί προβάλλουν το επιχείρημα ότι αν ο μαθητής δεν έρθει σε επαφή με την αρχαία ελληνική δεν θα μπορεί να συνάγει τη σημασία των λέξεων από την ετυμολογία τους. Το επιχείρημα αυτό βάζει το κάρο μπροστά από το άλογο. Η σημασία λόγιων λέξεων όπως, π.χ., ανήκεστος (το παράδειγμα αυτό το έχει φέρει φιλόλογος υπέρμαχος της διατήρησης) δεν μαθαίνεται από την ετυμολογία (α στερητικό + ακέομαι = γιατρεύω). Η σημασία μαθαίνεται αυτόνομα, μέσα από κείμενα που περιέχουν τη φράση «ανήκεστος βλάβη», τη μόνη που μπορεί να συναντήσει κανείς στη νέα ελληνική, απ’ όπου ο μαθητής μαθαίνει ότι θα πει «ανεπανόρθωτη, που δεν μπορεί να θεραπευτεί». Αλίμονο αν χρειαζόταν να μαθευτεί πρώτα το σπάνιο και το άγνωστο (το ακέομαι) για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε το συχνότερο και οικειότερο (το ανήκεστος)!

Η θέση ότι η ετυμολογία είναι απαραίτητη για την κατανόηση της σημασίας των λέξεων θα οδηγούσε στο ολοφάνερα παράλογο συμπέρασμα, ότι δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για τη σημασία λέξεων αβέβαιης ή άγνωστης ετυμολογίας (και τέτοιες υπάρχουν εκατοντάδες ή χιλιάδες, αρχαίες και νέες!)  Παρόλο που την ετυμολογία τη λατρεύω, δεν πρέπει να της δίνουμε σημασία μεγαλύτερη από όσην έχει. Η ετυμολογία δεν δείχνει την αληθή φύση της λέξης, μην σας παραπλανά η… ετυμολογία της. Δείχνει πώς σκέφτονταν οι άνθρωποι που την ονομάτισαν. Ανθρωπολογία είναι ουσιαστικά η ετυμολογία.

Ούτε βοηθάει η γνώση της ετυμολογίας για να συμπεράνουμε ότι ευάριθμος σημαίνει ολιγάριθμος, τη στιγμή που εύπορος είναι ο πλούσιος. Με δυο λόγια, όπως σωστά επισήμανε ο Φοίβος Παναγιωτίδης, η διδασκαλία του λεξιλογικού πλούτου της Νέας Ελληνικής είναι δουλειά του μαθήματος των Νέων Ελληνικών, ενώ το ίδιο ισχύει και για τις αρχαΐζουσες δομές της γραμματικής.

Αν καταργηθεί η διδασκαλία των αρχαίων από το πρωτότυπο στις δύο πρώτες τάξεις του Γυμνασίου, οι ώρες που θα εξοικονομηθούν θα μπορούν να διατεθούν στη διδασκαλία αρχαίων κειμένων από μετάφραση, καθώς και στο απολύτως απαραίτητο μάθημα της Ιστορίας της Ελληνικής Γλώσσας (που διδασκόταν και την περίοδο 1977-1992). Θα χρειαστούν βέβαια καινούργιες, δόκιμες και ζωντανές, μεταφράσεις, που να μην κάνουν το σφάλμα να εγκλωβίζονται στην κατά λέξη μετάφραση του πρωτοτύπου με αποτέλεσμα να δίνουν κείμενο που να μη διαβάζεται.

Όσο για τα αρχαία από το πρωτότυπο, μπορούμε να συζητήσουμε αν θα ξεκινούν από τη Γ’ Γυμνασίου ή από την Α’ Λυκείου. Την περίοδο 1977-92 τα τρία χρόνια του Λυκείου ήταν  πάντως αρκετά. Κοντά σ’ αυτό ίσως πρέπει να εξεταστεί ξανά η παλιά ιδέα του Εμμανουήλ Κριαρά για τη δημιουργία κλασικών γυμνασίων ή λυκείων (όπως υπάρχουν μουσικά και αθλητικά γυμνάσια), που θα δίνουν σε λίγους μαθητές που έχουν κλίση τα εφόδια για να γίνουν γεροί κλασικοί φιλόλογοι, μια και στον διεθνή στίβο των κλασικών σπουδών δεν έχουμε, φοβάμαι, την παρουσία που θα μπορούσαμε να έχουμε.

Και θα κλείσω με ένα ερώτημα στο οποίο ως τώρα έχω αποφύγει να απαντήσω. Είναι άραγε η ελληνική «μία και ενιαία» γλώσσα ή όχι; Φοβάμαι πως αυτό δεν μπορούμε να το κρίνουμε με αποκλειστικά γλωσσικά κριτήρια, είναι απόφαση πολιτική, όπως πολιτική απόφαση είναι γενικά το αν δυο «διάλεκτοι» ανήκουν στην ίδια γλώσσα ή είναι ξεχωριστές γλώσσες, για παράδειγμα αν η σλαβομακεδονική ειναι χωριστή γλώσσα από τη βουλγαρική.

Αυτό φάνηκε καθαρά στην περίπτωση των σερβοκροατικών, που παλιότερα θεωρούνταν μία γλώσσα και σήμερα υπολογίζονται για δύο: σερβικά και κροατικά. Αφού οι γλώσσες δεν άλλαξαν τα τελευταία 20 χρόνια και τα κριτήρια της γλωσσολογίας επίσης δεν μεταβλήθηκαν, ολοφάνερα τα κριτήρια της ανακήρυξης της κροατικής σε αυτοτελή γλώσσα είναι πολιτικά.

Οπότε, έχω καταλήξει ότι η ελληνική γλώσσα (πιθανώς και άλλες γλώσσες) είναι σαν το πλοίο του Θησέα. Οι Αθηναίοι είχαν χτίσει, λέει το φιλοσοφικό πρόβλημα, έναν ωραίο νεώσοικο όπου το τιμημένο πλοίο αναπαυόταν με δόξα και τιμή. Κάθε που σάπιζε ένα σανίδι το άλλαζαν. Τελικά άλλαξαν όλα τα σανίδια. Οπότε, ήταν ακόμα το πλοίο του Θησέα ή όχι; Η απόφαση (αν είναι ή όχι το ίδιο πλοίο) είναι πολιτική ή ιδεολογική. Δεν είναι ναυπηγική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Γενικά γλωσσικά, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: , , , | 553 Σχόλια »

Η γενοκτονία της αντίθετης άποψης

Posted by sarant στο 6 Νοέμβριος, 2015

Τη Δευτέρα που μας πέρασε, στο τέλος μιας τρίωρης ενδιαφέρουσας συνέντευξής του στον Ενικό, στην οποία προσπάθησε να εκθέσει την πολιτική που θα ακολουθήσει το υπουργείο του και να δώσει απαντήσεις στα φλέγοντα προβλήματα της παιδείας μας που έχει καίρια πληγεί από τη μνημονιακή λαίλαπα, ο Υπουργός Παιδείας κ. Νίκος Φίλης δέχτηκε μια ερώτηση για το αν επιμένει στην άποψή του σχετικά με τη γενοκτονία των Ποντίων.

Θυμίζω ότι ο Νίκος Φίλης, πέρυσι τον Αύγουστο, τότε που συζητιόταν το λεγόμενο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο, είχε γράψει στην Αυγή ένα εξαιρετικά εύστοχο (κατά τη γνώμη μου, πάντοτε) άρθρο σχετικά με τις προσπάθειες βουλευτών της ΝΔ (προσπάθειες που τελικά τελεσφόρησαν) να ποινικοποιηθεί στο τότε υπό ψήφιση νομοσχέδιο η άρνηση της γενοκτονίας των Χριστιανών της Μικρασίας, άρθρο στο οποίο κατάγγελλε την πολιτικάντικη προσπάθεια καπηλείας της σφαγής των Ποντίων και εξέφραζε την άποψη ότι επιστημονικά δεν στοιχειοθετείται γενοκτονία αλλά εθνοκάθαρση, χωρίς φυσικά να αρνείται τον πολύ πόνο και το πολύ αίμα, τα θύματα και τον ξεριζωμό.

Η άποψη αυτή του Φίλη, την οποία άλλωστε δεν εξέφραζε για πρώτη φορά, δεν ήταν καινοφανής -οι περισσότεροι ιστορικοί το ίδιο πιστεύουν, καθώς και πολιτικοί από την Αριστερά και όχι μόνο. Με την ανάληψη του υπουργείου Παιδείας, το παλιό εκείνο άρθρο ήρθε στην επιφάνεια ξανά και ο Νίκος Φίλης δέχτηκε κριτική από ακροδεξιούς ως αρνητής της γενοκτονίας των Ποντίων ενώ από (οΘντκ) αριστερούς δεχόταν κριτική για τον σωματότυπό του.

Για να μη μακρηγορώ, στο τέλος της συνέντευξης εκείνης γίνεται η ερώτηση προς τον Φίλη, και εκείνος απαντάει σαφέστατα και καθαρότατα, δηλώνοντας ρητά ότι η προσωπική του άποψη δεν εκφράζει την κρατική πολιτική και δεχόμενος ότι υπάρχουν αντίθετες απόψεις:

Δυστυχώς, τα εκατόν πενήντα λεπτά της υπόλοιπης συνέντευξης επισκιάστηκαν από τη δίλεπτη αυτή απάντηση και από την άλλη μέρα έχει ξεσπάσει θόρυβος μεγάλος για την «δήλωση Φίλη».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου | Με ετικέτα: , , , , | 271 Σχόλια »