Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘νερό’

Για να μην πούμε το νερό νεράκι

Posted by sarant στο 7 Μαΐου, 2014

E_MAIL_SOSTETONERO

Την παραπάνω Κυριακή θα ψηφίσουμε δυο φορές, για δημοτικές αρχές και για περιφερειακές. Όλοι; Όχι όλοι. Στη Θεσσαλονίκη θα ψηφίσουν τρεις φορές, τις δύο παραπάνω και μια τρίτη, σε τοπικό δημοψήφισμα, με ερώτημα αν συμφωνούν με την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ, της Εταιρείας Ύδρευσης-Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης. Το δημοψήφισμα αυτό είναι άτυπο: στη χώρα μας δεν υπάρχει η δυνατότητα διενέργειας τοπικών δημοψηφισμάτων ούτε δημοψηφισμάτων «από τα κάτω», με πρωτοβουλία πολιτών.

Είναι άτυπο, έχει όμως προσλάβει και επίσημο χαρακτήρα, αφού το αναδέχτηκαν οι Δήμοι της Θεσσαλονίκης και η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας, ύστερα από την πρωτοβουλία του Συντονιστικού πολιτών και φορέων «SOSτε το νερό!». Έτσι, το αποτέλεσμά του, αν και δεν είναι δεσμευτικό, θα βαρύνει ασφαλώς στις εξελίξεις, ιδίως αν η συμμετοχή των πολιτών είναι μεγάλη. Και η εξέλιξη της ΕΥΑΘ ίσως αποτελέσει πρόκριμα για την επιχειρούμενη ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ, η οποία βέβαια έχει επιπλέον προσκρούσει σε απόφαση (ακόμα αδημοσίευτη) του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Η ψηφοφορία θα γίνει στους 11 δήμους της Θεσσαλονίκης που εξυπηρετούνται από την ΕΥΑΘ, στα ίδια εκλογικά τμήματα με τις αυτοδιοικητικές εκλογές αλλά όχι μέσα στις αίθουσες των τμημάτων, ούτε βέβαια με την εφορευτική επιτροπή των αυτοδιοικητικών εκλογών. Αυτό το έργο θα το αναλάβουν εθελοντές.

Βρίσκω πως είναι πολύ ενδιαφέρον πείραμα δημοκρατίας, για έναν θεσμό που είναι στη χώρα μας σχεδόν ανύπαρκτος. Η μνήμη μου δεν με βοηθάει, νομίζω πάντως ότι κι άλλες φορές στο παρελθόν έχουν γίνει ανάλογα τοπικά δημοψηφίσματα, όχι όμως σε τόσο μεγάλη έκταση και τέτοια θεσμική αποδοχή. Οπότε, αν ψηφίζετε σε κάποιον από τους 11 δήμους της ΕΥΑΘ σας παροτρύνω να πάρετε μέρος στο δημοψήφισμα για το νερό, κι αν θέλετε να βοηθήσετε και στα οργανωτικά του δημοψηφίσματος ή να δείτε περισσότερα για το θέμα, σας παραπέμπω στο ιστολόγιο της πρωτοβουλίας SOSτε το Νερό.

Δεν είναι περίεργο που η προοπτική της ιδιωτικοποίησης της ΕΥΑΘ έχει ξεσηκώσει τέτοιες αντιδράσεις. Όπως έγραφα και σε ένα παλιότερο άρθρο, από το οποίο αντλώ τα περισσότερα απ’ όσα θα διαβάσετε στη συνέχεια, το νερό θεωρείται από τα στοιχειώδη αγαθά για τη ζωή, είμαστε μαζί του από την αρχή του χρόνου, σε αντίθεση, ας πούμε, με νεόκοπους πόρους όπως το πετρέλαιο ή τον ηλεκτρισμό, οπότε εύλογο είναι να το θεωρούμε αναπαλλοτρίωτο αγαθό, παρόλο που κινδυνεύουμε να μας χαρακτηρίσει φιλοσοβιετικούς ο κ. Χατζιδάκης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακτιβισμός, Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 110 Σχόλια »

Και το νερό νεράκι

Posted by sarant στο 5 Νοεμβρίου, 2012

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου, στη στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» της κυριακάτικης Αυγής. Βέβαια, οι ταχτικοί φίλοι του ιστολογίου μπορεί να αναγνωρίσουν ότι το άρθρο αυτό παίρνει υλικό από δύο προηγ0ύμενα άρθρα του ιστολογίου, που είχαν γραφτεί σε ανύποπτο χρόνο. Η εικονογράφηση με την ομπρέλα του Μαγκρίτ είναι της εφημερίδας.

Την εβδομάδα που μας πέρασε ψηφίστηκε από τη Βουλή το νομοσχέδιο για τις αποκρατικοποιήσεις, έστω και με κάποιες απώλειες, αφού επιμέρους άρθρα καταψηφίστηκαν, όσο κι αν προσπαθούσε ο προεδρεύων της Βουλής κ. Τραγάκης να μας πείσει ότι βάσει των νέων μνημονιακών μαθηματικών που πρόκειται να εισαχθούν, το 146 θα θεωρείται μεγαλύτερο από το 147 όταν συμφέρει την κυβέρνηση. Έτσι, ψηφίστηκε η κατάργηση του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής του δημοσίου σε μια σειρά μεγάλους πρώην δημόσιους οργανισμούς· και δεν είναι τυχαίο ότι το μέτρο που έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση, που σχολιάστηκε δυσμενέστερα από την κοινή γνώμη, ήταν η αποκρατικοποίηση της ΕΥΔΑΠ. Βλέπετε, το νερό θεωρείται από τα στοιχειώδη αγαθά για τη ζωή, είμαστε μαζί του από την αρχή του χρόνου, σε αντίθεση, ας πούμε, με νεόκοπους πόρους όπως το πετρέλαιο ή τον ηλεκτρισμό, οπότε εύλογο είναι να το θεωρούμε αναπαλλοτρίωτο αγαθό. Για το νερό θα μιλήσουμε σήμερα, όσο μπορούμε ακόμα χωρίς να πληρώνουμε τέλη.

Λέμε «νερό», αλλά οι αρχαίοι της κλασικής εποχής έλεγαν «ύδωρ», όπως και οι παλιότεροι αρχαίοι της εποχής του Ομήρου. Τη λέξη την κράτησε ζωντανή η καθαρεύουσα, έστω κι αν κανείς ποτέ δεν ζήτησε ύδωρ για να πιει, κυρίως σε σύνθετα και παράγωγα, από το υδραγωγείο και την ύδρευση ως τις νεότατες υδατοκαλλιέργειες, ή το βαρύ ύδωρ της χημείας, ή την Εταιρεία Υδάτων όπως λεγόταν παλιότερα η ΕΥΔΑΠ, η οποία ακόμα πιο παλιά λεγόταν Ούλεν, από το όνομα της αμερικάνικης εταιρείας του κ. Henry Ulen, που κατασκεύασε το δίκτυο ύδρευσης της πρωτεύουσας και μας χάρισε το σιντριβάνι του Ζαππείου, όπου μάλιστα τοποθετήθηκε επιγραφή σε άπταιστη καθαρεύουσα («Ο πίδαξ ούτος εδωρήθη τω ελληνικώ έθνει…» — την επόμενη ίσως τη γράψουν στα γερμανικά).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 343 Σχόλια »

Αυτοί που πίνουνε νερόν ύδωρ

Posted by sarant στο 27 Μαΐου, 2011

Ο Δημήτρης Λιθοξόου είναι συγγραφέας του αντιεθνικιστικού, ας πούμε, χώρου, με αξιόλογο έργο σε θέματα μειονοτήτων. Τον έχουμε αναφέρει στο ιστολόγιο, με αφορμή τις μετονομασίες οικισμών, ένα θέμα στο οποίο έχει κάνει πολλή δουλειά. Για τα υπόλοιπα ενδιαφέροντά του, σας παραπέμπω στην προσωπική του σελίδα, όπου παρουσιάζει απλόχερα τις πολλές και ποικίλες μελέτες του.

Τυχαία έπεσα πάνω σε μια μελέτη του, σχετικά πρόσφατη (περσινή), στην οποία, με όλο το σεβασμό, πιστεύω ότι ο κ. Λιθοξόου, από την πολλή αντιεθνικιστική φούρια, έκανε γκάφα. Η μελέτη έχει τίτλο «Αυτοί που πίνουνε νερό» και μπορείτε να την διαβάσετε ολόκληρην εδώ.

Επειδή είναι μεγάλη, δεν την παραθέτω εδώ ολόκληρη, θα την δώσω περιληπτικά και ελπίζω αντικειμενικά. Ο Λιθοξόου ξεκινάει με την παρατήρηση ότι «Υπάρχει ένας μικρός αριθμός λέξεων σε όλες τις γλώσσες (ζωντανές και νεκρές), που ανήκουν σε αυτό που ονομάζεται βασικό λεξιλόγιο. Το βασικό λεξιλόγιο δείχνει μεγαλύτερη αντοχή στις αλλαγές και διατηρείται περισσότερο στο πέρασμα του χρόνου».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Ιστορίες λέξεων, Λαθροχειρίες | Με ετικέτα: , , , , , | 286 Σχόλια »

Μια τρύπα στο νερό -και άλλες παροιμιακές εκφράσεις με το νερό

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2010

Για να μην παρεξηγηθώ, σπεύδω να διευκρινίσω ότι ο τίτλος του άρθρου δεν είναι υπόγεια κριτική στις δανειοληπτικές ή άλλες προσπάθειες της κυβέρνησης. Το άρθρο είναι παλιό, από τον ιστότοπό μου, αλλά διατηρεί στο ακέραιο τη… μη επικαιρότητά του. Επειδή μάλιστα Τετάρτη απόγευμα ταξιδεύω και στη συνέχεια περνάω σε πασχαλινή κατάσταση λειτουργίας, μοιραία θα αραιώσει κάπως η δημοσίευση άρθρων. Το αν θα αραιώσει λίγο ή πολύ, θα εξαρτηθεί από παράγοντες που τώρα δεν μπορώ να τους σταθμίσω.

Το άρθρο λοιπόν:

Πρέπει να υπάρχει κάποιο γυμνασιακό βιβλίο που ζητάει από τους μαθητές, σε κάποια άσκηση, να αναφέρουν εκφράσεις με το νερό. Αυτό το συμπεραίνω επειδή πολλοί κάνουν αυτή την αναζήτηση στο γκουγκλ και έρχονται και στις σελίδες μου αναζητώντας τέτοιες εκφράσεις.

Εγώ έχω βέβαια σελίδες για τη φρασεολογία, όπου έχω δημοσιεύσει ένα μικρό κομμάτι από το υλικό που έχω μαζέψει, αλλά ως τα τώρα δεν είχα εκφράσεις με το νερό. Ψάχνω λοιπόν στα κιτάπια μου και βρίσκω καμιά σαρανταριά εκφράσεις, που τις παραθέτω πιο κάτω σε κατάλογο. Αρκετές για να ικανοποιηθεί και ο πιο απαιτητικός καθηγητής, αρκετές επίσης για να διαλέξει το κάθε παιδί καμιά δεκαριά και κανείς να μη θεωρηθεί πως αντέγραψε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , | 83 Σχόλια »