Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Νεφέλες’

Το χρηματιστήριο των ονομάτων

Posted by sarant στο 7 Φεβρουαρίου, 2018

Τις προάλλες, καθώς πήγαινα στη δουλειά, άκουσα στο γαλλικό ραδιόφωνο μια είδηση για τα ονόματα που έδωσαν οι Γάλλοι στα παιδιά τους μέσα στο 2017, ποια ονόματα δηλαδή ήταν τα συχνότερα. Δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία εκείνη τη στιγμή και δεν συγκράτησα τα ονόματα που πλειοψήφησαν, χτες όμως για κάποιο λόγο θέλησα να ξαναβρώ την είδηση -και κατά απίστευτη σύμπτωση, ακριβώς τη στιγμή που έψαχνα στο Γκουγκλ, η φίλη μας η Μαρία μού έστειλε ηλεμήνυμα, ακριβώς με την ίδια είδηση!

Το θεώρησα σημαδιακό κι έτσι γράφω το σημερινό άρθρο.

Λοιπόν, τον χρόνο που μας πέρασε, στη Γαλλία πλειοψήφησαν τα ονόματα Lucas για τα αγόρια και Emma για τα κορίτσια. Μιλάμε για τις ονοματοδοσίες που έγιναν μέσα στο 2017, στα νεογέννητα της χρονιάς (αφού η ονοματοδοσία γίνεται αμέσως ή λίγες μέρες μετά τη γέννηση). Ωστόσο, όπως δειχνει ο χάρτης, κάθε περιφέρεια είχε τις δικές της προτιμήσεις και στους περισσότερους γαλλικούς νομούς πρώτευσαν άλλα ονόματα: στη Λωραίνη, ας πούμε, στα αγόρια προηγείται ο Jules, ενώ στην περιοχή της Κυανής Ακτής στα κορίτσια προηγείται η Mila.

Ίσως αναμενόμενο είναι ότι και στον Δήμο του Λουξεμβούργου προηγούνται τα ίδια ονόματα, Lucas (και παραλλαγές) και Emma, σύμφωνα με περσινό άρθρο (δεν βρήκα νεότερο) αλλά βέβαια με πολύ μικρότερα μεγέθη, κάπου 60 μωράκια για το κάθε όνομα που επικράτησε.

Τα ονόματα έχουν κι αυτά τη μόδα τους ή ίσως το χρηματιστήριό τους. Η συχνότητα των ονομάτων, δηλαδή, δεν μένει σταθερή διαχρονικά, κάποια σταδιακά εγκαταλείπονται ενώ άλλα γίνονται του συρμού. Οι Γάλλοι, που τα παρακολουθούν αυτά, μας δίνουν μια καλή αποτύπωση των εξελίξεων.

Όπως βλέπετε, στο σχετικό άρθρο της γαλλικής Βικιπαίδειας παρατοθεται πίνακας με το δημοφιλέστερο όνομα ανά περιφέρεια από το 1946 έως το 2015, το 1946 επικρατούσαν τα ονόματα Ζαν και Μισέλ για τα αγόρια και Μαρί και Φρανσουάζ για τα κορίτσια. Το 2015 σε καμία περιφέρεια δεν πρωτεύει κάποιο από τα ονόματα αυτά. Μάλιστα, αν δείτε τη δεκαεξάδα των συχνότερων ονομάτων, στην αρχή του άρθρου, δεν περιλαμβάνεται κανένα από τα συχνότερα ονόματα του 1946!

Αυτό σημαίνει ότι ο Ζαν και η Μαρί μεγάλωσαν και έκαναν παιδιά, αλλά τα παιδιά τους -κάποια από αυτά- διάλεξαν να δώσουν άλλα ονόματα στα εγγονάκια. Ωστόσο, αν κοιτάξουμε, πάντα στην ίδια σελίδα, τα συχνότερα ονόματα για το σύνολο της περιόδου 1946-2011, βλέπουμε ότι προς το παρόν εξακολουθούν να είναι συχνότερα τα παλιά ονόματα. Στους άντρες προηγούνται Ζαν, Φιλίπ, Μισέλ, Αλέν, Πατρίκ και στις γυναίκες Μαρί, Ναταλί, Ιζαμπέλ, Συλβί, Κατρίν. Όσοι έκαναν γαλλικά τα παλιά χρόνια στο γυμνάσιο, θα θυμούνται ότι στο βιβλίο που είχαμε, το Vers la France, πρωταγωνιστούσε ένα ζευγάρι εφήβων, ο Φιλίπ και η Κατρίν. Αναρωτιέμαι αν σε σημερινή έκδοση του βιβλίου θα είχαν αντικατασταθεί από τον Λουκά και την Έμμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γαλλία, Ονόματα | Με ετικέτα: , , | 381 Σχόλια »

Κάτω στο γιαλό στην άμμο κάνουν τα καβούρια μπάνιο

Posted by sarant στο 24 Ιουλίου, 2013

Επειδή πολλά επετειακά άρθρα έπεσαν τώρα τελευταία, το ιστολόγιο σήμερα δεν θα αναφερθεί στην αποκατάσταση της δημοκρατίας πριν από 39 χρόνια αλλά θα περιοριστεί σε ένα απλό, καλοκαιρινό αρθράκι.

Ο τίτλος παρουσιάζει διασκευασμένον τον δημοτικό ( ; ) στίχο, αφού, θα το ξέρετε, το τραγούδι θέλει να «κάνουν τα καβούρια γάμο». Ζητώ συγνώμη για την παραχάραξη, αλλά έχω βάσιμους λόγους.

Βλέπετε, παρ’ όλο που ακόμα δεν έχουν σφίξει για τα καλά οι ζέστες, και παρόλο που, χάρη στις φροντίδες των κυβερνώντων, όλο και περισσότεροι δεν μπορούν να φύγουν για κανονικές διακοπές, το καλοκαίρι διεκδικεί τα δικαιώματά του -αν όχι στην πραγματικότητα, τουλάχιστον εικονικά -στο ιστολόγιο. Και αφού εδώ, ως γνωστόν, λεξιλογούμε, στο σημερινό άρθρο θα δούμε μερικές από τις λέξεις των καλοκαιρινών διακοπών, λέξεις, ας πούμε, της παραλίας.

Η παραλία είναι όρος γενικός, η ακτή που προσφέρεται για μπάνιο συχνά λέγεται πλαζ, όρος που τον πήραμε από τα γαλλικά, αλλά αποτελεί αντιδάνειο αφού έχει την αρχή της σε ελληνική λέξη. Πρόκειται για τη λέξη «πλάγιος», ή μάλλον για την έκφραση «τα πλάγια», που σήμαινε τις παρυφές οδού, τις όχθες ποταμού ή τις πλαγιές βουνού, και από εκεί πέρασε στα μεσαιωνικά λατινικά, plagia, και μετά στα ιταλικά, piaggia και spiaggia. Η ιταλική λέξη γίνεται τμήμα της μεσογειακής λίνγκουας φράνκας και περνάει και στα ελληνικά, όπως μαρτυρούν άφθονα τοπωνύμια όπως Πλάντζα, Πλάτζια, Σπιάτζια κτλ. σε παραθαλάσσια μέρη. Είναι ο πρώτος αντιδανεισμός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 85 Σχόλια »

Ο αναιρεσείων και η κυβερνητιώσα

Posted by sarant στο 3 Φεβρουαρίου, 2012

 

Χτύπησε προχτές το τηλέφωνο και έγινε ο εξής διάλογος (Φ. ο φίλος μου, Ν. εγώ)
Φ. Ρε συ, έχεις δει τη λέξη «αναιρεσείων»; Τη βρήκα σ’ ένα κείμενο και δεν ξέρω αν είναι σωστή.
Ν. Σωστή είναι, σε νομικό κείμενο τη βρήκες;
Φ. Ναι, σε νομικό. Και τι σημαίνει;
Ν.  Σημαίνει «αυτός που θέλει να κάνει αναιρεση».
Φ. Και από πού βγαίνει;  τι είναι αυτό το «-σείων»;
Ν. Είναι μετοχή.
Φ. Ποιανού ρήματος;
Ν. Υποθέτω του ρήματος «αναιρεσείω»
Φ. Υπάρχει τέτοιο ρήμα;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Αριστερά, Γενικά γλωσσικά, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , | 187 Σχόλια »