Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Νικολά Σαρκοζί’

Εκλογές επί μακρόν

Posted by sarant στο 5 Απριλίου, 2022

Και με τον τίτλο αυτόν, το ιστολόγιο συνεχίζει τα εύκολα λογοπαίγνια με το όνομα του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Πριν από 5 χρόνια, στις προηγούμενες εκλογές, είχαμε δημοσιεύσει άρθρο μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών, με τον τίτλο Μακρόν προ Λεπέν προτιμάται, τούτη τη φορά όμως το άρθρο το γράφουμε πριν από τον πρώτο γύρο -που είναι την Κυριακή που μας έρχεται, σε 5 μέρες.

Τούτες τις μέρες στη Γαλλία, μπροστά στο δημαρχείο κάθε πόλης αναρτώνται οι αφίσες των 12 υποψηφίων για τις εκλογές, ενώ επίσης στέλνονται με το ταχυδρομείο σε κάθε πολίτη τα εκλογικά προγράμματα των υποψηφίων. Τις προάλλες είχα βρεθεί σε μια μικρή γαλλική πόλη και φωτογράφισα μπροστά από το δημαρχείο τις αφίσες με τους 12 που συμμετέχουν στην επίκείμενη αναμέτρηση:

Eδώ βλέπετε την πρώτη εξάδα υποψηφίων, ή μάλλον θα τη βλέπατε αν δεν είχαν επέμβει κάποιοι. Από αριστερά, η Ναταλί Αρτό (ή Αρτώ), η μία από τις 4 γυναίκες υποψήφιες. Η κόρη της Αρλέτας, θα λέγαμε, αφού διαδέχτηκε, ήδη από το 2012, την ιστορική υποψήφια του κόμματός της, της τροτσκιστικής Εργατικής Πάλης, την Αρλέτ Λαγκιγιέ, υποψήφια από το 1974 έως το 2007. Σύνθημά της, Η παράταξη των εργαζομένων.

Δίπλα της ο Φαμπιέν Ρουσέλ, του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας, που την προηγούμενη φορά είχε υποστηρίξει τον Μελανσόν αλλά τώρα κατεβαίνει αυτόνομο. Το κάποτε κραταιό ΚΚΓ βρίσκεται σε αργή αλλά σταθερή τροχιά παρακμής και την τελευταία φορά που κατέβασε υποψήφιο, το 2007, είχε πάρει 1,93%. Ο Ρουσέλ φέτος έκανε καλή προεκλογική εκστρατεία, μάλιστα πιστώνεται με μια από τις κορυφαίες ατάκες, οταν είπε στην τηλεόραση ότι «Το πρατήριο βενζίνης είναι το μοναδικό μέρος όπου κρατάς το πιστόλι κι όμως πέφτεις θύμα ληστείας» (στη Γαλλία, όπως και σε πολλές χώρες της Δυτ. Ευρώπης, στα βενζινάδικα βάζει βενζίνη μόνος του ο οδηγός). Ωστόσο, καθώς πλησιάζει η μέρα των εκλογών και ο Μελανσόν δείχνει ότι έχει κάποιες πιθανότητες να περάσει στον δεύτερο γύρο, λειτουργεί η λογική της χρήσιμης ψήφου κι έτσι οι κομμουνιστές, που είχαν αγγίξει το 5% σε κάποιες δημοσκοπήσεις, κινδυνεύουν να επιστρέψουν στο 3%. (Το 5% έχει κάποια σημασία, διότι εξασφαλίζει πληρωμή όλων των εκλογικών εξόδων από το κράτος). Το σύνθημά του είναι «Η πρόκληση των ευτυχισμένων ημερών»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα, Εκλογές | Με ετικέτα: , , , , , , , | 173 Σχόλια »

Προεκλογικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Ιανουαρίου, 2015

Ο τίτλος του σημερινού άρθρου είναι σχεδόν αυτονόητος αφού σε οχτώ μέρες έχουμε εκλογές -και δεν είναι η πρώτη φορά που τον έχω χρησιμοποιήσει: ακριβώς ίδιο τίτλο είχε και το αντίστοιχο άρθρο οχτώ μέρες πριν από τις εκλογές του Μαΐου 2012.

Δεν έχω πάντως μεγάλη συγκομιδή, επειδή είχα ταξίδι την προηγούμενη εβδομάδα και διάφορα τρεχάματα. Κάθισα και άκουσα τα χτεσινά κεντρικά δελτία μήπως ψαρέψω κάτι την τελευταία στιγμή, αλλά δεν βρήκα κάτι αξιοσχολίαστο -εννοώ κάτι που να ταιριάζει στα μεζεδάκια.

Για να μη λέτε όμως ότι μεροληπτώ στο μάζεμα των μαργαριταριών, θα αναφερθώ στο θέμα που ανέκυψε με τη φράση της Ραχήλ Μακρή ότι «αν χρειαστεί θα κόψουμε μόνοι μας 100 δις ευρώ», φράση που διαδόθηκε πολύ στη μπλογκόσφαιρα και προκάλεσε πάμπολλα ειρωνικά σχόλια και μερικές έξυπνες ατάκες, όπως το «ραχηλιάρικο» (χαρτονόμισμα των 1000 δρχ. με το πρόσωπο της Ραχήλ Μακρή αντί για τη Μπουμπουλίνα) ή το ότι ο σταθμός Νομισματοκοπείο του μετρό θα μετονομαστεί σε «Ραχήλ Μακρή».

Βέβαια, η κυρία Μακρή δεν είπε ακριβώς αυτό -η ακριβής φράση της, που ειπώθηκε σε τηλεοπτικό πάνελ σε τοπικό κανάλι της Κοζάνης ήταν: «Θα ενεργοποιηθεί το emergency το ELA και θα μπορούμε να κόψουμε μόνοι μας ευρώ στην Τράπεζα της Ελλάδος μέχρι τα 100 δισ. ευρώ» (εδώ και το βιντεάκι αν θέλετε να το δείτε). Δεν είπε δηλαδή η υποψήφια βουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ ότι θα τυπώσουμε χρήμα σε φωτοτυπικό ή σε εκτυπωτή ή πλαστό χρήμα όπως το ερμήνευσε ο κ. Βενιζέλος, αφού ο μηχανισμός ELA πράγματι υπάρχει και έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν. Το αδύνατο σημείο της τοποθέτησής της (και διορθώστε με οι οικονομολόγοι αν πέφτω έξω) είναι ότι για να ενεργοποιηθεί ο ELA χρειάζεται έγκριση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα -άρα, σκέφτομαι, αν είσαι ήδη σε σύγκρουση με την ΕΚΤ η δυνατότητα του ELA είναι μόνο θεωρητική. (Δείτε πάντως όσα γράφει για τον μηχανισμό ο Γ. Καισάριος, υποψήφιος της ΝΔ, οικονομολόγος, οπότε δεν αποκλείεται η Ρ. Μακρή να μην έχει μόνο θεωρητικά δίκιο).

Κατά σατανική σύμπτωση, χτες ήρθε κι άλλο ένα γεγονός για να μας θυμίσει ότι ο ELA υπάρχει και χρησιμοποιείται: ανακοινώθηκε ότι οι δύο από τις τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες (αυτές που υποτίθεται πως είχαν περάσει τα στρες τεστ με χαρακτηριστικήν άνεση πριν από μερικούς μήνες) έχουν πρόβλημα ρευστότητας και προσέφυγαν στον ELA, ενώ οι άλλες δύο πρόκειται επίσης να προσφύγουν. Αυτά είναι τα σοβαρά προβλήματα.

Διότι βέβαια, η Ραχήλ Μακρή, που προσωπικά την εκτιμώ πολύ, δεν είναι παρά μία υποψήφια του ΣΥΡΙΖΑ, από τους 450 που συμμετέχουν στα ψηφοδέλτια, που δεν έχει ιδιαίτερη αρμοδιότητα στα οικονομικά, και αν εκλεγεί βουλευτίνα δεν πρόκειται να αναλάβει κάποιο υπεύθυνο πόστο σε αυτό τον τομέα, οπότε οι επί των οικονομικών τοποθετήσεις της δεν έχουν βέβαια το ίδιο βάρος με τις τοποθετήσεις του Δραγασάκη, του Σταθάκη, του Μηλιού ή των άλλων «οικονομολόγων» του κόμματος. Και είναι μάλλον κωμικό, αλλά και πολύ ενδεικτικό για τη μεροληψία των μεγάλων καναλιών, ότι μια τοποθέτηση (ή ακόμα και, αν θέλετε, μια γκάφα) μιας υποψήφιας βουλευτίνας σε ένα επαρχιακό κανάλι κερδίζει δεκάλεπτη προβολή στα κεντρικά δελτία ειδήσεων των καναλιών, δηλαδή πολύ περισσότερο χρόνο απ’ όσον αφιερώθηκε σε όλη την άλλη προεκλογική δραστηριότητα του ΣΥΡΙΖΑ.

Πάντως, άκουσα ότι τη μεγαλύτερη τηλεθέαση ακροαματικότητα στη ζώνη 8-9 μμ δεν την έχει ούτε το Μέγκα ούτε ο Αντέννα, αλλά ο Άλφα, που εκείνη την ώρα δεν παίζει ειδήσεις αλλά την εκπομπή «Κάτι ψήνεται». Καλό αυτό.

* Και για να συνεχίσω με συριζαίους, ας επισημανθεί ένα συνηθισμένο λαθάκι που ψάρεψα σε τοποθέτηση του υποψήφιου βουλευτή Δημήτρη Τσουκαλά: ο ΕΝΦΙΑ «έχει πέσει επί δικαίων και αδίκων». Δεν υπάρχει λόγος για τη γενική. Και στο πρωτότυπο η φράση (είναι από το Ευαγγέλιο) με αιτιατική συντασσόταν («επί δικαίους και αδίκους»), αλλά και στη σημερινή χρήση αιτιατική χρησιμοποιούμε (πάνω σε δικαίους και αδίκους).

* Διάλειμμα με μη πολιτικό μεζεδάκι. Με ρωτάει φίλος αν είναι λάθος το «άπλετος χρόνος» που διάβασε σε εφημερίδα χτες, εφόσον, λέει, τώρα πια μόνο το φως λέμε άπλετο.

Το θέμα αξίζει αρθράκι, αλλά ας πάρουμε ένα ορντέβρ. Δεν το θεωρώ λάθος το «άπλετος χρόνος» (ή «χώρος») αν και δεν θα το έλεγα. Στα αρχαία, το επίθετο χρησιμοποιόταν και μεταφορικά (π.χ. άπλετος δόξα). Και ενώ είναι αλήθεια ότι για μια περίοδο το λέγαμε μόνο για το φως, και έτσι θα το βρείτε στο ΛΚΝ και το λεξικό Μπαμπινιώτη, όλο και περισσότερο ακούγονται οι φράσεις «άπλετος χρόνος/χώρος», και καλά κάνει το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας που κατοχυρώνει αυτές τις συμφράσεις.

Πάντως, ο φίλος μου ο Τάσος, που του αρέσει να κοροϊδεύει τα κλισέ, λέει «άπλΥτο φως»

* Νέος φίλος του ιστολογίου μού στέλνει οθονιά από τηλεοπτική εκπομπή όπου δίνει συνέντευξη ένας «διασωθέντας του ναυαγίου», όπως γράφει το σουπεράκι. Ένιωσε έκπληξη για τον αποκλίνοντα τύπο. Και συνεχίζει: Η αρχική μου έκπληξη μεγάλωσε όταν η διαδικτυακή  αναζήτηση έδειξε αρκετά εκτεταμένη χρήση της λέξης ο διασωθέντας αλλά και ο επιζήσαντας,  ο επιβιώσαντας, ο αποβιώσαντας, ο εορτάζοντας και κουράγιο να έχει «ο αναζητώντας» μεζεδάκια...

Δεν θεωρώ ότι είναι μαργαριτάρι, είναι γλωσσική επιλογή -να χρησιμοποιηθεί ένας υπαρκτός λαϊκός τύπος, που εξυπηρετεί μια ανάγκη, δηλαδή να αποφύγουμε τον, κακά τα ψέματα, δύστροπο αρχαιόπρεπο τύπο «ο διασωθείς-του διασωθέντος», κι έτσι από τον πληθυντικό (οι διασωθέντες) μεταπλάθεται νέος ενικός, ο διασωθέντας, όπως ακριβώς από την αιτιατική (τον παράγοντα) φτιάχτηκε νέα ονομαστική του «ο παράγων» κι έτσι έχουμε «ο παράγοντας». Και δεν είναι μόνο αυτοί οι τύποι που ακούγονται πολύ, αλλά και άλλοι, π.χ. «ο συλληφθέντας» -για να μην αναφέρουμε και τα ελυτικά «ο σώσαντας» και «ο νικήσαντας». Παλιά, το’χω ξαναγράψει, οι φαντάροι που παίρνανε απαλλαγή λέγανε «είμαι απαλλαγέντας». Πιο εύκολη είναι η χρήση του λαϊκού τύπου όταν έχουμε χρήση της μετοχής ως ουσιαστικού, βέβαια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , | 212 Σχόλια »

Σχόλιο για δυο πρωτοσέλιδα

Posted by sarant στο 12 Σεπτεμβρίου, 2012

Θα μπορούσε να βγει και σε μεζεδάκι, αλλά μάλλον το θέμα δεν αντέχει μέχρι το Σάββατο. Θέλω λοιπόν να κάνω ένα μικρό σχόλιο για δυο πρωτοσέλιδα που ακούστηκαν αρκετά αυτές τις δυο μέρες, που και τα δύο έχουν λογοπαίγνιο, κάτι που μόνο σε ένα ρεπορτάζ άκουσα να επισημαίνεται -αν και είναι πιθανό να γράφτηκε και αλλού, σε κάποια εφημερίδα ή ιστολόγιο (αν το ακούσατε, πείτε μου).

Την είδηση που προκάλεσε τα ευρηματικά πρωτοσέλιδα, θα την έχετε μάλλον ακούσει. Ο Γάλλος Μπερνάρ Αρνό (Bernard Arnault), ο τέταρτος πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, ιδιοκτήτης της εταιρείας LVMH, του κολοσσού των ειδών πολυτελείας, δήλωσε ότι θα ζητήσει τη βελγική υπηκοότητα (ή ίσως την έχει ήδη ζητήσει). Παρόλο που η εταιρεία διευκρίνισε ότι ο Αρνό θα παραμείνει κάτοικος Γαλλίας για φορολογικούς λόγους, το θέμα συνδέθηκε με την εξαγγελία του Φρανσουά Ολάντ για φορολογία ύψους 75% σε όσους έχουν ετήσιο εισόδημα άνω του 1 εκατομμυρίου ευρώ. Σε έναν γαλλικό ιστότοπο διάβασα ότι ίσως ο Αρνό να θέλει να γίνει Βέλγος επειδή το Βέλγιο έχει πολύ ευνοϊκό καθεστώς στους φόρους κληρονομιάς, απείρως ευνοϊκότερο από το γαλλικό.

Εδώ να κάνουμε μια παρένθεση. Δεν το έχω ψάξει σε βάθος, αλλά είμαι σχεδόν βέβαιος ότι το 75% δεν είναι ο συνολικός συντελεστής φορολόγησης αλλά ο συντελεστής κλιμακίου: αφορά το τμήμα άνω του 1 εκατομμυρίου, αυτό μόνο φορολογείται με 75%. Βέβαια, αν ο Αρνό βγάζει π.χ. 10 εκατομμύρια το χρόνο, ο συντελεστής κλιμακίου πλησιάζει τον συνολικό συντελεστή.

Η είδηση ότι ο Αρνό θα πολιτογραφηθεί Βέλγος έκανε εύλογα αίσθηση στη Γαλλία, ιδίως επειδή η LVMH δραστηριοποιείται σε έναν τομέα που έχει ταυτιστεί με τη Γαλλία, τα είδη πολυτελείας, με πασίγνωστα ονόματα όπως Λουί Βουιτόν, Κριστιάν Ντιόρ, Moet Hennessey, τέτοια. Η δεξιά αντιπολίτευση επέκρινε την κυβέρνηση (ο πρώην πρωθυπουργός Φιγιόν μίλησε για «ηλίθιες αποφάσεις που θα έχουν τρομακτικά αποτελέσματα»), ενώ πάρα πολλοί επέκριναν τον μεγιστάνα. Πολύ συζητήθηκε το πρωτοσέλιδο της Λιμπερασιόν, που το βλέπετε αριστερά: Casse-toi, riche con!

Όπως θα έχετε διαβάσει, αυτό μεταφράζεται περίπου «άντε χάσου, πλούσιε μαλάκα». Για το con, τυχαίνει να έχουμε ξαναγράψει στο ιστολόγιο. Αποδίδεται «μαλάκας», αν και έχει και άλλες σημασίες. Το πρώτο μισό της φράσης, μπορούμε φυσικά να το αποδώσουμε με πολλούς τρόπους: Άντε χάσου, Στα τσακίδια, Ουστ, Δίνε του, έχουμε πολλές εκφράσεις και στα ελληνικά.

Έστω κι αν δεν είναι πολύ χοντρή βρισιά, το con δεν παύει να είναι υβριστικό, και είναι αρκετά τολμηρό να μπαίνει σε πρωτοσέλιδο -και φυσικά ο Μπερνάρ Αρνό δήλωσε ότι θα υποβάλει μήνυση στην εφημερίδα. Ωστόσο, υπάρχει κάτι που δεν είδα να λέγεται σε κανένα ελληνικό ρεπορτάζ, που όμως διαφοροποιεί κάπως τα πράγματα. Ο τίτλος της Λιμπερασιόν δεν είναι μια τυχαία υβριστική φράση, είναι παράφραση μιας άλλης διάσημης φράσης -μιας φράσης του Νικολά Σαρκοζί.

Πριν από μερικά χρόνια, νομίζω το 2008, ο Σαρκοζί είχε επισκεφθεί το Salon de l’Agriculture, μια μεγάλη ετήσια γεωργική έκθεση στο Παρίσι. Και εκεί που οι παρευρισκόμενοι τον χαιρετούσαν κι ο πρόεδρος δεν προλάβαινε να σφίγγει χέρια αριστερά-δεξιά, ένας άλλος επισκέπτης αρνήθηκε να τον χαιρετήσει, λέγοντάς του «Μη μ’ ακουμπάς, με λερώνεις».

Αντιδρώντας, ο Σαρκοζί του απάντησε: Casse-toi alors, pauvre con, που θα μπορούσαμε να το μεταφράσουμε «Ε τότε χάσου από δω, παλιομαλάκα». Το επεισόδιο το απαθανάτισε κάποιος επισκέπτης, μια και στην εποχή μας η πρόοδος της τεχνολογίας δεν αφήνει τίποτα να πέσει κάτω, κι έτσι μπορείτε να το δείτε στο γιουτούμπι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Λογοπαίγνια | Με ετικέτα: , , , , , | 162 Σχόλια »