Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Νομανσλάνδη’

Τα πρώτα μεζεδάκια της χρονιάς

Posted by sarant στο 5 Ιανουαρίου, 2013

Σήμερα, πρώτο Σάββατο του 2013, κάνουμε ποδαρικό στα μεζεδάκια. Παλιότερα, διαβάζαμε στις εφημερίδες για το πρώτο βρέφος που γεννήθηκε την καινούργια χρονιά, για το πρώτο πλοίο που μπήκε στο λιμάνι του Πειραιά, το πρώτο αεροπλάνο και ούτω καθεξής, οπότε γούστο έχει να δούμε εδώ και τα πρώτα μεζεδάκια της χρονιάς αν και ομολογώ ότι δεν έχω ξεχωρίσει ποιο μαργαριτάρι ήταν το πρώτο της χρονιάς· μάλιστα, μέσα στην πιατέλα υπάρχουν ανάκατα τα πρώτα μεζεδάκια του 2013 και τα τελευταία του 2012, δεν νομίζω πως θα ήταν σωστό να τ’ αποκλείσουμε κι εκείνα.

Ωστόσο, υπάρχει πράγματι ένα μεζεδάκι που ξεχωρίζει και που μπορούμε να θεωρήσουμε πως έκανε το ποδαρικό της χρονιάς, διότι ήταν προεδρικό και πρωτοχρονιάτικο, αλλά και έδωσε αφορμή σε παθιασμένη συζήτηση, με νέα μεζεδάκια (παναπεί μεταμεζεδάκια).

Στο πρωτοχρονιάτικο διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, υπάρχει και η φράση: Χρέος της Πολιτείας είναι να δίνει το δημοκρατικό παρόν δυναμικά, χωρίς να αφήνει κενά που τα εμπορεύονται νεόκοποι κήρυκες μιας νέας τάξης πραγμάτων.

Βλέπετε κάποιο λάθος, έστω λαθάκι, σε αυτή τη φράση; Δεν είναι και τόσο ευδιάκριτο, αλλά υπάρχει. Η Πολιτεία δεν έχει χρέος να δίνει το παρόν, αλλά το παρών. Όταν το παρών χρησιμοποιείται ως επίθετο, κλίνεται κανονικά και συμφωνεί με το ουσιαστικό που ακολουθεί (ο παρών κανονισμός, η παρούσα κυβέρνηση, το παρόν οικόπεδο). Όταν το παρών χρησιμοποιείται ως ουσιαστικό, με τη σημασία της παρουσίας, θέλει ωμέγα: δίνω το παρών. (Αν δεν το πιστεύετε, δείτε και το λεξικό, κι αν θέλετε περισσότερη ανάλυση υπάρχει το άρθρο της Λεξιλογίας και η σχετική συζήτηση). Μόνο το παρών δίνουμε, εκτός αν δώσουμε το παρόν έγγραφο στην αρμόδια υπηρεσία. Το παρόν σκέτο δεν το δίνουμε.

Σε άρθρο της στο protagon.gr, η κυρία Χριστίνα Ταχιάου επισήμανε το λαθάκι της ανακοίνωσης του Προέδρου, ίσως υπερτονίζοντας τη σημασία του και τη βαρύτητά του -μπορεί κανείς να πει ότι η ουσία δεν βρισκόταν εκεί, αλλά πάντως, επί της γραμματικής, είχε απόλυτο δίκιο. Όμως, πολλά σχόλια αναγνωστών, και ιδίως τα πρώτα, επικρίνουν την κ. Ταχιάου, ότι δεν ξέρει πως το ουδέτερο γράφεται με όμικρον! Ίσως θα έπρεπε κι εκείνη να το αναλύσει λίγο περισσότερο, για να προλάβει τις αντιρρήσεις. Η κ. Ταχιάου εξέφρασε επίσης τη λύπη της που οι μεγάλοι ειδησεογραφικοί ιστότοποι αναπάραξαν (σικ, ρε) την ανακοίνωση της Προεδρίας χωρίς να διορθώσουν το λάθος -αλλά τώρα σε πολλούς ιστότοπους βρίσκω την ορθογραφία της λέξης διορθωμένη, αν και συχνά μέσα σε περιττά εισαγωγικά (το δημοκρατικό «παρών»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Λαθολογία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , | 172 Σχόλια »

Έρικ Χόμπσμπομ (1917-2012)

Posted by sarant στο 2 Οκτωβρίου, 2012

Χτες έφυγε από τη ζωή, στα 95 του χρόνια, ο μεγάλος ιστορικός Έρικ Χόμπσμπομ (Eric Hobsbawm, για τη μεταγραφή του ονόματος θα τα πούμε αναλυτικά πιο κάτω). Όπως έγραψε μια νεκρολογία του, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, πολύ κατάλληλο μέρος για έναν ιστορικό, το 1917, σημαδιακή χρονιά για έναν κομμουνιστή -λίγους μήνες πριν από την Οκτωβριανή επανάσταση. Ο πατέρας του ήταν Αγγλοεβραίος έμπορος, η μητέρα του συγγραφέας, εβραία από την Αυστρία. Όταν ήταν δύο χρονών, η οικογένειά του μετακόμισε πρώτα στη Βιέννη και μετά στο Βερολίνο. Έχασε σχετικά μικρός και τους δυο γονείς του και τον υιοθέτησε ο θείος του. Το 1933, με την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, μετακόμισαν στην Αγγλία. Τότε ήταν ήδη κομμουνιστής και έμεινε μέλος του Βρετανικού Κ.Κ. σχεδόν ως το τέλος (του κόμματος).

Το βασικό έργο του ίσως είναι οι «τέσσερις εποχές», δηλαδή τα βιβλία «Η εποχή των επαναστάσεων» (1789-1848), «Η εποχή του κεφαλαίου» (1848-1875), «Η εποχή των αυτοκρατοριών» (1875-1914) και «Η εποχή των άκρων. Ο σύντομος εικοστός αιώνας» (1914-1989). Έγραψε επίσης για τους ληστές της νότιας Ευρώπης, για τα έθνη και τον εθνικισμό, για την επινόηση της παράδοσης, αλλά και για τη τζαζ, που τη λάτρευε -μάλιστα διατηρούσε για χρόνια τη στήλη της τζαζ στο Νιου Στέιτσμαν, αλλά με ψευδώνυμο. Έγραψε επίσης την αυτοβιογραφία του, Interesting times, που ο Έλληνας εκδότης προτίμησε να το μετατρέψει, σαν πιο πιασάρικο, σε Συναρπαστικά χρόνια, χαλώντας το βρετανικό φλέγμα του τίτλου.

Για την αξία του Χόμπσμπομ ως ιστορικού δεν θα μιλήσω εγώ, το ιστολόγιο έχει ανάμεσα στους σχολιαστές του πολύ ειδικότερους από εμένα, αν θέλετε λοιπόν μπορείτε να αναφέρετε στα σχόλια τη γνώμη σας. Θα ομολογήσω μάλιστα ότι δεν έχω διαβάσει την τετραλογία του, παρά μόνο αποσπασματικά, δηλαδή ορισμένα (λίγα) κεφάλαια μόνο. Έχω διαβάσει άλλα βιβλία του, όπως θα δείτε πιο κάτω -και, μπορώ να το πω, έγραφε πολύ καλά, αλλά για την επιστημονική αξία του επαναλαμβάνω ότι άλλοι είναι αρμοδιότεροι. Πάντως, όποιος θέλει να πάρει μια γεύση της γραφής του, μπορεί να κοιτάξει τη σύντομη μελέτη του The Machine Breakers, που έχει αντικείμενο τους Λουδίτες (εύστοχη σύσταση του φίλου Earion στη Λεξιλογία). Επίσης, μπορείτε να δείτε μια συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε φέτος στην εφημ. Εποχή, όπου θίγει αρκετά εντελώς φρέσκα θέματα.

Όμως εμείς εδώ είμαστε γλωσσικό ιστολόγιο, οπότε το υπόλοιπο άρθρο θα επικεντρωθεί σε (δευτερεύοντα ίσως) ζητήματα που έχουν γλωσσικό ενδιαφέρον, δηλαδή τη μεταγραφή και την προφορά του ονόματός του, και μερικές ελληνικές μεταφράσεις έργων του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εις μνήμην, Ιστορία, Κριτική μεταφράσεων, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , | 114 Σχόλια »

Μεταδεκαπενταυγουστιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Αυγούστου, 2012

 

Καθώς γράφω ντάλα κατακαλόκαιρο από την εξωτική Παραθίνα Λος, τα μεζεδάκια της σημερινής πιατέλας είναι σχετικά λίγα -διότι, βλέπετε, για να ψαρέψει κανείς μαργαριτάρια πρέπει να κάνει βουτιές στα θολά νερά των έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης, και όχι τις κανονικές που κάνω εγώ, όπου το πολύ-πολύ να βρίσκω κανένα ωραίο κοχύλι, από εκείνα που κάποτε έβγαζα και χάριζα στις κόρες μου και στις παρέες τους και ανέβαινα κατακόρυφα στην εκτίμησή τους, κάτι που τώρα είναι πολύ πιο δύσκολο. Επομένως, παρά τα φαινόμενα, στην Παραθίνα η μαργαριταλιεία δεν ευδοκιμεί και το σημερινό μας πιάτο είναι λιτό.

Παρεμπιπτόντως, να πούμε για τη λέξη «μαργαριταλιεία», που βέβαια πλάστηκε την εποχή της κυριαρχίας της καθαρευούσης, στα τέλη του 19ου αιώνα, κι όμως κανείς δεν πρόσεξε ότι η αλιεία είχε δασεία, κι επειδή δεν το πρόσεξαν δεν την είπαν «μαργαριΘαλιεία», που αν το πει τώρα κανείς θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , | 52 Σχόλια »

Ο στρατηγός Φλίγκερ και άλλα μεσοϊουλιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2012

Αν αναρωτιέστε ποιος είναι ο στρατηγός θα πρέπει να περιμένετε λίγο, όσο για το δεύτερο σκέλος του τίτλου δεν πρέπει να σας προκαλεί απορία, στα μέσα του μήνα βρισκόμαστε. Θα μπορούσα να τα πω και σκέτα «ιουλιανά» αλλά τότε θα θύμιζαν τα Ιουλιανά του 1965, την αποστασία, που την επέτειό της την έχουμε αύριο. Για το θέμα αυτό έχω γράψει κάμποσες φορές, οπότε φέτος είπα να μη γράψω, αλλά αν ενδιαφέρεστε σας παραπέμπω στα προηγούμενα άρθρα του ιστολογίου με θέμα τα Ιουλιανά, δίνουν νομίζω μια καλή εικόνα (και ίσως καλύτερα ν’ αρχίσετε από τα παλιότερα).

Βέβαια, όλο το άρθρο θα μπορούσα να τ’ αφιερώσω ολόκληρο σε σταχυολόγηση απόψεων που εκφράστηκαν, άλλες αξιοσχολίαστες και άλλες να τραβάς τα μαλλιά σου, σε σχέση με το «σκάνδαλο» του νέου βιβλίου Γραμματικής, αλλά επειδή ελπίζω να σταματήσει επιτέλους αυτή η ανοησία προτίμησα να μην τριτώσω τα άρθρα μου για το θέμα· ελπίζω να σταματήσει, αλλά ποιος ξέρει αν αύριο κάποια κυριακάτικη εφημερίδα δεν το αναζωπυρώσει. Από τις αξιοσχολίαστες τοποθετήσεις ήταν και του Στάθη (Σταυρόπουλου) ο οποίος, παρά την παλιά βεντέτα που έχει, εδώ και καμιά δεκαριά χρόνια, με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, στο άρθρο του έχει και κάμποσα σωστά, ιδίως προς το τέλος.

Το αν μόνο τα τούρκικα έχουν φωνητική ορθογραφία, όπως λέει (με επιφύλαξη) ο Στάθης, είναι κάτι που σηκώνει πολλή κουβέντα. Ούτε τα τούρκικα έχουν απόλυτη φωνητική ορθογραφία (υπάρχει π.χ. ένα προβληματάκι με το ğ), ούτε είναι μόνα τους, αφού κι άλλες πολλές γλώσσες έχουν «σχεδόν φωνητική» ορθογραφία -όπως τα ιταλικά ή πολλές σλάβικες (της ακατονόμαστης συμπεριλαμβανομένης).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 136 Σχόλια »

Αγιοπνευματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2012

Παρόλο που πολύς κόσμος θα βρίσκεται είτε στις παραλίες είτε εκτός δικτύου για το τριήμερο, τα μεζεδάκια πρέπει να σερβιριστούν γιατί αλλιώς θα μπαγιατέψουν. Σήμερα η πιατέλα έχει μάλλον πολλά, και μερικά από αυτά θα μπορούσαν ίσως να δώσουν αφορμή και για κυρίως πιάτο, δηλαδή για άρθρο ειδικά αφιερωμένο, αλλά τέλος πάντων, ας βγει χορταστικό το άρθρο, γιατί τη Δευτέρα μπορεί και να μη γράψω. Να σημειωθεί πάντως ότι δεν σχολιάζω καθόλου την πολιτική επικαιρότητα των δύο τελευταίων ημερών, διότι, απλώς, η πιατέλα είχε ήδη γεμίσει.

Το πρώτο μεζεδάκι το προσθέτω επί του πιεστηρίου, που λέμε. Δείτε την εικόνα αριστερά. είναι σκαναρισμένη σελίδα από το καινούργιο εβδομαδιαίο περιοδικό PRESSing, που κυκλοφόρησε προχτές το πρώτο τεύχος του (δεν υπάρχει ονλάιν, ούτε έχει ακόμα ανοίξει ο ιστότοπός τους). Βλέπετε τη φωτογραφία του κ. Σαράντου Καργάκου, για τον οποίο έχουμε γράψει στο ιστολόγιο με αφορμή την εξωφρενική προσπάθειά του να βγάλει οπαδό φασιστικού κόμματος τον Κ. Καβάφη. Βλέπουμε λοιπόν τον κ. Σαράντο Καργάκο να απαντά στον Θ.Π. της Χρυσής Αυγής. Ο τίτλος όμως του άρθρου ίσως κάτι να θυμίζει στους ταχτικούς επισκέπτες του ιστολογίου, έτσι δεν είναι; Πριν από καμιά εικοσαριά μέρες είχαμε κι εμείς άρθρο με τον ίδιο τίτλο -πολύ απίθανη δεν είναι η σύμπτωση;

Φυσικά, δεν πρόκειται για σύμπτωση. Ο συντάκτης του περιοδικού PRESSing, θέλοντας να ετοιμάσει αφιέρωμα στη Χρυσή Αυγή, βρήκε κάπου στο Διαδίκτυο το άρθρο μου, είτε στο ιστολόγιό μας είτε σε κάποιαν αναδημοσίευση και θέλησε να το συμπεριλάβει στο αφιέρωμα του περιοδικού του. Και «φυσικά» ούτε που του πέρασε από το μυαλό να ζητήσει την άδεια του φουκαρά που έγραψε το άρθρο, λες και ό,τι βγαίνει στο Διαδίκτυο γίνεται αυτομάτως κοινό κτήμα! Με τη δεοντολογία να του τρέχει από τα μπατζάκια, δεν είναι παράξενο που μπέρδεψε τον Νίκο Σαραντάκο με τον Σαράντο Καργάκο και που πρόσθεσε φωτογραφία του Καργάκου (και αναφορά του ιστοτόπου του στη δεύτερη σελίδα). Κι έτσι το περιοδικό κάλυψε δυο σελίδες του (μάλιστα κάποιες «ωραίες φράσεις» του άρθρου αναδημοσιεύονται με μεγάλα γράμματα σε άλλα σημεία του αφιερώματος), ενώ ο Καργάκος βρέθηκε να υπογράφει ένα άρθρο που δεν το έχει δει -και που πιθανώς δεν το εγκρίνει!

Τηλεφώνησα στον κ. Μάκη Δεληπέτρο που είναι διευθυντής σύνταξης του περιοδικού -φυσικά μου ζήτησε συγνώμη, και περιμένω να επανορθώσει στο επόμενο τεύχος. Από μια άποψη, δεν με πείραξε και πολύ, μάλλον χάρηκα που διαβάστηκε το άρθρο και από κάποιους που δεν θα επισκέπτονταν το ιστολόγιό μας, μια και το περιοδικό δεν φαίνεται ν΄ απευθύνεται στο ίδιο κοινό. Με εξόργισε όμως η άποψη πως οτιδήποτε δημοσιεύεται σε ιστολόγια θεωρείται από κάποιους ως υλικό ελεύθερο πνευματικών δικαιωμάτων. Θέλω να πω, θα με ενοχλούσε η αναδημοσίευση ακόμα κι αν αναφερόταν το όνομά μου κι έμπαινε η φωτογραφία μου, διότι δεν μου ζήτησαν την άδεια και διότι δημιουργείται η εντύπωση πως το άρθρο γράφεται από συνεργάτη του περιοδικού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκάφες, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 196 Σχόλια »

Κακοποίηση στη νήσο Χενς

Posted by sarant στο 17 Αυγούστου, 2011

 

Ακόμα δεν πέρασε το καλοκαίρι, οπότε τα άρθρα του ιστολογίου είναι πιο αραιά, πιο μικρά και πιο ελαφριά. Μεζεδάκια τις πιο πολλές φορές, και μάλιστα σε μικρό πιατάκι, όχι σε πιατέλα.

Το πρώτο μεζεδάκι δεν θα το ανέφερα καν αν δεν ήταν στον τίτλο. Είδηση στο ηλεΒήμα, τίτλος: Αναπαράσταση στο νησί Ουτόγια με τον Μπρέιβικ παρών. Πιο ενδιαφέρον βρίσκω ότι καταμεσίς στο εορταστικό τριήμερο του Δεκαπενταύγουστου βρέθηκαν τέσσερις αναγνώστες να σχολιάσουν το λαθάκι και, ακόμα πιο ενδιαφέρον, ότι βρέθηκε υπεύθυνος στο ηλεΒήμα που έκανε τον κόπο να το διορθώσει, και μπράβο του, κι έτσι τώρα γράφει «με τον Μπρέιβικ παρόντα» -βέβαια, το λάθος έχει αναπαραχθεί σε δεκάδες άλλους ιστότοπους, όπως συμβαίνει πάντα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , | 35 Σχόλια »

Ούτε ο Καθεξής δεν πάει στο πανεπιστήμιο της Βηρυττού

Posted by sarant στο 22 Φεβρουαρίου, 2011

Ο τίτλος φαίνεται παράλογος -και είναι, γιατί τον έφτιαξα με συγκόλληση δυο μαργαριταριών που ψάρεψα (ή που μου υπέδειξαν) στο ελληνικό Διαδίκτυο και τα οποία θα μπορούσαν να πυκνώσουν τις γραμμές των Νομανσλανδιανών.

Το πρώτο μαργαριτάρι το πήραν είδηση αυτοί που το διέπραξαν κι έτσι το διόρθωσαν. Δυστυχώς, στο Διαδίκτυο ισχύει μια παλιά παροιμία, που τη λέγαν παλιότερα όταν διέρρεε μυστικό: «πού να βρεις χίλια μαντήλια να φράξεις χίλια στόματα», αν και αντί για στόματα τώρα έχουμε τα συναθροιστήρια και τα αμέτρητα ιστολόγια που αναπαράγουν αμέσως τα άρθρα των εφημερίδων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια | Με ετικέτα: , , , , | 177 Σχόλια »

Το χρονικό της Νομανσλάνδης (ανακεφαλαίωση για τη Στρατιά των Ανύπαρχτων)

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2011

Μια και σε πρόσφατο άρθρο (και στα εξαιρετικά σχόλια που ακολούθησαν!) αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον για τη Στρατιά των Ανύπαρχτων, σκέφτηκα να συγκεντρώσω εδώ όλους τους ανύπαρκτους ήρωες, εκείνους που έχουν γεννηθεί όχι από μάνα και πατέρα, αλλά από μεταφραστική ατζαμοσύνη, ώστε να μην είμαστε αναγκασμένοι να τρέχουμε εδώ κι εκεί για να βρούμε ποιοι κατοικούν τη θρυλική Νομανσλάνδη. Βέβαια, θα είμαι επιγραμματικός, αλλά σε κάθε περίπτωση υπάρχει σύνδεσμος για όποιον θέλει να εμβαθύνει στην ιστορία.

Συγκεντρώνω εδώ όσους Ανύπαρχτους έχουν αναφερθεί στο ιστολόγιο ή σε άρθρα στον παλιό μου ιστότοπο. Αν κάποιος μου ξέφυγε, συμπληρώστε τον στα σχόλια, παρακαλώ. Κι αν βρεθεί και κανείς άλλος, ας προστεθεί.

Λοιπόν, η χώρα των Ανύπαρχτων είναι η Νομανσλάνδη. Βρίσκεται κάπου στην Ευρώπη, μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για τη μαργαριταρένια απόδοση του No man’s land (νεκρή ζώνη), όπως δημοσιεύτηκε σε ελληνική εφημερίδα στις αρχές του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, το 1939 και όπως αλιεύτηκε από τον αείμνηστο λόγιο και αλιέα μαργαριταριών Θαν. Φωτιάδη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , | 436 Σχόλια »