Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Νόμπελ Λογοτεχνίας’

Πριν από 40 χρόνια: Ο Μποστ χαιρετίζει το Νόμπελ του Ελύτη

Posted by sarant στο 12 Δεκεμβρίου, 2019

Μια επέτειος που, αν δεν κάνω λάθος, πέρασε σχετικά απαρατήρητη, ήταν ότι προχτές συμπληρώθηκαν 40 χρόνια από την απονομή του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Οδυσσέα Ελύτη. Εννοώ σαράντα χρόνια από την τελετή της απονομής, που έγινε στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου 1979, διότι βέβαια, όπως με όλα τα βραβεία Νόμπελ, η ανακοίνωση του βραβείου είχε γίνει δυο μήνες νωρίτερα, στις 18 Οκτωβρίου. Εύλογα ίσως, η απονομή αποσπά τα φώτα της δημοσιότητας πολύ περισσότερο απ’ ό,τι η βράβευση.

Θυμήθηκα το γεγονός -και την επέτειο- από ένα άρθρο που είδα σε ένα ιστολόγιο. Υπάρχουν, βλέπετε, ακόμα ιστολόγια· αν και πρέπει να πω ότι το άρθρο το πληροφορήθηκα μέσω Τουίτερ, που είναι κι αυτό ενδεικτικό.

Στο ιστολόγιο αγαπάμε τον Μποστ, έχουμε παρουσιάσει, με τη μια ή την άλλη αφορμή, πολλές δεκάδες σκίτσα του, και παλιότερα είχαμε βάλει αρκετά σκίτσα του σε μια ενότητα με τον γενικό τιτλο «Πριν από 50 χρόνια…» αλλά τον τελευταίο καιρό είναι η αλήθεια πως τον έχω παραμελήσει.

Οπότε, για να επανορθώσω, αποφάσισα να κλέψω την ιδέα από τον συνάδελφο, εννοώ το άλλο ιστολόγιο. Την ιδέα μόνο, διότι το σκίτσο το έχω κι εγώ στο αρχείο μου.

Να δούμε λοιπόν πώς χαιρέτισε ο Μποστ την τελετή απονομής του Νόμπελ στον Οδυσσέα Ελύτη:

 

Το σκίτσο δημοσιεύτηκε την Κυριακή 16 Δεκεμβρίου 1979 στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, με την οποία συνεργαζόταν τότε ο Μποστ (πρόκειται για την τελευταία τακτική και μακρόχρονη συνεργασία του με εφημερίδα). Στην Κυριακάτικη, ο Μποστ δημοσίευε συνεργασίες που συνήθως απαρτίζονταν από το σκίτσο επάνω, με εκτενές κείμενο από κάτω. Δεν υπήρχε το «κείμενο της μπορντούρας» περιμετρικά στο σκίτσο, που είχε καθιερώσει ο Μποστ στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Επίσης, η ιστορική τριάδα των ηρώων του έχει διασπαστεί: η μαμα-Ελλάς πρωταγωνιστεί τις περισσότερες φορές, η Ανεργίτσα εμφανίζεται σε αρκετά σκίτσα αλλά ο Πειναλέων ελάχιστα παρουσιάζεται.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Μποστ, Παρωδίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 112 Σχόλια »

Το πέναλτι (διήγημα του Βασίλη Τσιαμπούση)

Posted by sarant στο 13 Οκτωβρίου, 2019

Ανακοινώθηκαν προχτές τα Νόμπελ Λογοτεχνίας, οπότε σήμερα, που έχουμε θέμα λογοτεχνικό, θα έπρεπε κανονικά να βάλουμε κάτι σχετικό. Ωστόσο, παρόλο που, κατά μοναδική ως τώρα εξαίρεση, φέτος απονεμήθηκαν δύο βραβεία (διότι πέρυσι δεν είχε γίνει απονομή), δεν είμαι σε θέση να βάλω ένα κείμενο είτε του Πέτερ Χάντκε είτε της Όλγας Τοκάρτσουκ -η δεύτερη δεν νομίζω καν να έχει μεταφραστεί στη γλώσσα μας, αλλά ούτε και του Χάντκε έχω πρόχειρο κάποιο λογοτεχνικό κείμενο.

Συνειρμικά όμως, το σημερινό ελληνικό διήγημα έχει κάποια σχέση με τα Νόμπελ. Το γνωστότερο, έστω και ως τίτλος, βιβλίο του Πέτερ Χάντκε είναι «Η αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι». Και το σημερινό διήγημα όχι μόνο έχει τίτλο «Το πέναλτι» αλλά και εστιάζεται, ακριβώς, στην αγωνία και στο ηθικό δίλημμα ενός τερματοφύλακα πριν απο το χτύπημα ενός πέναλτι.

Κι άλλη μια φορά έχουμε παρουσιάσει στο ιστολόγιο διήγημα του Βασίλη Τσιαμπούση. Γεννημένος το 1953, έχει σπουδάσει πολιτικός μηχανικός στο ΑΠΘ. Ζει στη Δράμα.

Το πέναλτι

Στον Κώστα Τρ.

Τον τρίτο χρόνο στο Στρασβούργο, όταν πια οι σπουδές μας είχαν μπει σε ρέγουλα και κάπως είχαμε χορτάσει τα πάρε δώσε με διάφορες κοπέλες -άλλες όμορφες, άλλες συμπαθητικές κι άλλες ανάξιες λόγου, κοπέλες με τις οποίες ξαπλώναμε χωρίς επιλογή, χωρίς κριτήρια, σαν τους πρωτάρηδες κυνηγούς που τουφεκάν στον κάμπο ό,τι πετά μπροστά τους, κι αυτό όχι μόνο επειδή είχαμε επηρεαστεί από τη σεξουαλική ελευθερία στη Γαλλία αλλά κι εξαιτίας της στέρησης που κουβαλούσαμε απ’ τα εφηβικά μας χρόνια, τα οποία τα είχαμε περάσει στις επαρχιακές μας πόλεις με χίλιες δυο απαγορεύσεις και ελάχιστα επιτρέπεται- έρχεται ένα μεσημέρι ο Γιάννης, συγκάτοικος, συμφοιτητής μου και μετέπειτα κουμπάρος μου, και μου λέει: «Υπάρχει μια ομάδα που θα παίξει στη Δ’ Ερασιτεχνική, στο τοπικό πρωτάθλημα, και ψάχνει νέους ποδοσφαιριστές. Έχουν γήπεδο με χόρτο, αποδυτήρια με ζεστό νερό, μετά τις προπονήσεις μοιράζουν στους ποδοσφαιριστές τσάι με κανέλα… τι λες, πάμε;». Η πρότασή του μ’ ενθουσίασε, γιατί και οι δύο λατρεύαμε την μπάλα και, όσο ήμασταν στην Ελλάδα, παίζαμε εκείνος σε μια ερασιτεχνική ομάδα της Κομοτηνής κι εγώ τερματοφύλακας στους έφηβους της Δόξας Δράμας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Διηγήματα, Λογοτεχνία, ελληνοτουρκικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 115 Σχόλια »

Ένα Νόμπελ αλλιώτικο απ’ τ’ άλλα

Posted by sarant στο 14 Οκτωβρίου, 2016

Το ιστολόγιό μας έχει υπότιτλο «για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και όλα τα άλλα» και, πράγματι, αφιερώνει στη λογοτεχνία ικανό μερίδιο της ύλης του, κι όμως, μέχρι τώρα, στα εφτάμισι χρόνια της ύπαρξής του δεν έχει σχολιάσει ποτέ την απονομή κάποιου Νόμπελ λογοτεχνίας, από τα εφτά που έχει δει να απονέμονται (και τα θυμίζω: 2009 – Χέρτα Μύλερ, 2010 – Μάριο Βάργκας Γιόσα, 2011 – Τόμας Τρανστρέμερ, 2012 – Μο Γιαν, 2013 – Άλις Μάνρο, 2014 – Πατρίκ Μοντιανό, 2015 – Σβετλάνα Αλεξίεβιτς).

Για το φετινό Νόμπελ θα κάνουμε εξαίρεση -διότι το Νόμπελ λογοτεχνίας του 2016 είναι ένα Νόμπελ αλλιώτικο απ’ τ’ άλλα. Όπως θα ξέρετε, χτες ανακοινώθηκε η βράβευση του Μπομπ Ντίλαν, του Αμερικανού τραγουδοποιού που εξέφρασε το αντιπολεμικό κίνημα της δεκαετίας του 1960 και επηρέασε βαθύτατα τις επόμενες γενιές της αμφισβήτησης.

Σπάνια η απονομή ενός βραβείου Νόμπελ έχει προκαλέσει τόση αίσθηση -εγώ δεν θυμάμαι καμιά άλλη βράβευση που να συζητήθηκε τόσο, τουλάχιστον μετά τη βράβευση του Κίσινγκερ. Εδώ που τα λέμε, πρόκειται για όνομα διάσημο, ενώ κάποιοι από τους βραβευμένους των τελευταίων ετών ήταν παγκοσμίως άγνωστοι όταν βραβεύτηκαν -και τουλάχιστον ένας έμεινε και μετά.

Φυσικά η διασημότητα δεν είναι κριτήριο της αξίας ενός λογοτέχνη και ούτε όλες οι αντιδράσεις στην ανακοίνωση της βράβευσης του Ντίλαν ήταν επιδοκιμαστικές. Πολλοί εξεπλάγησαν από τη βράβευση, αρκετοί εξέφρασαν διαφωνία ενώ κάποιοι αντέδρασαν με θυμηδία -γιατί όχι και ο Λευτέρης Παπαδόπουλος είπε κάποιος· η Μαντόνα, είπε κάποιος άλλος.

Βλέπετε, ο Ντύλαν βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ενώ είναι τραγουδοποιός, γράφει τραγούδια. Στην απόφαση της Σουηδικής Ακαδημίας τονίζεται ότι βραβεύεται «για τη δημιουργία νέων δρόμων ποιητικής έκφρασης μέσα στη μεγάλη παράδοση του αμερικανικού τραγουδιού». Πρωτη φορά βραβεύεται τραγουδοποιός με την ανώτατη διάκριση για έναν λογοτέχνη κι αυτό, εύλογα, ξένισε πολλούς.

Εύλογα ξένισε, αν και το όνομα του Ντίλαν δεν έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία -όσοι παρακολουθούν κάπως τα βραβεία Νόμπελ θα θυμούνται ότι και παλιότερα είχε αναφερθεί το όνομά του και είχαν υπάρξει αντιδράσεις υπέρ και κατά ενός τέτοιου ενδεχόμενου (ο φίλος Δαεμάνος στη Λεξιλογία μού θύμισε ένα άρθρο του 2013 υπέρ της βράβευσης του Ντίλαν).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μελοποιημένη ποίηση, Ποίηση, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , | 223 Σχόλια »

Άλλος για το Νόμπελ;

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2013

Η είδηση κυκλοφορεί εδώ και καμιά δεκαριά μέρες στο ελληνικό Διαδίκτυο: ένας Έλληνας, ο Λαρισαίος γιατρός και ποιητής Δημήτρης Π. Κρανιώτης, είναι υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ. Όχι το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής, ούτε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, αλλά το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Και όχι μόνος του, αλλά ως ένας από τους 76 συγγραφείς από 26 χώρες, μέλη του Οργανισμού Global Harmony Association, που έγραψαν το βιβλίο για την παγκόσμια ειρήνη «The ABC of Harmony». Ο πολυβραβευμένος ποιητής, που ζει και εργάζεται στη Λάρισα ως ειδικός παθολόγος γιατρός, συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο με τρία ποιήματα του, λέει ένα δελτίο τύπου.

Κι έτσι όμως, η τιμή δεν παύει να είναι μεγάλη, σκέφτηκαν διάφορα μέσα ενημέρωσης, έντυπα και διαδικτυακά, που έσπευσαν να αναδημοσιεύσουν την «είδηση», ανάμεσά τους και κάποια που μπορούμε, έστω και με επιείκεια, να τα χαρακτηρίσουμε «σχετικά σοβαρά ή γνωστά», όπως Το Ποντίκι, το Πρώτο Θέμα ή το iefimerida.gr, ενώ στο protagon.gr η κ. Στέλλα Αλαφούζου έφτασε στο σημείο να πάρει συνέντευξη από τον «πολυβραβευμένο ποιητή».

Τελικά, ο Άρης Δημοκίδης στη Lifo ήταν ο πρώτος (απ’ όσο πρόσεξα) που είχε την κοινή λογική να ερευνήσει το θέμα αντί να αποδεχτεί άκριτα τα δελτία τύπου. Όπως εξηγεί, οι υποψήφιοι για το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, όπως και για όλα τα βραβεία Νόμπελ, δεν ανακοινώνονται, ούτε πριν από την απονομή ούτε μετά, παρά μόνο ύστερα από 50 χρόνια, οπότε δεν μπορούμε να επαληθεύσουμε ότι όντως ο οργανισμός Global Harmony Association προτάθηκε για το Νόμπελ Ειρήνης. Επίσης, είναι αμφιλεγόμενο αν προτάθηκε ο οργανισμός GHA ή ειδικότερα οι 76 συγγραφείς (μέλη του οργανισμού) που συνέγραψαν το βιβλίο, ανάμεσά τους και ο κ. Κρανιώτης. Πάνω σ’ αυτό το ζήτημα υπάρχει αντιπαράθεση (στο λινκ που δίνω) μεταξύ Δημοκίδη και Κρανιώτη -μάλλον έχει δίκιο ο Δημοκίδης.

Δεδομένου ότι κάθε χρόνο προτείνονται πάνω από 200 υποψήφιοι για το Νόμπελ Ειρήνης, επόμενο είναι περίπου το 80% των υποψηφιοτήτων αυτών να είναι όχι και τόσο σοβαρές, έως καθόλου σοβαρές. Η επιτροπή Νόμπελ δεν φαίνεται να κάνει κάποιο αρχικό ξεσκαρτάρισμα και να αποκλείει τις εντελώς ασόβαρες υποψηφιότητες, όμως καταρτίζει μια ‘μικρή λίστα’ υποψηφίων (αγγλιστί short list, αν θέλετε να την πούμε ‘βραχεία’ δεν θα σας κάνω τη χάρη) που οι υποψηφιότητές τους αναλύονται πολύ διεξοδικά,  με τη βοήθεια συμβούλων, από τον Μάρτιο ως τον Αύγουστο κάθε χρόνου, και τελικά καταλήγει στην επιλογή της που ανακοινώνεται τον Οκτώβριο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λογοτεχνία, Μεταμπλόγκειν, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 137 Σχόλια »