Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ν. Λίγγρης’

Το περιφρονημένο φρούτο

Posted by sarant στο 16 Μαΐου, 2011

Προχτές στη λαϊκή είχαν φέρει ωραία, μεγάλα μούσμουλα Κορινθίας, ακριβούτσικα μάλιστα -ίσως δεν είναι ακόμα εντελώς η εποχή τους. Οπότε, σκέφτηκα να γράψω γι’ αυτό το περιφρονημένο φρούτο -μεταξύ άλλων για να δω αν όντως είναι περιφρονημένο. Διότι σκεφτόμουν πως αν κάναμε, στο ιστολόγιο, δημοψήφισμα  για το λιγότερο αγαπημένο φρούτο, το μούσμουλο έχει σοβαρή πιθανότητα να βρεθεί σε μια από τις πρώτες, δηλαδή τις τελευταίες, θέσεις. Μπορεί όμως να πέφτω έξω.

Είναι βέβαια αρωματικό, δροσερό και νόστιμο το μούσμουλο, αλλά έτσι όπως έχει  πολλά και υπερμεγέθη κουκούτσια και  σχετικά λιγοστή, φτενή σάρκα,  δεν βρίσκεται στις πρώτες μου αγάπες, όσο κι αν είναι πολύ ωραίο το θέαμα της φορτωμένης με καρπούς μουσμουλιάς, προς το τέλος της άνοιξης. Οι σημερινές μουσμουλιές ανήκουν στην μεσπιλέα την ιαπωνική, που ήρθε στα μέρη μας τον 19ο αιώνα, και όχι στην παλαιότερη μεσπιλέα τη γερμανική, που παρά το βοτανικό της όνομα είναι αυτοφυής της Μικράς Ασίας και πρέπει να ήρθε στα μέρη μας την κλασική εποχή· τότε λεγόταν, και λέγεται στην καθαρεύουσα, μεσπιλέα, αν και κάποια αρχαία ποικιλία ήταν η αμαμηλίς ή επιμηλίς. Για να μη μπερδευόμαστε, την παλιότερη ποικιλία θα την αναφέρω ως «μέσπιλα» και «μεσπιλιά» το αντίστοιχο δέντρο, αλλά να έχετε υπόψη ότι αυτή τη διάκριση τώρα τη σκέφτηκα, δεν εφαρμόζεται από άλλους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , , , | 105 Σχόλια »

Το παρελθόν είναι ξένη χώρα (Ευθ. Φ. Παναγιωτίδης)

Posted by sarant στο 2 Απριλίου, 2011

Το άρθρο που θα διαβάσετε πιο κάτω είναι αναδημοσίευση. Πρωτοδημοσιεύτηκε το περασμένο Σάββατο στην Καθημερινή και μετά στο ιστολόγιο του Ευθ. Φοίβου Παναγιωτίδη, τις Γλωσσογραφίες. Ίσως επειδή έπεσε μέσα στο τριήμερο της 25ης Μαρτίου, δεν είδα να συζητιέται πολύ, πέρα από έναν αντίλογο από την φιλόλογο Ελ. Χατζημαυρουδή. Το θέμα του μας έχει απασχολήσει κι άλλη φορά, και θα συνεχίσει να μας απασχολεί, διότι, παρά τον τίτλο του, το άρθρο αφορά τα αρχαία ελληνικά και τη σχέση τους με τα νέα ελληνικά. Μάλιστα, ο Νίκος Λίγγρης, που αναδημοσίευσε το άρθρο στη Λεξιλογία, έδωσε διαφορετικόν τίτλο: «Τα αρχαία ελληνικά είναι ξένη χώρα». Παραθέτω λοιπόν το κείμενο του Παναγιωτίδη -αν και αναρωτιέμαι μήπως ήθελε ερωτηματικό στο τέλος της δεύτερης παραγράφου (…ή και του Αριστοτέλους -βέβαια εγώ θα έγραφα «του Αριστοτέλη»):

Δεν χρειάζεται να εξηγήσει κανείς γιατί η αρχαία γλώσσα μας θεωρείται εθνικός θησαυρός, και μάλιστα αδαπάνητος και αναπαλλοτρίωτος: θα ήταν επίσης σπατάλη χώρου και αναγνωστικού χρόνου να εκθειάσει κανείς τη σημασία της ή το πόσο κεφαλαιώδη κείμενα γράφτηκαν σε αυτή. Αν αρμόζει η μεταφορά, η αρχαία ελληνική είναι μια θαυμαστή χώρα, όμορφη και συναρπαστική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Γλωσσικό ζήτημα, Καθαρεύουσα | Με ετικέτα: , , , , | 154 Σχόλια »

Ο Αμαντέους λεγόταν Θεόφιλος

Posted by sarant στο 20 Φεβρουαρίου, 2011

Από μια συζήτηση που έγινε στο φόρουμ της Λεξιλογίας έμαθα ότι ανέβηκε αυτές τις μέρες στο θέατρο το Αμαντέους του Πίτερ Σάφερ, με πρωταγωνιστές τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη και τον Δ. Λιγνάδη.

Βρίσκω λοιπόν την ευκαιρία να ευλογήσω τα γένια μου, μια και πριν από πολλά χρόνια είχα μεταφράσει μια επιλογή από την αλληλογραφία του Μότσαρτ. Το βιβλίο εκείνο εκδόθηκε το 1991 από τις εκδόσεις Ερατώ (εξώφυλλο βλέπετε αριστερά, περισσότερα εδώ) και επανεκδόθηκε το 2001 και ίσως υπάρχουν ακόμα κάποια αντίτυπα εδώ κι εκεί σε κανένα βιβλιοπωλείο –έχει όμως προγραμματιστεί ανατύπωση.

Όπως πολύ σωστά λέει ο Νίκος Λίγγρης στο σημείωμά του, το Αμαντέους σημαίνει «αγαπημένος του Θεού», όμως ο Μότσαρτ δεν βαφτίστηκε Αμαντέους, αλλά Theophilus, για την ακρίβεια: Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus. Τα δυο πρώτα ονόματα τα πήρε επειδή γεννήθηκε στις 27 Ιανουαρίου (1756), που είναι η γιορτή της ανακομιδής των λειψάνων του Ιωάννη Χρυσόστομου. Το Wolfgang ήταν το όνομα του παππού του από τη μητέρα του. Theophilus ήταν ένα από τα ονόματα του νονού του — Amadeus στα λατινικά, Gottlieb στα γερμανικά. Gottlieb είναι η «αγάπη του Θεού», αλλά για το Θεόφιλος η κατάσταση δεν είναι σαφής, μπορεί να ερμηνευτεί και «ο αγαπημένος του Θεού» και «αυτός που αγαπάει τον Θεό».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μότσαρτ, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , | 83 Σχόλια »

Ο δυσθεόρατος Βίσκοντ, μερικά μεζεδάκια και δυο απορίες

Posted by sarant στο 19 Ιανουαρίου, 2011

 

Το σημερινό πιάτο με τα μεζεδάκια έχει μια διαφορά από τα συνηθισμένα, διότι ζητάω να μου λύσετε δυο απορίες που παρουσιάστηκαν -μια και εγώ σηκώνω τα χέρια ψηλά. Αλλά, πρώτα η διασκέδαση και οι απορίες στο τέλος.

Ο τίτλος πάντως του άρθρου είναι παρμένος από τα μεζεδάκια. Και ας ξεκινήσουμε από τη λέξη δυσθεόρατος, που είναι σαν το refudiate της Σάρας Πέιλιν, δηλαδή είναι πάντρεμα δυο άλλων υπαρκτών λέξεων. Υπάρχει η λέξη «δυσθεώρητος» που είναι λόγια και σημαίνει αυτόν που δύσκολα μπορούμε να τον συλλάβουμε σε όλο του το μέγεθος, άρα τεράστιος, πολύ ψηλός, ιδίως όταν χρησιμοποιείται στη φράση «δυσθεώρητο ύψος», πολύ μεγάλο ύψος δηλαδή. Βέβαια, σπάνια λέμε ότι το τάδε κτίριο έχει ύψος δυσθεώρητο, συνήθως το λέμε για το χρέος που έχει φτάσει σε δυσθεώρητο ύψος. Υπάρχει πάλι και η λέξη «θεόρατος» που σημαίνει επίσης τεράστιος, πολύ ψηλός. Οπότε δεν είναι περίεργο που κάποιοι τα μπλέκουν και λένε για «δυσθεόρατο ύψος»,  θα περίμενα όμως από κοτζάμ πρόεδρο των δημοσιογράφων, όχι σε προφορικό λόγο αλλά σε ενυπόγραφο και υποτίθεται βαρυσήμαντο άρθρο να μην κάνει τέτοια στραβοπατήματα. Διότι τις προάλλες ο Πάνος Σόμπολος, σε άρθρο για την κρίση στα ΜΜΕ έγραψε ότι ο αριθμός των ανέργων δημοσιογράφων έχει ανέβει σε δυσθεόρατα ύψη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 132 Σχόλια »

Τρία κι ένα λευκά άλμπατρα

Posted by sarant στο 3 Δεκεμβρίου, 2010

Τις προάλλες που συζητήσαμε για «λεξικά που διαβάζονται», η συζήτηση είχε ξεκινήσει από το βιβλίο Word Histories του J. Ayto, που το είχε αναφέρει σαν παράδειγμα τέτοιου βιβλίου, τερπνού και εγκυρου, ο φίλος που μου έστειλε το ηλεμήνυμα. Στο βιβλίο αυτό, που περιέχει ενδιαφέρουσες ετυμολογίες, τερπνά δοσμένες σαν ιστορίες (αγγλικών) λέξεων, υπάρχει και η ιστορία της λέξης albatross, του άλμπατρος.

Στα νέα ελληνικά, πρόκειται φυσικά για δάνειο, μάλλον από τα γαλλικά ή τα αγγλικά, όμως σύμφωνα με την άποψη του Ayto η απώτερη προέλευση της λέξης είναι ελληνική, από τη λέξη κάδος. Η ιστορία της λέξης είναι μια σαγηνευτική περιπλάνηση στο χώρο, το χρόνο και τις σημασίες.

Η αρχαία ελληνική λέξη κάδος, με σημασία παρόμοια με τη σημερινή, πέρασε στα αραβικά ως kadus, διατηρώντας τη σημασία της. Τώρα μπαίνει στην εικόνα ο πελεκάνος: για το πουλί αυτό πίστευαν ότι γεμίζει το μεγάλο στόμα του με νερό και το μεταφέρει για να ποτίσει τα μικρά του. Γι’ αυτό άλλωστε και στα αραβοπερσικά είχε την ονομασία saqqa (= νερουλάς). Λοιπόν, αυτό το πουλί με το τεράστιο, μεγάλο σαν κάδο, στόμα, ονομάστηκε, πράγμα καθόλου παράλογο, al-kadous, «το πουλί-κάδος» θα λέγαμε. Η λέξη ταξιδεύει προς τη Δύση και φτάνει στα πορτογαλικά και με τις δυο σημασίες: alcatruz λέγεται ο κάδος του πηγαδιού, και alcatraz ο κορμοράνος ή ο πελεκάνος (όπως συνήθως, το αραβικό άρθρο αλ ενσωματώθηκε στη δανεισμένη λέξη). Από εκεί, η λέξη περνάει στα αγγλικά, όπου πλέον σημαίνει όχι μόνον τον πελεκάνο ή τον κορμοράνο αλλά και το άλμπατρος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Μεταφραστικά, Παράλληλα κείμενα | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 127 Σχόλια »

Κάπου πεθαίνει ένα μικρό ηλεγατάκι

Posted by sarant στο 19 Νοεμβρίου, 2010

 

Με το δίκιο σας θα απορείτε για τον τίτλο -υπάρχουν ηλεγατάκια; Όχι. Το «ηλε-» το έβαλα αφενός για να κάνω λιγότερο θλιβερό τον τίτλο και αφετέρου επειδή αυτό το πρόθεμα, το «ηλε-«, είναι το πραγματικό θέμα του σημερινού μου σημειώματος, όχι το μικρό γατάκι, που ελπίζω να χαίρει άκρας υγείας, όπου κι αν βρίσκεται.

Γιατί όμως αναφέρθηκα στο γατάκι; Επειδή κάποιος φίλος του ιστολογίου με ενημέρωσε με ηλεμήνυμα ότι στο Τουίτερ (που εγώ δεν το παρακολουθώ), ένας χρήστης εξέπεμψε πριν από μερικές μέρες ένα τιτίβισμα (έτσι δεν τα λένε τα μηνύματα του Τουίτερ; ) σύμφωνα με το οποίο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταμπλόγκειν, Νεολογισμοί, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , , | 298 Σχόλια »

Οι χρήσιμοι ηλίθιοι και ο κ. Κασιμάτης

Posted by sarant στο 14 Νοεμβρίου, 2010

Δεν είχα σκοπό να γράψω άρθρο σήμερα, κυριακάτικα, μέρα εκλογών, αλλά δεν σ’ αφήνουν ν’ αγιάσεις. Διότι ανοίγω (τρόπος του λέγειν, την ηλέκδοση διαβάζω) την Καθημερινή, και, πηγαίνοντας στη στήλη του Φαληρέα, του Στ. Κασιμάτη δηλαδή, τρώω μια κασιματιά στο κεφάλι, οπότε θέλοντας και μη στρώνομαι στο γράψιμο, ώστε να εκτονωθώ και να μπορέσω μετά απερίσπαστος να συνεχίσω το κυριακάτικο πρόγραμμά μου.

Γράφει ο κύριος Κασιμάτης: Γιατί να φοβούνται οι αστοί το ΚΚΕ, όταν το ίδιο, με τη θρησκευτική εμμονή του στον ιδεολογικό δογματισμό, θέτει φραγμούς στην επιρροή του και δεν μπορεί να απορροφήσει τους, κατά τον Λένιν, «χρήσιμους ηλίθιους»;

Το αν το ΚΚΕ βάζει το ίδιο φραγμούς στην επιρροή του είναι ένα ενδιαφέρον θέμα, αλλά δεν έχω σκοπό να το συζητήσω τώρα -αν θέλετε στα σχόλια, αναλύστε το εσείς. Εμένα με ενδιαφέρει η βρισιά του Κασιμάτη για τους «χρήσιμους ηλίθιους», την οποία αποδίδει στον Λένιν, ιδίως επειδή δεν είναι η πρώτη φορά που ο κ. Κασιμάτης χρησιμοποιεί αυτό τον μύθο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , | 177 Σχόλια »

Εξαπτέρυγα και ξεφτέρια

Posted by sarant στο 25 Οκτωβρίου, 2010

Η λέξη «εξαπτέρυγα» έχει τον τελευταίο καιρό μπει στο παραπολιτικό λεξιλόγιο για τα καλά. Η αρχή ίσως έγινε από τον κ. Αντώνη Σαμαρά τον Ιούνιο, όταν είπε, φωτογραφίζοντας τον Καρατζαφέρη και τη Ντόρα Μπακογιάννη που έδωσαν θετική ψήφο στο μνημόνιο, ότι Αυτοί που προσχώρησαν σε αυτή την πολιτική ως εξαπτέρυγα του ΠΑΣΟΚ… Ο όρος έπιασε στα φιλικά του έντυπα και ιστολόγια, με αποτέλεσμα ο κ. Σαμαράς να συνεχίσει να τον χρησιμοποιεί -για παράδειγμα, στις αρχές του μήνα, στο φεστιβάλ της ΟΝΝΕΔ, έκανε λόγο για «εξαπτέρυγα και παπαγαλάκια της κυβέρνησης».

Το είπε μια, το είπε δυο ο Σαμαράς, ο έτερος ένοικος της πολυκατοικίας δεν βάσταξε άλλο και αντέδρασε: «Όσο είμαι εγώ εξαπτέρυγο του ΠΑΣΟΚ, άλλο τόσο ο Σαμαράς είναι εξαπτέρυγο της Παπαρήγα», είπε την περασμένη εβδομάδα ο Γ. Καρατζαφέρης. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όσο προχωράμε προς τις εκλογές η λέξη θα ακουστεί κι άλλο. Σήμερα λοιπόν, η λέξη εξαπτέρυγο χρησιμοποιείται ως περίπου συνώνυμο της λέξης «τσιράκι».

Βέβαια, δεν έπλασε ο κ. Σαμαράς τον νεολογισμό. Η μεταφορική σημασία της λέξης «εξαπτέρυγο» υπάρχει στο λεξικό του Μπαμπινιώτη, αλλά και στο ελληνογαλλικό του Κάουφμαν, όπως πληροφορούμαστε από το εξαιρετικό άρθρο του Ν. Λίγγρη στη Λεξιλογία (το οποίο έχω κατακλέψει στο δικό μου σημείωμα). Σύμφωνα με τον Μπαμπινιώτη, εξαπτέρυγο είναι «καθένας από τα πρόσωπα που περιβάλλουν ένα ισχυρό πρόσωπο, ο αυλοκόλακας: τα γνωστά εξαπτέρυγα τής ηγεσίας τού κόμματος.»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Ποίηση, Πολιτική, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 92 Σχόλια »

Κάμποσα μεζεδάκια μεσοκαλοκαιριάτικα

Posted by sarant στο 28 Ιουλίου, 2010

Μάζεψα μερικά μεζεδάκια τις τελευταίες μέρες και σας τα παρουσιάζω εδώ, μια και βλέπω, με χαρά μου, ότι υπάρχει ενδιαφέρον και κίνηση, αν και βέβαια έχουμε και πολλές απουσίες βασικών φίλων του ιστολογίου. Να διευκρινίσω ότι την προκήρυξη της Σέχτας τη διάβασα, αλλά δεν αισθάνθηκα προς το παρόν την ανάγκη να γράψω κάτι. Υπάρχει βέβαια μια παλιά ανάρτηση, με ενδιαφέροντα σχόλια.

* Μια και μιλήσαμε για τους φούφουτους, πρόσεξα τις προάλλες στον κυριακάτικο Ριζοσπάστη το εξής απόσπασμα από το άρθρο της Λιάνας Κανέλλη: Ποιος από τους βαρύγδουπους αρθρογράφους της Αθήνας, τους «φούφουτους» με τους οποίους υπέγραψε συμβόλαιο υποταγής η κυβέρνηση, φαντάζεται ότι στο Αιγαίο, στη Μήλο της φυσικής καλλονής που ο αδίδακτος στα σχολεία Ελύτης ύψωσε σε ποίηση, υπάρχουν, εκτός από λαμόγια, Ελληνες που ζούνε μόνο για την κατανάλωση και τις πιστωτικές τους κάρτες, τεμπέληδες του ήλιου και του καμακιού, και πολίτες με σκέψη κι ανάγκες υψηλής πολιτικής και ουσιαστικού πατριωτισμού;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , , , , , | 45 Σχόλια »

Χειμώνιασαν οι Άνοιξες

Posted by sarant στο 18 Ιουνίου, 2010

Ο Γιάννης Χάρης σε μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόσφατη ανάρτηση στο μπλογκ του γράφει μερικά πράγματα για τα μεταφραστικά  (ή ίσως τα γλωσσικά) προβλήματα που συνάντησε μεταφράζοντας ένα καινούργιο βιβλίο του Μίλαν Κούντερα. Όλο το άρθρο έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον και σας προτρέπω να το διαβάσετε. Όπως θα μπορούσε να περιμένει κανείς, το άρθρο του Γ. Χάρη συζητήθηκε και στη Λεξιλογία, αλλά όλο μαζί –εγώ όμως θα εστιαστώ σε έναν ενδοιασμό του Γιάννη Χάρη:

έβαλα πληθυντικό: η Άνοιξη – οι Ανοίξεις, που εξακολουθεί να μου βγάζει το μάτι: κι όμως, δεν είναι π.χ. «διπλή Άνοιξη», αλλά δύο: η παρισινή (ο Μάης του ’68) και η τσέχικη (η Άνοιξη της Πράγας), για τις οποίες γίνεται πολύς λόγος, σε ειδικό κεφαλαιάκι, με τίτλο: «Για τις δύο μεγάλες Ανοίξεις…» κτλ. Τι στο καλό, φταίει προφανώς το παλιό τριτόκλιτο· αφού έχουμε ομαλότατο πληθυντικό: καλοκαίρια, χειμώνες, φθινόπωρα (λιγότερο), αλλά όχι «ανοίξεις»!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Γενικά γλωσσικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 34 Σχόλια »

Ενάμισι δολάριο το λεπτό

Posted by sarant στο 4 Ιουνίου, 2010

Απ’ όλα τα επαγγέλματα που έχουν να κάνουν με τη μετάφραση και την επιμέλεια κάθε λογής κειμένων, οι υποτιτλιστές είναι ίσως το πιο αδικημένο, με την έννοια ότι είναι το περισσότερο εκτεθειμένο στην κριτική: όταν ακούμε το διάλογο σε ξένη γλώσσα και ταυτόχρονα βλέπουμε τους υποτίτλους είναι πολύ εύκολο να εντοπίσουμε το παραμικρό στραβοπάτημα του υποτιτλιστή -που πολλές φορές δεν είναι καν στραβοπάτημα αλλά επιβάλλεται από την ανάγκη να δοθούν περιληπτικά τα λόγια του πρωταγωνιστή για να μη γεμίσει η οθόνη με γράμματα!

 Όπως έχω γράψει και στον ιστότοπό μου, όλοι μας, εννοώ όχι μόνο όσοι ασχολούμαστε με τη μετάφραση, αλλά και όσοι απλώς ξέρουμε καλούτσικα μια ξένη γλώσσα, όταν παρακολουθούμε υποτιτλισμένες ταινίες στην τηλεόραση ή στο σινεμά προσέχουμε και τους υποτίτλους, και συχνά κατακρίνουμε ή και χλευάζουμε τον υποτιτλιστή για τα υποθετικά ή πραγματικά μαργαριτάρια που έχει διαπράξει. Στο ιντερνέτι μπορεί κανείς να βρει πλήθος αναφορές για υποτιτλιστικές φρικαλεότητες, και όχι μόνο σε ιντερνετικές λέσχες μεταφραστών, όπου η κριτική τουλάχιστο γίνεται μετά λόγου γνώσεως.

Η κριτική στους υποτιτλιστές συχνά είναι άδικη, ας πούμε όταν δεν παίρνει υπόψη της τις εγγενείς δυσκολίες της δουλειάς (τον περιορισμένο χώρο και την ανάγκη συγχρονισμού) αλλά και τις ενδημικές ασθένειες του επαγγέλματος στην Ελλάδα: τις άθλιες αμοιβές και τις εξίσου άθλιες συνθήκες εργασίας που επιβάλλουν πολλές εταιρείες, όπου ο κακοπληρωμένος μεταφραστής καλείται να μεταφράσει μόνο εξ ακοής, χωρίς γραπτό κείμενο, καμιά φορά και χωρίς να βλέπει την ταινία, μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια. Για το λόγο αυτό, η κριτική που γίνεται σε απαράδεκτους υποτίτλους είναι σωστό να απευθύνεται πρώτα και κύρια στο κανάλι και στην εταιρεία υποτιτλισμού και δευτερευόντως στον υποτιτλιστή.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εργατικά, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , | 36 Σχόλια »

Ζώα με πτυχίο και άλλα μεζεδάκια της διπλανής πόρτας

Posted by sarant στο 28 Ιανουαρίου, 2010

Στη σημερινή Καθημερινή, ο κ. Στ. Κασιμάτης, με αφορμή ένα τραγικό μεταφραστικό λάθος σε υποτίτλους καλής ταινίας που μεταδόθηκε πρόσφατα από την κρατική τηλεόραση γράφει τα εξής:

Από ανθρώπους που έχουν αναλώσει χρόνο από τη ζωή τους για να μάθουν μια ξένη γλώσσα και εργάζονται ως μεταφραστές θα περίμενε κανείς, αν όχι σχολαστικότητα, τουλάχιστον στοιχειώδη προσπάθεια απόδοσης των πραγματολογικών στοιχείων του κειμένου. Διότι η οποιαδήποτε γλώσσα είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό εργαλείο επικοινωνίας. Στην κάθε φάση της εξέλιξής της περιέχει τους κώδικες ενός πολιτισμού και μιας εποχής.

Τις προάλλες, έβλεπα στην τηλεόραση (στην κρατική, παρακαλώ…) μία ταινία, της οποίας η υπόθεση εκτυλισσόταν στη Γερμανία, λίγο προτού ξεσπάσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Κάποια στιγμή, ο Βρετανός ηθοποιός Κένεθ Μπράνα, που έπαιζε τον ρόλο ενός φανατικού ναζί, ανέφερε τη Σουδητία (Sudetenland), περιοχή στη βορειοδυτική Τσεχοσλοβακία, η οποία εκατοικείτο από Γερμανούς και απετέλεσε το πρόσχημα για να εισβάλει ο Χίτλερ στη χώρα. Η μετάφραση στους υποτίτλους ήταν… Σουδάν. Φαντασθείτε, δηλαδή, την αβυσσαλέα άγνοια του μεταφραστή! Ας την έλεγε τουλάχιστον Σουηδία. Γεωγραφικά, θα είχε πέσει πιο κοντά…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 58 Σχόλια »

Διόρθωσέ την!

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2010

Θα έχετε προσέξει την καινούργια διαφημιστική εκστρατεία της Tellas-Wind. Μια κοπέλα μιλάει ακατάπαυστα στο τηλέφωνο, και η λεζάντα προτρέπει τον πελάτη να τη διακόψει γιατί ο λογαριασμός φουσκώνει.

Τη διαφήμιση αυτή άλλοι θα την κρίνουν ανόητη, άλλοι σεξιστική επειδή αναπαράγει το στερεότυπο για τις φλύαρες γυναίκες που παρλάρουν νυχθημερόν σκορπώντας τα λεφτά του άντρα και κουβαλητή τους, άλλοι μπορεί να τη βρουν πετυχημένη -εγώ την βρίσκω ενοχλητική, διότι αναπαράγει έναν ενοχλητικό αντιγραμματικό τύπο.

Εννοώ το μήνυμα προς τον πελάτη, που είναι διατυπωμένο σε προστακτική ενικού, με κεφαλαία που εδώ τα γράφω πεζά: Διέκοψέ την! Φυσικά, σύμφωνα με τη γραμματική, η προστακτική δεν παίρνει αύξηση, οπότε ο σωστός τύπος, ο γραμματικός τύπος για να μείνω στην ορολογία με την οποία ξεκίνησα, είναι: Διάκοψέ την.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Λαθολογία | Με ετικέτα: , , , , , | 131 Σχόλια »

Εσείς γκουγκλάρετε, γκουγκλίζετε ή γκουγκλεύετε;

Posted by sarant στο 24 Νοεμβρίου, 2009

Το… αγωνιώδες αυτό ερώτημα είχε τεθεί παλιότερα στη Λεξιλογία, το φόρουμ των μερακλήδων μεταφραστών.  Όμως, σκέφτηκα να το βάλω και εδώ, καθώς οι εκλεκτοί επισκέπτες του ιστολογίου δεν είναι στην πλειοψηφία τους μεταφραστές, ενδιαφέρονται όμως για τη γλώσσα και είναι και δεινοί χρήστες του Διαδικτύου, άρα πιθανότατα και του Γκουγκλ, Google. Για να πω τη μαύρη αλήθεια, το κάνω επίσης για να μάθω να χρησιμοποιώ τις σφυγμομετρήσεις (poll) που προσφέρει το Γουορντπρές. Καλώς εχόντων των πραγμάτων, στη σελίδα θα εμφανιστεί ένα poll για να εκφράσετε τις προτιμήσεις σας . Μπορείτε να ψηφίσετε χωρίς να σχολιάσετε, αλλά και να σχολιάσετε χωρίς να ψηφίσετε (εννοείται ότι μπορείτε επίσης να κάνετε και τα δύο, και σχόλιο και ψήφο!).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Νεολογισμοί, Ορολογία, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: , , , , , | 84 Σχόλια »