Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ν. Φώσκολος’

Κονσερτίνες και πολυβόλα

Posted by sarant στο 16 Νοέμβριος, 2012

Χτες έμαθα μια καινούργια λέξη. Πρόκειται για τη λέξη κονσερτίνα. Διαβάζοντας στην εφημερίδα Καθημερινή για τον φράχτη του Έβρου, που ως τα τέλη του μηνός θα έχει ολοκληρωθεί, είδα ότι «Στο μεσοδιάστημα των δυο συρματοπλεγμάτων που έχει μήκος 1,20 μ. τοποθετούνται κονσερτίνες, των οποίων το ύψος θα υπερβαίνει τα 4 μέτρα». Ομολογώ ότι κόλλησα, γιατί τη λέξη δεν την ήξερα -και βέβαια, έξω από συμφραζόμενα, θα υπέθετε κανείς ότι η κονσερτίνα είναι κάτι που έχει σχέση με τη μουσική, ίσως κάποιο είδος μουσικής συνθεσης -όχι πάντως το μικρό κονσέρτο (ή κοντσέρτο), γιατί αυτό θα λεγόταν κονσερτίνο, αλλά κάτι ανάλογο. Θα μπορούσε επίσης να είναι κάποιο μουσικό όργανο -αλλά τι δουλειά έχει ανάμεσα στα συρματοπλέγματα, στη νεκρή ζώνη των συνόρων; Και με ύψος 4 μέτρα;

Τέτοιες λέξεις, που ανήκουν σε ειδικά λεξιλόγια, είναι αμφιβολο αν τις έχουν τα λεξικά. Στις μέρες μας άλλωστε, η πρώτη ενστικτώδης κίνηση όταν συναντάς άγνωστη λέξη, είναι να τη γκουγκλίσεις ή να πας στη Βικιπαίδεια. Κάνοντας έτσι, βρήκα πως η κονσερτίνα (ή κοντσερτίνα) είναι ένα είδος συρματοπλέγματος, που θεωρείται σχεδόν απαραβίαστο. Ιδού άλλωστε η εικόνα που συνοδεύει το άρθρο της Καθημερινής:

Αυτή είναι λοιπόν η κονσερτίνα, το στρογγυλό αγκαθωτό σύρμα που βρίσκεται πάνω από το κυρίως συρματόπλεγμα. Η διατύπωση ότι το ύψος τους θα υπερβαίνει τα τέσσερα μέτρα είναι λίγο παραπλανητική, εννοεί αφού τοποθετηθεί πάνω στο συρματόπλεγμα. Σε παλιότερο άρθρο της Καθημερινής (φαίνεται ειδικεύεται στο θέμα) βρήκα και ορισμό: κονσερτίνα, το ειδικό λεπιδοφόρο συρματόπλεγμα που δεν κόβεται και χρησιμοποιείται σε όλες τις περιφράξεις υψηλής ασφάλειας. Μετά τα ηλεκτροφόρα σύρματα, έχουμε λοιπόν και λεπιδοφόρα.

Από πού κι ως πού όμως αυτό το φριχτό πράγμα πήρε μια τόσο ειρηνική, τόσο αρμονική ονομασία; Πώς ονομάστηκε «κονσερτίνα»; Γιατί δεν υπάρχει αμφιβολία, η λέξη αποκλείεται να μην έχει σχέση με το κοντσέρτο που είναι βέβαια λέξη διεθνής, που ήρθε σε μας, αλλά και στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, ως δάνειο από το ιταλικό concerto, και αυτό από το ρήμα concertare, που σημαίνει «οργανώνω, συνδυάζω» (αν και δεν υπάρχει ομοφωνία ως προς την απώτερη αρχή της λέξης).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Όχι στα λεξικά, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Μουσική, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , , , , | 227 Σχόλια »