Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Οδωνύμια’

Δρόμοι που (δεν) αλλάζουν όνομα

Posted by sarant στο 25 Απριλίου, 2014

anoixtipoliΔρόμοι και πλατείες, πιο σωστά. Αλλά πρώτα μια ανακοίνωση, που εξηγεί και το σημερινό άρθρο. Μεθαύριο την Κυριακή 27 Απριλίου, η αθηναϊκή δημοτική κίνηση «Ανοιχτή πόλη», με υποψήφιο δήμαρχο τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη διοργανώνει μια πρωτότυπη εκδήλωση, ένα είδος ξενάγηση-περιήγηση σε σημεία του κέντρου της Αθήνας. Η εκδήλωση θα ξεκινήσει στις 4.30 μ.μ. από το «Σχολείο του Πικιώνη» (ψηλά στην οδό Σίνα) και θα καταλήξει γύρω στις 7 μ.μ. στο σπίτι του Λαπαθιώτη (Κουντουριώτου και Οικονόμου, Εξάρχεια-Στρέφη). Εκεί θα μιλήσω κι εγώ, με θέμα «Οι λέξεις της πόλης». Αν σας φέρει ο δρόμος σας κατά κει και αν δεν βρέξει (πολύ), θα χαρώ να έρθετε. Αριστερά βλέπετε την αφίσα της εκδήλωσης, μαζί και το σχεδιάγραμμα της διαδρομής, με τις ενδιάμεσες στάσεις.

Από την ομιλία που θα παρουσιάσω την Κυριακή, αποσπώ ένα μικρό κομμάτι και το παρουσιάζω εδώ, προσθέτοντας κάποια πράγματα. Περιμένω να εμπλουτιστεί και με δικά σας σχόλια, για άλλες μετονομασίες και μη μετονομασίες.

Λέω «μη μετονομασίες» επειδή μερικές φορές, ιδίως σε κεντρικούς δρόμους που χρησιμοποιούνται πολύ, η παλιά ονομασία, που έχει εδραιωθεί στη χρήση, δεν καταθέτει αμαχητί τα όπλα: αντιστέκεται, παραμένει σε χρήση, δεν ξεχνιέται. Οι κάτοικοι της πόλης, και ιδίως όσοι κατοικούν στον μετονομασμένο δρόμο, που έχουν γαλουχηθεί με το παλιό όνομα, τις πιο πολλές φορές αντιδρούν εχθρικά στην αλλαγή -παλιός γάιδαρος καινούργια περπατησιά δε μαθαίνει. Και κάποιες φορές, η νέα ονομασία δεν επικρατεί, και επανέρχεται η παλιά.

Μετονομασίες δρόμων βέβαια δεν γίνονται μόνο στην Αθήνα, ούτε μόνο δρόμοι και πλατείες μετονομάζονται. Μπορεί επίσης να μετονομαστεί μια ολόκληρη γειτονιά, επίσημα ή ανεπίσημα, ή ένας δήμος, μια πόλη ή ένα χωριό. Αλλά επειδή το θέμα αυτό είναι τεράστιο και αξίζει άλλο άρθρο, ας το αφήσουμε για άλλη φορά και προς το παρόν ας περιοριστούμε σε δρόμους και πλατείες που άλλαξαν ή δεν άλλαξαν όνομα.

Σε έναν τέτοιο δρόμο μένω, στο Φάληρο. Η σημερινή οδός Ήβης Αθανασιάδου, στη δεκαετία του 1950 λεγόταν Ευτέρπης -η Ευτέρπη είναι μια από τις εννιά Μούσες, και όλη η περιοχή έχει τέτοια αρχαιόπρεπα ονόματα στους δρόμους της: Καλυψούς, Νηρηίδων, Πλειάδων, Πρωτέως, Αφροδίτης, Ναϊάδων, Τερψιχόρης, Παρθενώνος, Άρεως, Θησέως. Η Ήβη Αθανασιάδου ήταν μαθήτρια, τελειόφοιτη του Γυμνασίου, που είχε βγει να γράψει συνθήματα καλωσορίσματος των συμμάχων τη μέρα που αποχωρούσαν οι Γερμανοί -ένας στρατιωτικός γιατρός σταμάτησε, σημάδεψε και τη σκότωσε. Δεν ξέρω πότε έγινε η μετονομασία, αλλά το καινούργιο όνομα έπιασε αμέσως, με τη διαφορά ότι το επώνυμο σχεδόν πάντα παραλείπεται στη συνήθη χρήση, κι έτσι η οδός Ήβης εντάχθηκε ομαλά στους άλλους αρχαιόπρεπους δρόμους με τους οποίους διασταυρώνεται και γειτονεύει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθηναιογραφία, Εκδηλώσεις, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , | 197 Σχόλια »