Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ονορέ ντε Μπαλζάκ’

Νανοβιονικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Νοέμβριος, 2017

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι φυσικά παρμένος από τα… μαγικά γιλέκα που διαφήμιζε στην εκπομπή του ο Άδωνης Γεωργιάδης, τα οποία υποτίθεται ότι είναι νανοβιονικά και άλλωστε κατασκευάζονται και διατίθενται στην αγορά από μια (ελληνική) εταιρεία που ονομάζεται Nanobionic.

Η εικόνα αριστερά είναι παρμένη από την εκπομπή αυτή, που μπορείτε να δείτε ολόκληρη στο βίντεο εδώ, αν και φαντάζομαι πως λίγα λεπτά θα αρκέσουν για να μπείτε στο νόημα.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι ο αντιπρόεδρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης (μια θέση σχεδόν θεσμική, επιτέλους) επιδίδεται σε τηλεπωλήσεις κατά τρόπο όχι και τόσο αξιοπρεπή.

Το πρόβλημα είναι πως η συγκεκριμένη εκπομπή αγγίζει τα όρια της παραπλανητικής διαφήμισης, και ίσως τα ξεπερνάει, αφού διατυπώνει ισχυρισμούς για τη θεραπευτική δράση των θαυματουργών αυτών γιλέκων, που δεν αντέχουν σε έλεγχο και δεν αποδεικνύονται. Άλλωστε, όταν το 2011 τα ίδια νανογιλέκα είχαν διαφημιστεί από την εκπομπή του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου, η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Καταναλωτή είχε επιβάλει πρόστιμο 150.000 ευρώ στην εκπομπή για παραπλανητική διαφήμιση.

Τους ισχυρισμούς που ακούστηκαν στην εκπομπή τούς ανατέμνει και τους ανασκευάζει καλά ο ιστότοπος Ελληνικά Hoaxes σε δύο συνεχόμενα άρθρα του (πρώτο και δεύτερο) οπότε δεν χρειάζεται να γράψω περισσότερα. Ασχολήθηκα με το θέμα επειδή το ιστολογιο έχει ανοιχτό μέτωπο κόντρα στους μύθους και την αγυρτεία -και τα μαγικά γιλέκα θαρρώ πως ανήκουν στην κατηγορία αυτή.

Θα επισημάνω πάντως μια λεπτομέρεια: ότι στην εκπομπή του Άδωνη τα γιλέκα προσφέρονταν προς 119 ευρώ -που υποτίθεται ότι ήταν προσφορά, αφού η κανονική τιμή υποτίθεται πως είναι 179 ευρώ. Ωστόσο, στο skroutz.gr βλέπω τα ίδια γιλέκα να προσφέρονται προς 79 ή 89 ευρώ!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Επιγραφές, Λαθροχειρίες, Λερναίο κείμενο, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 243 Σχόλια »

Τα ορυχεία του ποτού και άλλα μεταφραστικά κακουργήματα

Posted by sarant στο 12 Σεπτεμβρίου, 2016

b27830Το καλοκαίρι, καθώς περίμενα στο αεροδρόμιο, έβγαλα μια φωτογραφία με το βιβλίο που είχα μαζί μου συντροφιά στο ταξίδι, και ανακοίνωσα στο Φέισμπουκ ότι επιστρέφω στα πάτρια, μην στερηθεί ο κόσμος κι ο ντουνιάς το βαρυσήμαντο νέο και χάσει η Βενετιά βελόνι. Το βιβλίο ήταν το Συμβόλαιο γάμου, του Μπαλζάκ, από τις εκδόσεις Ζαχαρόπουλος.

Ένας σοφός φίλος, μου έγραψε: «Γιατί όμως διάλεξες την παλιά αυτή μετάφραση;»

Γιατί δεν έκανα έρευνα αγοράς πριν το πάρω, θα μπορούσα να του απαντήσω. Το αστείο είναι ότι το είχα ήδη το βιβλίο σε ηλεκτρονική μορφή, που μου το είχε χαρίσει ένας άλλος φίλος, το πεντέφι από μια παλιά και προ πολλού εξαντλημένη έκδοση του Κάλβου, σε μετάφραση της Ρενέ Ψυρούκη -αλλά, κακά τα ψέματα, λογοτεχνία στην οθόνη δεν μου αρέσει να διαβάζω. Γενικά, την οθόνη την έχω κυρίως για να ανατρέχω σε ηλεσυγγράμματα, όχι για μακρόχρονο διάβασμα. Κι έτσι, προτίμησα να αγοράσω την έκδοση σε βιβλίο παρόλο που είχα ήδη την ηλεκτρονική.

Οπότε βρέθηκα με δυο παλιές μεταφράσεις του έργου του Μπαλζάκ. Παλιά και καλή, λέει το κλισέ, αλλά στην προκειμένη περίπτωση ο σοφός φίλος είχε δίκιο, στην έκδοση του Ζαχαρόπουλου η «παλιά» μετάφραση είναι κάκιστη.

Κι έτσι, θα αφιερώσω το σημερινό σημείωμα σε αυτή την κάκιστη μετάφραση και σε μερικά διασκεδαστικά λάθη της. Στον παλιό μου ιστότοπο συνήθιζα να ανεβάζω κριτικές μεταφράσεων και να επισημαίνω μεταφραστικά ατοπήματα, είχα και ειδική σελίδα, τις Μεταφραστικές γκρίνιες, και μετά έφτιαξα και μιαν άλλη ενότητα, για πιο σύντομα μεταφραστικά σχόλια, το Κομπολόι του δραγουμάνου. Εδώ τα μεταφραστικά μαργαριτάρια τα επισημαίνω κυρίως στα σαββατιάτικα μεζεδάκια, αλλά αυτοτελή άρθρα για κριτική μεταφράσεων δεν έχω δημοσιεύσει πολλά, επειδή σκέφτομαι πως είναι ένα μάλλον ειδικό θέμα που ενδιαφέρει μόνο όσους έχουν την πετριά κι έτσι τα αποφεύγω, κάνοντας εξαίρεση κυρίως για μερικά γνωστά βιβλία (π.χ. του Ουμπέρτο Έκο). Αλλά τώρα το άρθρο το έγραψα, οπότε το δημοσιεύω -κι αν είναι βαρετό για τους μη γαλλομαθείς ζητώ συγνώμη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Εκδοτικά, Μεταφραστικά, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , | 138 Σχόλια »

Ο εκβιαστής κελαηδούσε υπέροχα

Posted by sarant στο 11 Νοέμβριος, 2015

Το καλοκαίρι διάβασα λιγότερα βιβλία απ’ όσα είχα σχεδιάσει, όμως ένα από αυτά ισοδυναμούσε με πέντε ή έξι. Εννοώ το μυθιστόρημα του Μπαλζάκ «Χαμένες ψευδαισθήσεις», σε μετάφραση του μακαρίτη Μπάμπη Λυκούδη (αδελφού του πολιτικού) από τις εκδόσεις Εξάντας. Όταν πήγα να το αγοράσω, δίστασα ποιαν έκδοση να προτιμήσω, και τελικά διάλεξα του Εξάντα επειδή ανήκε σε μια γνωστή σειρά και ήταν σε έναν τόμο, ενώ μια άλλη μετάφραση ήταν δίτομη, κάτι που είναι μειονέκτημα για μυθιστόρημα (έστω κι αν το έργο του Μπαλζάκ αρχικά είχε κυκλοφορήσει σε τρεις τόμους). Η έκδοση του Εξάντα είναι κομψή και το βιβλίο δεν δείχνει καθόλου τις 770+ σελίδες του.

Ο Μπαλζάκ, θα το ξέρετε, συνηθίζει στα βιβλία του να εμφανίζει ήρωες που έχουν πρωταγωνιστήσει σε προηγούμενα μυθιστορήματά του, κι έτσι στις Χαμένες ψευδαισθήσεις ξαναβρίσκουμε τον Ραστινιάκ και τον Βοτρέν από τον Μπαρμπα Γκοριό, αν και ο πρώτος ελάχιστα εμφανίζεται ενώ ο δεύτερος παρουσιάζεται στο τέλος υποδυόμενος έναν Ισπανό καλόγερο και δεν αποκαλύπτει την ταυτότητά του καθόλου, δίνει όμως τη λύση αφού εμποδίζει τον Λυσιέν, τον κεντρικό ήρωα, να αυτοκτονήσει. Και οι δυο τους συνεχίζουν στο Splendeurs et misères de courtisanes, που δεν το έχω ακόμα αγοράσει ίσως επειδή ο ελληνικός τίτλος δεν με προδιάθεσε καλά (Λαμπρότητες και αθλιότητες εταιρών, το βρίσκω άκομψο, και μόλις καλύτερο το Μεγαλεία και δυστυχίες των κουρτιζάνων). Κοινό πρόσωπο και στα δυο έργα είναι και ο Αλσατός τραπεζίτης βαρόνος Νυσενζέν, που ο Μπαλζάκ του έχει αφιερώσει και το Ο οίκος Νυσενζέν, που έχω αρχίσει να το διαβάζω τώρα, είναι μικρό σε μέγεθος. Ο Νυσενζέν (Nucingen) στη μετάφραση του ΜπαρμπαΓκοριό έχει αποδοθεί Νύσινγκεν, αν θυμάμαι καλά, χωρίς αυτό να είναι απαραιτήτως λάθος, αφού οι Γάλλοι τα γερμανοπρεπή επώνυμα δεν έχουν ενιαίον τρόπο να τα προφέρουν -άλλοι τα προφέρουν γαλλοπρεπώς και άλλοι γερμανοπρεπώς, ας πούμε άλλοι Reiser προφέρονται Ραϊζέρ και άλλοι (όπως ο σκιτσογράφος) Ρεζέρ. Αλλά πλατειάζω.

Η μετάφραση του Λυκούδη δεν είναι κακή -είναι καλή, αλλά τα έχει τα χρονάκια της και φαίνεται πως δεν την έχει δει δεύτερο μάτι. Βρήκα κάμποσα σημεία που ήθελα να τα κοιτάξω να δω πώς είναι στο πρωτότυπο, και μερικά που τα κοίταξα και βρήκα πως ο μεταφραστής έχει αστοχήσει. Ήθελα να γράψω ένα σημείωμα, μετά βαρέθηκα. Στο κάτω κάτω, σε 770 σελίδες από κείμενο που κοντεύει να κλείσει 200 χρόνια όλο και κάποια λάθη θα βρεθούν, μακάρι να τόχει μεταφράσει κι ο Θεός ο ίδιος. Από κάτι δείγματα που είδα, ίσως είναι καλύτερη η μετάφραση του Κώστα Σφήκα, που είναι σε δύο τόμους και που την απέρριψα γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο. Ο Σφήκας δεν ήταν μεταφραστής, σκηνοθέτης ήταν κυρίως, και τη μετάφραση αυτή (που της έχει δώσει τον τίτλο Χαμένα όνειρα) τη δούλευε, λένε, δέκα χρόνια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Ιστορίες λέξεων, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά, Πεζογραφία | Με ετικέτα: , , , | 73 Σχόλια »